Theo dự kiến, dự án xây dựng được sắt cao tốc Bắc - Nam sẽ sử dụng 100% vốn đầu tư công, không phụ thuộc vào các nguồn vốn vay nước ngoài.

Theo báo cáo của Vụ Kế hoạch-Đầu tư, Bộ GTVT, dự kiến Bộ GTVT được giao tổng nguồn kế hoạch giai đoạn 2021-2025 khoảng 396.435 tỷ đồng. Trong đó, 295.888 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025; 81.269 tỷ đồng nguồn vốn của Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội; 19.278 tỷ đồng vốn tăng thu ngân sách trung ương các năm 2021, 2022, 2023.

Đến hết 31/3/2024, có một số dự án trọng điểm chưa thực hiện giải ngân kế hoạch vốn năm 2024 đã được phân bổ hoặc có tỷ lệ giải ngân rất thấp, dưới 0,1% kế hoạch.

Trong khi giải ngân vốn đầu tư công trong nước đạt 60% kế hoạch, thì giải ngân vốn đầu tư công vay nước ngoài chỉ mới đạt hơn 26%. Để “chạy” điệp khúc chậm, nhiều bộ, địa phương đã xin trả lại vốn.

Ước tính, trong 4 tháng cuối năm 2022, khối lượng giải ngân của Bộ GTVT còn hơn 23.300 tỷ đồng, chiếm hơn 46% kế hoạch vốn được giao.

Tốc độ giải ngân vốn đầu tư công chậm là câu chuyện “dài nhiều kỳ” về sự lãng phí, có tiền mà không tiêu được có nguyên nhân là chưa tháo gỡ được các nút thắt.

Tính đến ngày 25/5, vẫn còn 9 dự án do Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) quyết định đầu tư hoặc làm chủ đầu tư có kết quả giải ngân chưa đáp ứng yêu cầu.

Đầu tư công là một trong những động lực tăng trưởng kinh tế được kỳ vọng lớn nhất hiện nay nhưng lại xảy ra tình trạng giải ngân chậm.

Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công rất thấp: Có 32/50 bộ và 21/63 địa phương giải ngân đạt dưới 50%, trong đó, có 20 bộ và 4 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 30%.

Chuyên gia chỉ ra nhiều điểm nghẽn trong việc giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời khẳng định sự chậm trễ này là “nút thắt cổ chai đối với nền kinh tế”.

Theo đánh giá của nhiều bộ ngành và các địa phương, nguyên nhân lớn nhất khiến hàng loạt bộ ngành và các địa phương xin trả lại hơn 6.300 tỉ đồng vốn đầu tư công xuất phát từ những vướng mắc trong triển khai đền bù giải phóng mặt bằng, cũng như các vướng mắc về đơn giá, phương án đền bù.

Ngoài 5 nguyên nhân chính khiến vốn đầu tư "ứ đọng", lãnh đạo Bộ KH-ĐT cho biết, có cả nguyên nhân do thiếu cát, do thời tiết...