Thị trường toàn cầu thế nào sau 3 tháng chiến sự tại Iran?

Giá dầu tăng cao

Trên thị trường hàng hoá, giá dầu thô đang ở mức trên 100 USD/thùng; thậm chí có thời điểm vào đầu tháng 4, nó cáo gần gấp đôi so với thời điểm trước chiến tranh.

Việc giải phóng kỷ lục 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược của các nền kinh tế lớn, cùng với việc các nhà giao dịch tìm kiếm các nguồn thay thế, đã giúp giảm bớt sự thiếu hụt nguồn cung. Nhưng áp lực lên hệ thống năng lượng toàn cầu đang ngày càng gia tăng.

Giá dầu tăng cao đảo lộn triển vọng về lạm phát và lãi suất, đồng thời gây nhiều tổn hại tới kinh tế toàn cầu, đặc biệt là các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.

Tại khu vực đồng euro, hoạt động kinh tế đã thu hẹp với tốc độ mạnh nhất trong hơn 2,5 năm vào tháng 5, theo chỉ số quản lý mua hàng tổng hợp của S&P. Chưa hết, tác động của chiến tranh đang làm trầm trọng thêm những điểm yếu về tài chính của châu Âu, NHTW châu Âu (ECB) cảnh báo trong một báo cáo hôm thứ Tư.

Các công ty Anh cũng báo cáo sự sụt giảm hoạt động cùng với sự tăng vọt giá đầu vào do chi phí năng lượng cao hơn.

Mặc dù Mỹ, quốc gia tự túc về dầu khí và nơi đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang tăng mạnh, đã chịu ít thiệt hại kinh tế hơn. Tuy nhiên, giá xăng tại Mỹ đã đạt mức cao nhất trong 4 năm là 4,56 USD/gallon, đẩy lạm phát tại Mỹ tăng vọt trong tháng 4 và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Lạm phát tăng cao đã làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng và chắc chắn sẽ kéo giảm chi tiêu tiêu dùng, trong khi đây là một động lực quan trọng của kinh tế Mỹ. Chưa hết, lạm phát tăng cao có thể buộc Fed phải tăng lãi suất để ứng phó, thay vì giảm như dự kiến trước đó. Điều đó cũng sẽ tác động tiêu cực tới đà tăng trưởng.

USD hưởng lợi, nhiều đồng tiền châu Á rớt giá

Trên thị trường tiền tệ, đồng USD được hưởng lợi kép từ chiến sự, một phần do nhu cầu trú ấn an toàn vào tài sản có tính thanh khoản cao, một phần cũng nhờ vị thế là đồng tiền của quốc gia xuất khẩu năng lượng. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cũng đã thúc đẩy sức hấp dẫn của đồng USD.

Theo đó đồng USD đã tăng 1,5% so với các đồng tiền chủ chốt khác kể từ khi chiến tranh bắt đầu, vượt trội hơn cả đồng franc Thụy Sĩ.

Tuy nhiên nhiều chiến lược gia ngoại hối cảnh báo, đồng bạc xanh sẽ tiếp tục phải đối mặt với sự bất ổn chính sách của Mỹ và có khả năng sẽ suy yếu khi cuộc xung đột tại Iran kết thúc. “Hiện tại chúng tôi đang ở trạng thái trung lập nhưng vẫn kỳ vọng đồng đô la sẽ yếu hơn trong trung hạn”, Van Luu – Trưởng bộ phận chiến lược giải pháp toàn cầu tại Russell Investments cho biết.

Trái ngược với đồng USD, đồng tiền châu Á đã rớt giá mạnh kể từ khi chiến sự tại Iran nổ ra. Nguyên nhân do sự phụ thuộc của nhiều nền kinh tế trong khu vực vào năng lượng nhập khẩu.

heo đó, châu Á đã mua khoảng 80% lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện đã bị đóng cửa và lượng nhiên liệu còn lại có giá cao hơn trước. Điều này đang gây tổn hại đến tăng trưởng và khiến đồng tiền của các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu nằm trong số những đồng tiền hoạt động kém hiệu quả nhất kể từ khi chiến sự nổ ra.

Chẳng hạn đồng rupee của Ấn Độ, đồng rupiah của Indonesia và đồng peso của Philippines đã chạm mức thấp kỷ lục so với đồng USD và một số quốc gia đã tăng lãi suất hoặc sử dụng dự trữ ngoại hối để giảm bớt khó khăn.

Ngay cả đồng yên Nhật cũng lao dốc mạnh kể từ khi chiến sự tại Iran nổ ra. Thậm chí có thời điểm đồng tiền này đã xuyên thủng ngưỡng tâm lý quan trọng là 160 JPY/USD, buộc Tokyo phải ra tay can thiệp. Hiện đồng nội tệ của Nhật vẫn giao dịch dưới 159 JPY/USD, cách không xa mức tâm lý 160 JPY/USD.

Tại châu Á, chỉ có đồng nhân dân tệ của Trung Quốc giữ vững được, nhờ vào nguồn dự trữ năng lượng trong nước dồi dào.

Chứng khoán toàn cầu vững vàng nhờ AI

Thị trường chứng khoán toàn cầu cho đến nay đã vượt qua được cơn bão, khi sự lạc quan mới về trí tuệ nhân tạo (AI) và hy vọng rộng lớn hơn về một thỏa thuận hòa bình đã che khuất những tác động tiêu cực của chiến tranh.

Theo đó chứng khoán Mỹ đang ở mức cao kỷ lục, cũng như chỉ số Kospi của Hàn Quốc. Cổ phiếu châu Âu đang tiến gần đến mức cao nhất mọi thời đại.

SK Hynix (đã vượt mốc 1 nghìn tỷ đô la giá trị vốn hóa thị trường lần đầu tiên vào thứ Tư, cùng với các đối thủ sản xuất chip nhớ như Samsung Electronics và Micron Technology, đạt được cột mốc này nhờ sự tăng trưởng mạnh mẽ của AI.

Tuy nhiên không phải lĩnh vực nào cũng chiến thắng. Chỉ số S&P 500 dành cho các hãng hàng không chở khách đã giảm hơn 6% kể từ khi xung đột bắt đầu do sự gián đoạn các chuyến bay toàn cầu. Trong khi rổ hàng hóa xa xỉ toàn cầu đã giảm 10%, phản ánh nỗi lo ngại của nhà đầu tư rằng lạm phát có thể ảnh hưởng đến chi tiêu.

Willem Sels - Giám đốc đầu tư toàn cầu của HSBC Private Bank cho biết, công ty đang nắm giữ vị thế thấp hơn mức trung bình đối với hàng hóa và dịch vụ liên quan đến người tiêu dùng.