Thước đo thực chất của chính sách chăm lo bữa ăn học đường

Năm học 2025-2026, Hà Nội triển khai chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú với tỷ lệ gần như toàn diện, tổng kinh phí thực hiện khoảng 2.560 tỷ đồng. Bước sang năm học 2026-2027, HĐND thành phố Hà Nội tiếp tục ban hành cơ chế hỗ trợ mới, với mức hỗ trợ cao hơn, trong đó mức tối đa là 40.000 đồng/học sinh/ngày đối với các nhóm đối tượng theo quy định.

Cùng với dành nguồn ngân sách, thành phố đã ban hành hướng dẫn tổ chức bữa ăn bán trú năm học 2026-2027, yêu cầu chuẩn hóa quy trình, bảo đảm công khai, minh bạch trong lựa chọn đơn vị cung cấp, đồng thời tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương và nhà trường.

Đặc biệt, Hệ thống cơ sở dữ liệu về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm học đường (HanoiCheck) được triển khai tại 100% cơ sở giáo dục có tổ chức bán trú, hướng tới số hóa toàn bộ quá trình, từ hồ sơ nhà cung cấp, nguồn thực phẩm, thực đơn, dinh dưỡng đến kiểm soát an toàn thực phẩm và sự tham gia giám sát của phụ huynh.

Thế nhưng, khi năm học 2026-2027 vừa mới bắt đầu, những phản ánh bày tỏ băn khoăn về chất lượng bữa ăn bán trú đã liên tiếp xuất hiện, khiến dư luận và phụ huynh không khỏi lo ngại. Tại Trường Tiểu học Trung Giã B, hình ảnh suất ăn được phản ánh có khẩu phần ít ỏi, trong khi mức tiền ăn được nêu là 40.000 đồng/suất. Còn tại Trường Tiểu học Kim Bài, trong hai ngày 7 và 8-9, đơn vị cung cấp suất ăn liên tiếp giao cơm muộn. Ngày 8-9, gần 13h, học sinh vẫn chưa có bữa trưa; nhiều phụ huynh phải đến trường đón con về.

Những sự việc trên khiến nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao những bất cập vẫn xảy ra ngay khi thành phố đã xây dựng cả một hệ thống chính sách, quy trình và công cụ giám sát khá chặt chẽ?

Trước hết, đó là khoảng cách giữa quy định và thực thi. Một suất ăn không chỉ cần đủ món theo thực đơn mà còn phải đủ định lượng, bảo đảm dinh dưỡng và được cung cấp đúng giờ. Một nhà cung cấp không chỉ cần đầy đủ hồ sơ mà còn phải có đủ năng lực vận hành trong điều kiện thực tế. Nếu khâu lựa chọn, thẩm định năng lực và kiểm tra thực địa chưa được thực hiện kỹ lưỡng, rất dễ xảy ra tình trạng “đủ giấy tờ nhưng chưa đủ năng lực”.

Thứ hai, trách nhiệm giám sát tại cơ sở không thể chỉ trông chờ vào các đợt kiểm tra sau khi sự việc xảy ra. Khi phụ huynh phát hiện suất ăn bất thường qua một bức ảnh trên nhóm lớp, hay phải trực tiếp đến trường vì con chưa được ăn trưa, thì rõ ràng cơ chế cảnh báo sớm chưa phát huy đầy đủ hiệu quả.

Để những câu chuyện đáng tiếc không lặp lại, trước hết cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý theo hồ sơ” sang “quản lý theo kết quả thực tế”. Đơn vị cung cấp phải được đánh giá bằng chất lượng suất ăn, khả năng đáp ứng đúng giờ, an toàn thực phẩm, năng lực vận hành và mức độ hài lòng của nhà trường, phụ huynh, chứ không chỉ bằng một bộ hồ sơ đầy đủ.

Cùng với đó, cần vận hành HanoiCheck như một “hệ thống cảnh báo sớm”, chứ không chỉ là nơi lưu trữ dữ liệu. Những bất thường phải được hệ thống ghi nhận, phân loại và chuyển ngay đến người có trách nhiệm xử lý. Việc Hà Nội triển khai HanoiCheck tại 100% cơ sở có tổ chức bán trú là một bước tiến quan trọng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc dữ liệu có được sử dụng để kiểm tra, giám sát và quy trách nhiệm hay không.

Sau cùng, cần xác định rõ một nguyên tắc: Không đánh đổi sức khỏe học sinh để lấy sự thuận tiện trong tổ chức hay tiết kiệm chi phí. Chính sách hỗ trợ hàng nghìn tỷ đồng chỉ thực sự có ý nghĩa khi từng đồng ngân sách được sử dụng đúng mục tiêu, biến thành những bữa ăn đủ chất, an toàn và đúng giờ.

Hà Nội đã đi một bước rất dài trong việc xây dựng chính sách chăm lo bữa ăn học đường. Bây giờ là lúc biến chính sách ấy thành chất lượng thực tế trên từng khay cơm cung cấp dinh dưỡng cho học sinh. Đó mới là thước đo thực chất nhất của một chính sách vì học sinh.