Vì sao những thế hệ trước không có chuyện trò đánh thầy?

Tối 20/10, đoạn video trích xuất từ camera lớp học lan truyền trên mạng xã hội, ghi lại cảnh một nam sinh lao lên bục giảng, đánh vào đầu cô giáo đang đứng giảng bài. Trong khi cô giáo loạng choạng lùi về phía bàn giáo viên, nam sinh vẫn tiếp tục tiến đến trong tiếng hô hoán và sự can ngăn của các bạn trong lớp. Sự việc xảy ra sáng 19/10 trong giờ Toán tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, xã Nội Bài, Hà Nội.

Cảnh trái đạo đó không chỉ gây bức xúc mà còn khiến những người thuộc thế hệ 7x, 8x trở về trước đau lòng, chua chát nhớ về một thời mà trong mắt học trò, thầy cô là bậc đáng kính trọng nhất, lời thầy cô nói đôi khi còn có sức nặng hơn cả lời cha mẹ.

Học trò “nhất quỷ nhì ma”, chúng tôi cũng có những lúc nghịch phá, đánh nhau, trốn làm bài tập, có lúc quay cóp, có lúc bất bình, bất mãn với thầy cô vì cho rằng mình bị phạt oan hoặc bị đối xử không công bằng… Nhưng dù thế nào thì trong nhận thức của học trò thời đó, thầy cô vẫn là bậc bề trên và vì thế trong cách hành xử có giới hạn không thể vượt qua. Nói hỗn với thầy cô đã là cá biệt chứ đừng nói là động chân động tay.

Vậy tại sao ngày nay, chuyện học trò có hành vi bạo lực với giáo viên thỉnh thoảng vẫn xảy ra? Cách chúng ta giáo dục trẻ đang có vấn đề ở đâu?

Bàn về điều này, nhiều người cho rằng ngày xưa giáo viên mắng mỏ nặng lời, ném viên phấn vào đứa trẻ đang mê mải nói chuyện riêng hay gõ thước cảnh cáo vào tay học sinh quên làm bài tập không bị coi là sai trái; còn ngày nay hành vi tương tự bị coi là bạo lực học đường và có thể khiến giáo viên bị kỷ luật. Do đó, giáo viên không còn cái uy đủ để kiểm soát học trò.

Tôi không tán thành quan điểm này vì thời đại thay đổi thì quan điểm và cách thức giáo dục phải thay đổi, bạo lực dù ở hình thức nào, nhẹ hay nặng cũng đều không đúng. Tuy nhiên ý kiến trên có nêu một sự thực, đó là cái uy của giáo viên ngày nay đã sút giảm rất nhiều so với xưa. Vì sao?

Ngày xưa, thầy cô có một vị trí đặc biệt trong lòng học trò, là biểu tượng của tri thức, đạo đức và sự tin cậy. Có những chuyện cha mẹ nói, chúng tôi còn cãi lại, còn bán tín bán nghi, nhưng thầy cô đã nói thì chúng tôi tin. Không ít phụ huynh khi bất lực trước đứa con bướng bỉnh đã tìm đến giáo viên nhờ khuyên bảo, uốn nắn. Một lời nhắc nhở của giáo viên chủ nhiệm đôi khi có tác dụng hơn những cuộc tranh luận dài giữa cha mẹ và con cái.

Cái uy của giáo viên không chỉ đến từ uy tín, mà còn vì với cách giáo dục thời đó, người ta phân định rõ giáo viên là bề trên. Học trò chúng tôi nhiều khi cũng cảm thấy thầy cô quá khắt khe, thậm chí khắc nghiệt, hoặc chưa công bằng, nhưng chính ý thức tôn ti, có trên có dưới giữ cho cách phản ứng nằm trong vòng chữ Lễ.

Còn bây giờ, có vẻ như không ít học sinh và phụ huynh coi giáo viên đơn thuần là người cung cấp dịch vụ giáo dục, khiến trẻ phản ứng theo kiểu cá mè một lứa, quân hồi vô phèng. Nhiều phụ huynh săm soi quá mức lời nói và hành vi của giáo viên, động một tí là tung video tố cáo, dễ khiến giáo viên bị bạo lực mạng.

Nhiều giáo viên chia sẻ rằng nỗi sợ này khiến họ không dám cứng rắn với học trò của mình, còn học trò hư không nể sợ giáo viên.

Không thể phủ nhận rằng sau nhiều thập kỷ phát triển, nền giáo dục của chúng ta ngày càng tiến bộ, văn minh. Những hình phạt mang tính bạo lực, làm tổn thương thân thể hay nhân phẩm học sinh không được chấp nhận chỉ vì chúng từng phổ biến. Nhưng có một điều tôi nghĩ chúng ta không nên đánh mất trên hành trình đổi mới ấy: Sự kính trọng dành cho người thầy.

Tôi không đồng tình với câu nói của ai đó trên mạng rằng “7x, 8x là thế hệ cuối cùng biết tôn sư trọng đạo”. Đây là cách nói quá cường điệu và quy chụp, nhưng thực trạng gia tăng rõ rệt các vụ học sinh hành hung giáo viên so với thời xưa cần được ghi nhận, tìm nguyên nhân và đưa ra giải pháp khắc phục.

Lê Thành