Tại sao người Hàn Quốc thích hỏi nhóm máu khi làm quen?

Nếu có dịp trò chuyện hoặc hẹn hò lần đầu với một người Hàn Quốc, bạn rất có thể sẽ nhận được câu hỏi: “Nhóm máu của bạn là gì?“. Trong khi ở phần lớn quốc gia trên thế giới, nhóm máu chỉ là một thông tin y tế lưu trên hồ sơ bệnh án thì tại xứ sở kim chi, nó lại đóng vai trò vô cùng quan trọng để hiểu về người đối diện.

Dù các nhà khoa học đã nhiều lần khẳng định chưa có bằng chứng đủ tin cậy về mối liên hệ sinh học giữa nhóm máu và tính cách, văn hóa hỏi nhóm máu vẫn cắm rễ sâu sắc trong đời sống thường nhật của người dân Hàn Quốc.

“Cơn sốt” về nhóm máu cuối thế kỷ 20

Để hiểu tại sao người Hàn Quốc lại chuộng hỏi nhóm máu, trước hết cần nhìn lại hành trình lịch sử của lý thuyết này. Khái niệm phân loại tính cách theo nhóm máu không xuất phát từ bản địa Hàn Quốc, mà có nguồn gốc từ châu Âu vào đầu thế kỷ 20, sau đó được phát triển mạnh mẽ tại Nhật Bản.

Vào thập niên 1970, nhà nghiên cứu tự do người Nhật Masahiko Nomi xuất bản hàng loạt cuốn sách đại chúng hóa lý thuyết nhóm máu. Các tác phẩm này khiến một cơn sốt bùng nổ tại Nhật Bản trước khi lan sang Hàn Quốc vào cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000.

Thị trường truyền thông Hàn Quốc thời kỳ đó nhanh chóng đón nhận xu hướng này. Từ báo chí, chương trình truyền hình cho đến truyền thông giải trí đều tích cực khai thác chủ đề nhóm máu. Hiện tượng này nhanh chóng thâm nhập đời sống xã hội Hàn Quốc, biến học thuyết chưa được khoa học kiểm chứng thành một phần không thể thiếu trong ngôn ngữ giao tiếp của giới trẻ.

Công cụ “phá băng” giao tiếp an toàn

Trong văn hóa ứng xử của người Hàn Quốc, việc tạo ấn tượng ban đầu và duy trì sự hòa hợp trong giao tiếp là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, việc đặt ra những câu hỏi quá riêng tư về gia cảnh, thu nhập, hay tình trạng hôn nhân trong lần đầu gặp mặt thường bị coi là thiếu tế nhị.

Lúc này, câu hỏi về nhóm máu xuất hiện như cách phá băng giao tiếp hoàn hảo. Đó là chủ đề trung tính, vui vẻ, không chạm tới đời tư nhạy cảm nhưng lại đủ gợi mở để kéo dài cuộc trò chuyện.

Khi hỏi về nhóm máu, người hỏi không chỉ tìm kiếm một chữ cái (A, B, O hay AB) mà đang mở ra chủ đề thảo luận chung. Hai bên có thể thoải mái đùa giỡn, so sánh nhận định về tính cách của nhau mà không lo bất lịch sự hay ngượng ngùng. Điều này giúp không khí buổi gặp mặt trở nên cởi mở và thoải mái hơn rất nhiều.

Nhu cầu dự đoán độ hòa hợp

Người Hàn Quốc từ lâu có tâm lý coi trọng sự hòa hợp và tính kết nối trong các mối quan hệ xã hội. Việc phân loại nhóm máu đáp ứng đúng nhu cầu muốn dự đoán hành vi của người đối diện một cách nhanh chóng. Trong văn hóa đại chúng Hàn Quốc, mỗi nhóm máu đều được gán cho những nét đặc trưng rất cụ thể.

Người nhóm máu A thường xem là tỉ mỉ, chu đáo, lịch sự nhưng đôi khi quá cẩn trọng, dễ lo âu và hướng nội. Người nhóm máu B đại diện cho sự sáng tạo, phóng khoáng, đam mê nhưng cũng bị dán nhãn là cá nhân, cứng đầu và khó đoán.

Người nhóm máu O được cho là tự tin, có khả năng lãnh đạo, hòa đồng nhưng đôi khi quá thẳng thắn hoặc cuồng công việc. Người nhóm máu AB được coi là sự kết hợp độc đáo giữa lý trí và cảm xúc, mang tính cách dị biệt, thiên tài hoặc kỳ quặc.

Đặc biệt trong chuyện hẹn hò, khái niệm “độ tương thích nhóm máu” (gunghap) cực kỳ phổ biến. Người ta tin rằng nhóm máu A sẽ bù trừ tốt cho nhóm máu O, trong khi mối quan hệ giữa nam nhóm máu B và nữ nhóm máu A thường được dự báo là đầy trắc trở. Việc biết nhóm máu giúp người Hàn Quốc dự đoán độ tương thích để chuẩn bị tâm lý khi giao tiếp với đối phương.

Hiệu ứng tâm lý Barnum

Không thể phủ nhận sức mạnh của ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc (K-Entertainment) trong việc duy trì và củng cố niềm tin vào nhóm máu. Thập niên 2000 đánh dấu sự ra đời của hàng loạt bài hát, phim ảnh và chương trình thực tế lấy chủ đề nhóm máu làm trung tâm.

Ví dụ điển hình là bộ phim điện ảnh đình đám năm 2005 “Bạn trai tôi nhóm máu B” (My Boyfriend Is Type B) hay bài hát “Blood Type A” in sâu vào tâm trí công chúng khái niệm về sự liên quan giữa nhóm máu và tình yêu.

Dưới góc độ tâm lý học, hiện tượng này được giải thích bằng “Hiệu ứng Barnum” (Barnum Effect) - một hiện tượng tâm lý khi con người có xu hướng tin rằng các mô tả tính cách chung chung, mơ hồ là hoàn toàn chính xác đối với riêng họ.

Khi một người nghe rằng “Nhóm máu A rất chu đáo nhưng hay suy nghĩ nhiều”, họ sẽ tự động nhặt thạnh những trải nghiệm trong quá khứ phù hợp với mô tả đó và bỏ qua những điểm bất hợp lý. Cùng với việc xã hội liên tục nhắc lại các nhãn gắn này, người ta dần tự điều chỉnh hoặc tin rằng bản thân thực sự mang những đặc điểm tính cách của nhóm máu đó.