Siêu thiết giáp Nhật khiến tình báo Mỹ nhầm lẫn đến phút chót

Những “gã khổng lồ” được xây dựng trong bí mật

Nhắc đến lớp thiết giáp hạm Yamato, nhiều người thường nhớ tới số phận của Yamato và Musashi, khi bị máy bay hạm đội Mỹ đánh chìm trong các cuộc xung đột trên Thái Bình Dương. Tuy nhiên, ít được biết đến hơn là quá trình chế tạo hai chiến hạm này được xem như một trong những kỳ tích kỹ thuật và giữ bí mật lớn nhất lịch sử hải quân.

Ngay từ năm 1937, khi quyết định chế tạo những thiết giáp hạm lớn nhất từng xuất hiện trên biển, Nhật Bản nhận ra các nhà máy đóng tàu hiện có không đủ khả năng đáp ứng yêu cầu. Xưởng hải quân Kure và nhà máy Mitsubishi tại Nagasaki buộc phải mở rộng ụ tàu, gia cố đường trượt hạ thủy, xây dựng thêm các xưởng sản xuất quy mô lớn cùng những cần cẩu nổi có sức nâng tới 350 tấn và 150 tấn để lắp đặt các tấm giáp và cụm pháo khổng lồ.

Không chỉ cơ sở hạ tầng, công nghệ đóng tàu cũng được nâng cấp đáng kể. Nhật Bản áp dụng rộng rãi kỹ thuật hàn điện thay cho tán đinh truyền thống, đồng thời sử dụng phương pháp lắp ráp theo từng khối lớn nhằm đáp ứng kích thước của những con tàu có lượng choán nước gần 70.000 tấn.

Điểm đặc biệt nhất nằm ở hệ thống hỏa lực. Yamato được thiết kế xoay quanh 9 khẩu pháo cỡ nòng 460 mm - loại pháo hải quân lớn nhất từng được lắp đặt trên một chiến hạm. Mỗi viên đạn xuyên giáp nặng khoảng 1,46 tấn có thể bắn tới mục tiêu ở khoảng cách hơn 42 km.

Quy mô của các tháp pháo cũng vượt xa mọi tiêu chuẩn lúc bấy giờ. Mỗi cụm tháp pháo nặng khoảng 2.774 tấn, lớn hơn cả lượng choán nước của nhiều tàu khu trục cùng thời. Vì không thể vận chuyển bằng đường sắt hay tàu thông thường, Nhật Bản phải chế tạo riêng một tàu chuyên dụng chỉ để chở các tháp pháo và bệ pháo từ nhà máy đến xưởng đóng tàu.

Chiến dịch giữ bí mật

Toàn bộ chương trình Yamato được bảo vệ bằng một hệ thống bảo mật nghiêm ngặt. Công nhân tham gia dự án phải trải qua quá trình thẩm tra lý lịch, ký cam kết giữ bí mật và bị cấm tiết lộ bất kỳ thông tin nào liên quan đến công trình.

Các ụ đóng tàu được che kín bằng những bức tường cao, hệ thống lưới ngụy trang và hàng cây nhằm ngăn quan sát từ bên ngoài. Nhiều cửa sổ của các công trình dân cư gần xưởng đóng tàu cũng bị bịt kín để tránh lộ hình ảnh. Khi Musashi được hạ thủy tại Nagasaki, chính quyền thậm chí tổ chức một cuộc diễn tập báo động trên toàn thành phố để người dân không tập trung quanh khu vực cảng.

Những biện pháp này phát huy hiệu quả vượt ngoài mong đợi. Trong nhiều năm, tình báo hải quân Mỹ liên tục đánh giá sai quy mô và sức mạnh thực sự của lớp Yamato.

Ban đầu, nhiều cơ quan tình báo phương Tây cho rằng các chiến hạm mới của Nhật chỉ có lượng choán nước khoảng 45.000 tấn và sử dụng pháo 406 mm theo giới hạn của các hiệp ước hải quân trước đó. Thậm chí, đến tháng 10/1942, Cơ quan Tình báo Hải quân Mỹ vẫn nhận định Yamato chỉ mang 9 pháo cỡ 406 mm.

Các sĩ quan Nhật còn chủ động tung thông tin gây nhiễu, nhiều lần nhắc đến loại đạn “đặc biệt” cỡ 400 mm, khiến phía Mỹ càng tin rằng các chiến hạm chỉ sử dụng pháo 406 mm.

Mãi đến đầu năm 1944, sau khi tổng hợp nhiều nguồn tin và khai thác lời khai của tù binh, giới phân tích Mỹ mới bắt đầu tiếp cận gần hơn với thông số thực tế của Yamato. Tuy nhiên, ngay cả trong các tài liệu chính thức phát hành vào tháng 7/1945, tức khoảng bốn tháng sau khi Yamato bị đánh chìm, Hải quân Mỹ vẫn liệt kê lớp chiến hạm này mang pháo 406 mm thay vì 460 mm.

Kỳ tích kỹ thuật

Dù cuối cùng đều bị đánh chìm, Yamato và Musashi vẫn cho thấy khả năng chịu đựng đáng kinh ngạc. Musashi được cho là hứng khoảng 19 ngư lôi và 17 quả bom mới chìm trong trận vịnh Leyte, còn Yamato cũng phải chịu nhiều đợt tấn công bằng ngư lôi và bom trước khi lật úp ngoài khơi Okinawa.

Khả năng sống sót này đến từ thiết kế phòng vệ rất hiện đại vào thời điểm đó. Đai giáp chính dày hơn 400 mm được bố trí nghiêng để tăng hiệu quả chống đạn xuyên giáp, trong khi mặt trước các tháp pháo được bảo vệ bằng lớp giáp dày tới khoảng 650 mm. Thiết kế cũng giúp con tàu vẫn duy trì ổn định ngay cả khi nhiều khoang bị ngập nước.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của không quân, hải quân đã làm thay đổi hoàn toàn cách thức tác chiến trên biển. Phần lớn thời gian phục vụ, Yamato và Musashi chủ yếu neo đậu tại Truk, Brunei hoặc Kure vì được coi là quá quý giá và tiêu tốn quá nhiều nhiên liệu để mạo hiểm đưa vào hoạt động thường xuyên.

Trên thực tế, Yamato chỉ có một lần sử dụng pháo chính để giao chiến với tàu mặt nước trong trận vịnh Leyte vào tháng 10/1944. Musashi bị đánh chìm ngay trong trận đánh này, còn Yamato kết thúc hành trình trong nhiệm vụ gần như một chiều hướng tới Okinawa vào tháng 4/1945 trước khi bị máy bay hạm đội Mỹ đánh chìm.

Dù không tạo được ảnh hưởng như kỳ vọng trên chiến trường, lớp Yamato vẫn được xem là đỉnh cao của kỹ thuật đóng tàu chiến trong thế kỷ XX. Nhật Bản không chỉ xây dựng những thiết giáp hạm lớn nhất lịch sử mà còn duy trì được bí mật về kích thước và hỏa lực của chúng trong nhiều năm, đến mức đối phương chỉ hiểu đầy đủ về các thông số thực sự khi những “gã khổng lồ” này đã biến mất dưới đáy biển.

Lê Hưng