Nợ công của Pháp tăng kỷ lục: Bài toán tài khóa ngày càng nan giải

Bộ Tài chính Pháp dự báo, tỷ lệ nợ công so với Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) sẽ tăng lên 119,3% trong năm 2026, trước khi chạm mức 121,7% vào năm 2027. Những con số này đặt Chính phủ Pháp trước bài toán tài khóa ngày càng nan giải.

Điều đáng chú ý là đà gia tăng của nợ công của Pháp không phải hiện tượng nhất thời.

Theo Viện Thống kê và Nghiên cứu kinh tế quốc gia Pháp (INSEE), đến cuối quý I-2026, nợ công theo tiêu chuẩn Maastricht của nước này đạt 3.536,1 tỷ euro, tương đương 117,5% GDP, tăng 75,6 tỷ euro chỉ trong một quý. Nợ ròng cũng lên tới 109,7% GDP. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực tài chính tiếp tục tích tụ, ngay cả khi Chính phủ Pháp tìm cách kiểm soát chi tiêu.

Đằng sau con số nợ là một bài toán khó hơn, liên quan tới khả năng tăng trưởng của nền kinh tế. Mới đây, Ngân hàng Trung ương Pháp đã hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 xuống 0,4%, thấp hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước đó.

Hoạt động kinh tế trong nửa đầu năm khá trì trệ, trong đó xây dựng suy giảm, dịch vụ thị trường tăng trưởng yếu và sản xuất nông nghiệp chịu ảnh hưởng của thời tiết cực đoan.

Khi quy mô nền kinh tế tăng chậm, việc giảm tỷ lệ nợ trên GDP càng trở nên khó khăn.

Trong khi đó, thâm hụt ngân sách vẫn ở mức cao. Chính phủ Pháp dự kiến thâm hụt ngân sách tương đương 5,4% GDP trong năm 2026 và đặt mục tiêu đưa con số này xuống 5% vào năm 2027.

Khoảng cách tuy không lớn về mặt tỷ lệ, nhưng để thu hẹp trong điều kiện tăng trưởng yếu đồng nghĩa với việc Paris phải tìm kiếm những khoản tiết kiệm đáng kể.

Đây chính là lý do khiến Chính phủ của Thủ tướng Sébastien Lecornu đưa ra kế hoạch tiết kiệm khoảng 54 tỷ euro trong dự toán ngân sách năm tới.

Tuy nhiên, tiết kiệm ngân sách không đơn thuần là bài toán kỹ thuật. Mỗi khoản cắt giảm đều liên quan trực tiếp đến một nhóm lợi ích hoặc một lĩnh vực của đời sống xã hội. Chính phủ muốn kiểm soát chi tiêu nhưng đồng thời cam kết không tăng thuế trên diện rộng, trong khi nhu cầu dành nguồn lực cho quốc phòng, an sinh xã hội và chính quyền địa phương vẫn rất lớn.

Áp lực càng trở nên rõ nét nếu nhìn vào chi phí vay nợ. Khi lợi suất trái phiếu tăng, Chính phủ phải dành nhiều nguồn lực hơn để trả lãi, qua đó làm giảm phần ngân sách có thể sử dụng cho đầu tư công hoặc các chương trình hỗ trợ kinh tế. Các thống kê mới nhất cho thấy, chi phí trả nợ của Pháp được dự báo cao hơn kế hoạch khoảng 4,5 tỷ euro trong năm nay và có thể vượt dự toán khoảng 10 tỷ euro vào năm tới.

Diễn biến trên thị trường trái phiếu cũng cho thấy nhà đầu tư đang theo dõi sát tình hình tài chính của Pháp. Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu Chính phủ Pháp và Đức đã vượt một điểm phần trăm, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng nợ công trong Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) giai đoạn 2009-2012. Chênh lệch lợi suất không phải là yếu tố duy nhất phản ánh tình hình tài chính của một nước.

Tuy nhiên, chỉ số này cho thấy thị trường đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn đối với trái phiếu Pháp so với trái phiếu Đức, phản ánh mức chi phí vay vốn cao hơn của Paris. Nếu áp lực này kéo dài, chi phí huy động vốn có thể tiếp tục trở thành một yếu tố làm gia tăng sức ép đối với bài toán ngân sách.

Thách thức càng lớn khi Pháp bước vào giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử Tổng thống năm 2027. Chính phủ cần tìm được sự ủng hộ tại một Quốc hội đang bị chia rẽ sâu sắc để thông qua ngân sách, đồng thời thuyết phục thị trường về một kế hoạch đáng tin cậy nhằm ổn định nợ công.

Tuy nhiên, sự lựa chọn ở đây hoàn toàn không dễ dàng. Duy trì mức chi tiêu cao có thể hỗ trợ các hộ gia đình, doanh nghiệp và nền kinh tế trong ngắn hạn, nhưng sẽ khiến nợ và chi phí vay tiếp tục tăng cao.

Ngược lại, cắt giảm mạnh có thể cải thiện cán cân ngân sách, song nếu thực hiện thiếu tính toán, chính sách này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng và việc làm.

Khoảng cân bằng giữa hai yêu cầu đó sẽ quyết định phần lớn hiệu quả của chiến lược tài khóa trong những năm tới, cũng như khả năng duy trì niềm tin của thị trường đối với nền tài chính Pháp.