Nhật Bản trình dự luật sửa đổi Luật Hoàng gia nhằm duy trì ổn định hoàng thất

Theo đó, Liên minh cầm quyền của Thủ tướng Takaichi Sanae, gồm Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Đổi mới Nhật Bản, đặt mục tiêu thông qua dự luật trước khi kỳ họp Quốc hội hiện nay kết thúc vào ngày 17-7.

Dự luật tập trung vào hai nội dung chính. Thứ nhất, cho phép Hoàng gia nhận làm con nuôi những nam giới từ 15 tuổi trở lên có quan hệ huyết thống theo dòng nội với các Nhà vua Nhật Bản xuất thân từ 11 nhánh hoàng tộc trước đây. Thứ hai, cho phép các nữ thành viên Hoàng gia vẫn giữ địa vị hoàng gia sau khi kết hôn với thường dân.

Theo đề xuất, việc nhận con nuôi sẽ được xem là ngoại lệ, khác với quy định hiện hành cấm Hoàng gia nhận con nuôi. Những người được nhận làm con nuôi sẽ không có quyền kế vị ngai vàng, song con trai của họ sẽ đủ điều kiện trở thành người kế vị trong tương lai.

Đề xuất này phản ánh lập trường bảo thủ lâu nay của LDP trong việc duy trì chế độ kế vị chỉ dành cho nam giới thuộc dòng nội tộc. Tuy nhiên, dự luật được dự báo sẽ vấp phải sự phản đối từ các đảng đối lập khi Quốc hội bắt đầu thảo luận, bởi vấn đề cải cách chế độ kế vị chưa được xem xét đầy đủ trong các cuộc tham vấn liên đảng trước đó.

Trong quá trình xây dựng dự luật, lãnh đạo Hạ viện và Thượng viện Nhật Bản đã lấy ý kiến của toàn bộ 13 chính đảng và nhóm nghị sĩ trong quốc hội nước này trước khi đưa ra bản đồng thuận làm cơ sở soạn thảo.

Đáng chú ý, dự luật không đề cập khả năng cho phép phụ nữ hoặc những người có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ với Nhà vua Nhật Bản được kế vị. Đây lại là phương án nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong dư luận đảo quốc mặt trời mọc.

Theo Luật Hoàng gia hiện hành, chỉ nam giới có quan hệ huyết thống với Nhà vua Nhật Bản theo dòng cha mới được quyền kế vị, trong khi các nữ thành viên Hoàng gia sẽ mất địa vị hoàng gia khi kết hôn với thường dân. Quy định này khiến số người đủ điều kiện kế vị và tổng số thành viên Hoàng gia liên tục suy giảm trong nhiều năm.

Hiện Hoàng gia Nhật Bản chỉ còn ba người nằm trong danh sách kế vị Nhà vua Nhật Bản Naruhito, gồm Thái tử Fumihito, em trai của Nhà vua; Hoàng tử Hisahito, con trai của Thái tử Fumihito; và Thân vương Hitachi, chú của Nhà vua.

Mười một nhánh hoàng tộc nói trên có chung tổ tiên với Hoàng gia Nhật Bản từ khoảng 600 năm trước. Năm 1947, dưới thời kỳ Nhật Bản chịu sự chiếm đóng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, 51 thành viên thuộc 11 nhánh này đã mất địa vị hoàng gia, trong khi ba gia đình của các em trai Nhà vua Hirohito vẫn được giữ quy chế hoàng tộc.

Hai nội dung trong sửa đổi lần này thực chất đã được một hội đồng chuyên gia của Chính phủ Nhật Bản đề xuất từ năm 2021. Tuy nhiên, hội đồng khi đó cho rằng việc xem xét cho phép nữ giới hoặc người thuộc dòng mẹ kế vị vẫn còn quá sớm.