Máy bay 68 triệu USD của Mỹ rơi xuống biển, nguyên nhân thực sự là gì?

Nguyên nhân chưa rõ ràng

18h18 ngày 28/9 (giờ địa phương), một máy bay tác chiến điện tử thuộc Phi đoàn Tấn công Điện tử 130 của Hải quân Mỹ, đã gặp sự cố trong quá trình hạ cánh xuống tàu sân bay USS Dwight D. Eisenhower ngoài khơi bang Virginia, Mỹ.

Theo thông báo của hải quân, hai phi công đã phóng ghế thoát hiểm sau khi hệ thống hãm đà gặp sự cố. Lực lượng tìm kiếm và cứu nạn thuộc Phi đội Trực thăng Tác chiến Biển số 7 nhanh chóng giải cứu, đưa cả hai người trở lại tàu an toàn.

Hải quân Mỹ xác nhận máy bay gặp nạn là EA-18G Growler, loại máy bay tác chiến điện tử hai chỗ ngồi được phát triển trên nền tảng F/A-18F Super Hornet. Máy bay được biên chế cho Phi đoàn Tấn công Điện tử 130, biệt danh “Zappers”.

Điểm đáng chú ý là “hỏng hệ thống hãm đà” mới chỉ mô tả nguyên nhân trực tiếp dẫn tới tai nạn, chưa phải nguyên nhân gốc. Hải quân Mỹ cho biết nguyên nhân của sự cố vẫn đang được điều tra và sẽ cập nhật khi có thêm thông tin.

Hệ thống hãm đà là thành phần đặc biệt quan trọng đối với hoạt động không quân trên tàu sân bay. Khi máy bay tiếp cận boong tàu, móc hãm phía sau máy bay bắt lấy một trong các dây hãm trên đường băng để dừng lại.

Nếu dây hoặc hệ thống hãm gặp trục trặc, phi công chỉ có thời gian rất ngắn để quyết định tiếp tục xử lý tình huống hay phóng ghế thoát hiểm.

Sự cố nguy hiểm trên tàu sân bay

Không giống đường băng trên đất liền, boong đáp của tàu sân bay có chiều dài hạn chế và bản thân con tàu luôn chuyển động trên biển.

EA-18G Growler có trọng lượng thu hồi tối đa khoảng 21,8 tấn, sải cánh 13,7m và dài khoảng 18,3m. Hải quân Mỹ công bố đơn giá của loại máy bay này khoảng 68 triệu USD.

Nhiệm vụ chủ yếu của nó là tác chiến điện tử trên không, sử dụng các hệ thống cảm biến và gây nhiễu để phát hiện, chế áp hoặc làm suy giảm radar, thông tin liên lạc và các mạng điện tử của đối phương.

Hải quân Mỹ mô tả đây là nền tảng tác chiến điện tử trên không chủ lực được phát triển để thay thế EA-6B Prowler.

Do đó, sự cố không chỉ đơn thuần là tổn thất một máy bay trị giá hàng chục triệu USD, mà còn là thiệt đối với năng lực tác chiến điện tử của một không đoàn tàu sân bay.

Theo Hải quân Mỹ, sau vụ việc, 8 quân nhân được nhân viên y tế trên tàu kiểm tra. Một quân nhân được đưa tới bệnh viện khu vực Norfolk để điều trị, trong khi hai phi công và hai quân nhân khác bị thương trên boong được đưa tới Trung tâm Y tế Hải quân Portsmouth để kiểm tra.

Sự cố đứt cáp hãm trên tàu sân bay USS Dwight D. Eisenhower hồi năm 2016. Video: US Navy

Mắt xích nhỏ có thể gây lỗi lớn

Tai nạn một lần nữa cho thấy điểm đặc biệt của hoạt động không quân trên tàu sân bay: Khả năng sống sót của máy bay phụ thuộc vào sự phối hợp của hàng loạt hệ thống.

Phi công phải đưa máy bay vào đúng đường tiếp cận, móc hãm phải bắt được dây, hệ thống hãm phải hấp thụ động năng của máy bay và lực lượng trên boong phải nhanh chóng xử lý mọi tình huống bất thường.

Chỉ cần một mắt xích không hoạt động đúng, quá trình hạ cánh có thể chuyển thành tình huống khẩn cấp trong vài giây.

The War Zone dẫn lời Hải quân Mỹ cho biết sự cố xảy ra khi tàu Eisenhower đang thực hiện huấn luyện và kiểm tra năng lực khai thác máy bay trên biển. Tàu vừa trải qua một giai đoạn bảo dưỡng và đang trở lại công tác huấn luyện trên biển.

Việc con tàu vừa hoàn tất giai đoạn bảo dưỡng khiến vụ việc càng được chú ý nhưng hiện chưa có bằng chứng chính thức cho thấy quá trình bảo dưỡng có liên quan đến sự cố. Hải quân Mỹ vẫn đang điều tra nguyên nhân.

Growler được thiết kế cho nhiệm vụ đặc biệt

EA-18G Growler được phát triển trên khung thân F/A-18F nhưng được tích hợp một loạt thiết bị tác chiến điện tử chuyên dụng.

Theo Hải quân Mỹ, máy bay sử dụng hệ thống thu nhận tín hiệu ALQ-218, hệ thống gây nhiễu chiến thuật ALQ-99, hệ thống đối phó thông tin liên lạc ALQ-227 và các thiết bị liên lạc vệ tinh. Những hệ thống này cho phép Growler thực hiện nhiệm vụ phát hiện và chế áp các hệ thống điện tử của đối phương.

Máy bay có hai động cơ F414-GE-400, mỗi động cơ tạo lực đẩy tĩnh khoảng 9.977kg, trần bay khoảng 15.240m và tốc độ tối đa khoảng Mach 1,8. Hải quân Mỹ đang phát triển các nâng cấp cho Growler, bao gồm những cải tiến về hệ thống điện tử và tích hợp hệ thống gây nhiễu thế hệ mới.

Vụ tai nạn trên USS Dwight D. Eisenhower vì thế thu hút sự chú ý không chỉ bởi giá trị của chiếc máy bay, mà còn bởi chính hoàn cảnh xảy ra sự cố.

Một máy bay tác chiến điện tử hiện đại có thể sở hữu những hệ thống điện tử trị giá hàng chục triệu USD nhưng khi trở về tàu sân bay, nó vẫn phải phụ thuộc vào một cơ cấu cơ khí rất cơ bản là hệ thống hãm đà trên boong đáp.

Đến thời điểm hiện tại, Hải quân Mỹ mới xác nhận được sự cố hệ thống hãm đà dẫn tới việc hai phi công phải phóng ghế và máy bay rơi xuống biển. Còn nguyên nhân vì sao hệ thống này gặp trục trặc vẫn đang chờ kết luận điều tra chính thức.

Lê Hưng