Lợi thế mới của Trung Quốc trong cuộc đua robot hình người

Cuộc đua chuyển sang dữ liệu

Các doanh nghiệp Trung Quốc dự kiến bán khoảng 50.000 robot hình người trong năm nay, hơn gấp ba lần năm trước. Tại Đại hội Thể thao Robot hình người thế giới ở Bắc Kinh, robot nhanh nhất chạy 100 m trong 9,39 giây, vượt kỷ lục 9,58 giây của Usain Bolt. Đáng chú ý, thành tích của robot đã cải thiện hơn gấp đôi chỉ sau một năm.

Một robot chạy nhanh vẫn có thể gặp khó khi cầm cốc, rót nước hay xử lý một vật thể bất ngờ xuất hiện trước mặt. Những thao tác đơn giản với con người đòi hỏi máy xác định vị trí, điều chỉnh lực và phối hợp chuyển động. Trong khi chatbot có thể học từ kho văn bản và hình ảnh khổng lồ trên Internet, robot cần dữ liệu về những tương tác trong thế giới vật lý.

Theo Interact Analysis, Trung Quốc hiện có 53 cơ sở chuyên thu thập dữ liệu và huấn luyện robot, phần lớn mới hình thành trong hai năm qua, cùng 34 cơ sở đang xây dựng hoặc lên kế hoạch. Một trung tâm tại Thượng Hải dự kiến có chỗ cho khoảng 1.000 robot.

Tại Trung tâm Đổi mới Robot hình người Hồ Bắc ở Vũ Hán, khoảng 100 robot mỗi ngày quan sát và bắt chước con người trong các không gian mô phỏng quán cà phê, hiệu thuốc, cửa hàng tiện lợi hay dây chuyền sản xuất. Người hướng dẫn thực hiện động tác, robot làm theo; những thao tác như rót nước hay xếp hàng lên kệ được lặp lại nhiều lần để tạo dữ liệu phục vụ huấn luyện.

JD.com cũng đang khai thác chuyển động của con người với dự án có sự tham gia của 100.000 nhân viên và khoảng 500.000 người khác. Các thiết bị như găng tay cảm biến ghi lại thao tác của người tham gia, với mục tiêu thu thập 10 triệu giờ dữ liệu thực tế trong hai năm.

Các nhà sản xuất robot Trung Quốc hiện sử dụng chip và phần mềm của Nvidia, trong khi tập đoàn Mỹ dùng robot của Unitree, Agibot và Fourier cho hoạt động thử nghiệm và thu thập dữ liệu. Washington đã hạn chế Trung Quốc tiếp cận những chip AI mạnh nhất của Nvidia, song nhiều loại chip dành cho robot và ô tô vẫn được phép giao dịch.

Nvidia đang đặt cược vào “AI vật lý”, đưa trí tuệ nhân tạo từ trung tâm dữ liệu sang ô tô, nhà máy, nhà kho và robot, trong đó Trung Quốc là một thị trường lớn với nhiều ứng dụng thực tế.

Canh bạc quy mô

Khoảng 80% trung tâm huấn luyện robot tại Trung Quốc được nhà nước hậu thuẫn, nhiều cơ sở được xây dựng thông qua hợp tác giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp. Chính quyền mua robot, các trung tâm sử dụng chúng để tạo dữ liệu, còn doanh nghiệp mua lại dữ liệu phục vụ phát triển sản phẩm.

Trong nửa đầu năm nay, có tới 70% robot hình người sản xuất tại Trung Quốc có thể đã được đưa vào các trung tâm huấn luyện, tương đương khoảng 13.000 máy. Đây là nguồn cầu đáng kể trong lúc thị trường thương mại còn nhỏ, nhưng việc tạo dữ liệu theo cách này khá tốn kém. Cứ tám giờ hoạt động, một robot có thể chỉ tạo ra khoảng ba giờ dữ liệu đủ chất lượng, phần còn lại bị loại chủ yếu do những lỗi mà kỹ sư không muốn máy học theo. Chi phí vào khoảng 500-700 nhân dân tệ mỗi giờ.

Theo một ước tính, có thể cần tới 100 triệu giờ dữ liệu để phát triển một robot có khả năng đảm nhiệm nhiều công việc hằng ngày. Các cuộc thi hiện nay chủ yếu cho thấy robot đã tiến xa trong những nhiệm vụ chuyên biệt, trong khi khả năng thực hiện nhiều công việc và thích nghi với môi trường phức tạp vẫn hạn chế. Nhà sáng lập Unitree Wang Xingxing cũng thừa nhận các mô hình AI phục vụ ra quyết định và tương tác vẫn là nút thắt lớn nhất của ngành.

Với khách hàng, tốc độ trên đường chạy sẽ ít quan trọng hơn độ chính xác, an toàn và khả năng vận hành ổn định trong thời gian dài. Những yêu cầu này vẫn chưa được chứng minh đầy đủ ở thế hệ robot hình người hiện nay.

Mảng robot của công ty xe điện Trung Quốc XPeng mới đây huy động hơn 900 triệu USD với sự tham gia của IDG Capital, Alibaba và Tencent, trong lúc hãng chuẩn bị sản xuất hàng loạt robot Iron. Công ty ban đầu hướng tới các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cửa hàng, sau đó có thể mở rộng sang nhà máy và gia đình, cho dù khả năng sinh lời vẫn chưa được chứng minh.

Hàng nghìn robot tại Trung Quốc đang được sản xuất và đưa vào huấn luyện ngay cả khi thị trường thương mại chưa phát triển tương xứng. Quá trình này được thúc đẩy bởi sự hỗ trợ của nhà nước và dòng vốn tư nhân, đồng thời giúp tích lũy ngày càng nhiều dữ liệu từ hoạt động của robot và chuyển động của con người.

Chiến lược này chưa bảo đảm Trung Quốc sẽ dẫn đầu khi robot hình người bước vào giai đoạn thương mại hóa. Nhưng sau lợi thế về chuỗi cung ứng và sản xuất phần cứng, nước này đang tích lũy một nguồn lực khác là dữ liệu từ thế giới thực. Khả năng chuyển quy mô sản xuất thành tốc độ học hỏi có thể trở thành lợi thế tiếp theo của Trung Quốc trong cuộc đua robot hình người.