Ireland đảm nhận chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU: Bài toán tái cân bằng chiến lược châu Âu

Không chỉ đóng vai trò điều phối các cuộc đàm phán giữa các nước thành viên, Ireland còn được kỳ vọng trở thành “người dẫn dắt” trong việc định hình các ưu tiên chiến lược của EU về cạnh tranh kinh tế, an ninh và hỗ trợ Ukraine, trong bối cảnh châu Âu đối mặt với xung đột, khủng hoảng khí hậu và bất ổn toàn cầu.

Việc Ireland đảm nhận chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, đánh dấu nhiệm kỳ lần thứ tám của quốc gia này, diễn ra vào thời điểm châu Âu đứng trước nhiều thách thức chồng chéo chưa từng có. Thủ tướng Ireland Micheál Martin khẳng định ưu tiên hàng đầu của nước này là thúc đẩy năng lực cạnh tranh và năng suất của toàn khối, đồng thời đẩy mạnh chương trình “Một châu Âu, một thị trường” nhằm củng cố sự gắn kết kinh tế trong nội khối. Bên cạnh trụ cột kinh tế, Ireland cũng tái khẳng định cam kết mạnh mẽ với Ukraine, tiếp tục duy trì lập trường ủng hộ Kiev và phối hợp với các đối tác EU nhằm gia tăng áp lực trừng phạt đối với Nga.

Dẫu vậy, nhiệm kỳ của Ireland không chỉ là câu chuyện về các ưu tiên chính sách mà còn là bài toán điều phối trong một giai đoạn đầy rủi ro. EU đang phải xử lý đồng thời nhiều “khủng hoảng giao thoa”: Xung đột quân sự kéo dài, áp lực di cư, biến đổi khí hậu cực đoan, bất ổn năng lượng và những đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một trong những thách thức lớn nhất mà Dublin phải đối mặt là thúc đẩy tiến trình đạt đồng thuận về Khung tài chính Đa niên (MFF) giai đoạn 2028-2034, gói ngân sách được xem là “xương sống” của EU trong thập kỷ tới. Đây là vấn đề mang tính chia rẽ sâu sắc khi các quốc gia thành viên có quan điểm khác biệt về phân bổ nguồn lực giữa quốc phòng, chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ, an sinh xã hội và chính sách nông nghiệp. Ireland sẽ phải đóng vai trò trung gian, tìm kiếm điểm cân bằng giữa các ưu tiên cạnh tranh. Đây là một trong những nhiệm vụ mang tính quyết định đối với uy tín của nhiệm kỳ.

So với nhiệm kỳ năm 2013, khi Ireland tập trung vào ổn định khu vực đồng euro và phục hồi sau khủng hoảng tài chính, bối cảnh hiện nay đã thay đổi căn bản. Nếu như trước đây EU chủ yếu hướng nội, thì nay khối này phải đối mặt với hàng loạt vấn đề mang tính toàn cầu: Chiến tranh Ukraine, khủng hoảng Trung Đông, bất ổn tại châu Phi, biến đổi khí hậu cực đoan và gia tăng đói nghèo. Điều này khiến vai trò Chủ tịch EU không còn đơn thuần là điều phối kỹ thuật, mà trở thành vị trí mang tính chính trị cao, nơi khả năng dẫn dắt, xây dựng đồng thuận và phản ứng nhanh với khủng hoảng được đặt lên hàng đầu.

Một điểm nhấn quan trọng trong chương trình nghị sự của Ireland là an ninh lương thực và khủng hoảng đói nghèo toàn cầu. Trong bối cảnh EU hiện là một trong những nhà cung cấp viện trợ nước ngoài lớn nhất thế giới, các quyết định trong nhiệm kỳ của Ireland có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách EU ứng phó với các cuộc khủng hoảng lương thực, đặc biệt tại châu Phi.

Ở lĩnh vực an ninh và xung đột, Ukraine và Trung Đông tiếp tục là hai điểm nóng trọng tâm. EU không chỉ phải duy trì hỗ trợ quân sự và kinh tế cho Kiev mà còn đối mặt với bài toán dài hạn về an ninh châu Âu, quan hệ với Nga và cấu trúc phòng thủ chung. Ireland thường được xem là quốc gia có “uy tín đối thoại” trong các vấn đề hòa giải. Điều này tạo thêm kỳ vọng rằng nước này có thể đóng vai trò cầu nối trong các tranh luận nhạy cảm giữa các nước thành viên EU.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất trong nhiệm kỳ của Ireland không chỉ nằm ở các hồ sơ chính sách riêng lẻ mà còn ở chính sự đan xen giữa chúng. Biến đổi khí hậu làm gia tăng mất an ninh lương thực; xung đột dẫn đến di cư; khủng hoảng kinh tế làm suy yếu khả năng ứng phó nhân đạo. Điều này buộc EU phải xử lý các vấn đề theo cách tiếp cận liên ngành, thay vì tách biệt từng lĩnh vực như trước đây.

Dù chỉ kéo dài 6 tháng, nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU của Ireland vẫn được xem là một phép thử quan trọng đối với năng lực điều phối và xây dựng đồng thuận của EU trong giai đoạn đầy biến động. Kết quả của nhiệm kỳ này sẽ phản ánh năng lực ngoại giao của Dublin và góp phần định hình cách Liên minh châu Âu tìm kiếm sự cân bằng giữa cạnh tranh, giá trị và an ninh trong một trật tự toàn cầu đang nhiều biến động.