Dự kiến thêm 30 thuốc ung thư và 18 thuốc hiếm vào danh mục bảo hiểm y tế

Theo đại diện Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), nhiều năm qua, thuốc luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Dù tỷ lệ này xu hướng giảm, quy mô chi vẫn tăng đều qua từng năm.

Theo số liệu của cơ quan quản lý, năm 2022 quỹ bảo hiểm y tế chi khoảng 40.010 tỷ đồng cho thuốc, tương đương 33,41% tổng chi khám chữa bệnh; năm 2023 là 45.841 tỷ đồng (32,82%); năm 2024 tăng lên 50.784 tỷ đồng, chiếm 31,22%. Điều này cho thấy bài toán cân bằng giữa mở rộng quyền lợi và bảo đảm an toàn quỹ ngày càng đặt ra cấp thiết.

Hiện việc thanh toán thuốc bảo hiểm y tế được thực hiện theo Thông tư 20/2022 của Bộ Y tế, có hiệu lực từ 1/3/2023. Danh mục gồm 1.037 hoạt chất hóa dược, sinh phẩm (chia thành 27 nhóm lớn) và 59 thuốc phóng xạ, chất đánh dấu. Tuy nhiên, danh mục này chủ yếu kế thừa từ quy định năm 2018, chỉ bổ sung thêm một số thuốc điều trị COVID-19 và mở rộng một phần cho tuyến y tế cơ sở.

Trước nhu cầu điều trị ngày càng đa dạng, Bộ Y tế giao Vụ Bảo hiểm y tế chủ trì rà soát, cập nhật danh mục. Hàng loạt công văn được gửi tới sở y tế, bệnh viện trung ương và địa phương, hiệp hội chuyên ngành, doanh nghiệp dược để lấy ý kiến đề xuất. Các nhóm chuyên gia lâm sàng, kinh tế y tế cùng hội đồng chuyên môn theo từng lĩnh vực được thành lập để thẩm định.

Việc xây dựng danh mục mới tuân thủ nguyên tắc, tiêu chí quy định tại Thông tư 37/2024/TT-BYT. Theo đó, thuốc được xem xét phải bảo đảm tính an toàn, hiệu quả, cần thiết trong điều trị, đồng thời được đánh giá chi phí – hiệu quả và tác động ngân sách. Những thuốc không còn lưu hành, thiếu bằng chứng an toàn hoặc hiệu quả bị đề xuất loại khỏi danh mục.

Dự thảo thông tư mới dự kiến bổ sung 84 thuốc vào danh mục hóa dược, sinh phẩm. Đáng chú ý, 30 thuốc điều trị ung thư chiếm tỷ lệ cao nhất (35,7%). Phần lớn là thuốc phát minh mới như điều trị đích, kháng thể đơn dòng, liệu pháp miễn dịch, những phương pháp đang được áp dụng rộng rãi tại các nước phát triển.

Hiện danh mục bảo hiểm y tế thanh toán 81 thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, số lượng thuốc ung thư được nghiên cứu và đăng ký lưu hành tại Việt Nam những năm gần đây tăng nhanh, khiến nhu cầu cập nhật lớn hơn các nhóm khác. Do chi phí điều trị ung thư thường rất cao, cơ quan soạn thảo cho biết sẽ tính toán kỹ tỷ lệ thanh toán dựa trên khả năng chi trả của quỹ và phân tích tác động ngân sách.

Ngoài nhóm ung thư, dự thảo bổ sung 24 thuốc điều trị bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, hô hấp, tâm thần, tiết niệu… Đây là các bệnh có tỷ lệ mắc cao, điều trị kéo dài, ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống và năng suất lao động.

Trong số 84 thuốc mới, có 18 thuốc điều trị bệnh hiếm, chiếm hơn 21%, trong đó 14 thuốc thuộc nhóm ung thư. Theo Bộ Y tế, việc đưa thuốc hiếm vào phạm vi thanh toán giúp giảm gánh nặng chi trả trực tiếp cho gia đình người bệnh – nhóm vốn dễ rơi vào hoàn cảnh khó khăn do chi phí điều trị cao và kéo dài.

Song song với bổ sung thuốc mới, dự thảo cũng sửa đổi điều kiện và tỷ lệ thanh toán của 52 thuốc đã có trong danh mục. Nhiều thuốc được mở rộng chỉ định hoặc nâng tỷ lệ chi trả, tăng khả năng tiếp cận cho người bệnh.

Một điểm đáng chú ý khác là mở rộng danh mục thuốc cho trạm y tế xã, phù hợp chủ trương tăng cường y tế cơ sở theo các nghị quyết của Đảng về nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Khi tuyến xã được đầu tư cơ sở vật chất và phân cấp chuyên môn mạnh hơn, việc bổ sung thuốc sẽ giúp người dân tiếp cận điều trị ngay tại địa phương, giảm quá tải tuyến trên.

Theo cơ quan soạn thảo, danh mục thuốc bảo hiểm y tế của Việt Nam được quy định theo tên hoạt chất, vì vậy số lượng thuốc thương mại thực tế được quỹ thanh toán có thể lớn hơn nhiều, tùy thuộc vào số thuốc được cấp phép lưu hành.

" Dự kiến thông tư mới sẽ được hoàn thiện, trình lãnh đạo Bộ Y tế ký ban hành và có hiệu lực trong năm 2026 ", đại diện Vụ Bảo hiểm Y tế cho biết.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những đợt cập nhật lớn nhất những năm gần đây, tác động trực tiếp tới hàng chục triệu người tham gia bảo hiểm y tế và đặt thêm bài toán quản lý chi quỹ trong bối cảnh nhu cầu điều trị ngày càng cao.