Có phải mức lợi suất 5% của trái phiếu 10 năm của Mỹ không còn là ‘trần giới hạn’?

Rủi ro với thị trường cổ phiếu

Việc lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ vượt mốc 5% trong tháng này – một sự kiện hiếm khi xảy ra trong những thập kỷ gần đây – đã khiến không ít nhà đầu tư mất ăn mất ngủ khi mà mốc lợi suất 5% được xem là ngưỡng mà tại đó các thị trường tài chính toàn cầu sẽ bắt đầu gặp sóng gió.

Tuy nhiên, theo Mike Bell – Giám đốc chiến lược thị trường tại BlueBay Asset Management, đây luôn là một cột mốc tâm lý hơn là một "ngòi nổ" kích hoạt phản ứng tức thì. “Mọi người thường nghĩ rằng có một con số nào đó đối với lợi suất trái phiếu mà tại đó nó sẽ trở thành vấn đề, nhưng thực tế đây là một con số mang tính tương đối chứ không phải tuyệt đối”, Bell giải thích.

Điều quan trọng là sự so sánh giữa lợi suất trái phiếu với các chỉ số đầu tư then chốt khác, đặc biệt là tỷ suất thu nhập (earnings yield) của cổ phiếu. Ông Bell cho rằng mối tương quan này đang tiến gần đến một điểm ngoặt, có khả năng tạo tiền đề cho một đợt bán tháo cổ phiếu.

Lịch sử đã cho thấy những bài học nhất định. Chỉ số chứng khoán toàn cầu chính của MSCI (.MIWD00000PUS) đã giảm một nửa giá trị vào lần gần nhất lợi suất trái phiếu 10 năm vượt mốc 5% – thời điểm ngay trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Chỉ số này cũng từng chịu mức sụt giảm tương tự chưa đầy một thập kỷ trước đó, khi mức tăng vọt lên gần 6,8% của lợi suất trái phiếu 10 năm góp phần làm vỡ bong bóng dot-com.

Các chuyên gia phân tích của JP Morgan cho rằng, một trong những lý do khiến ngưỡng “gây đau đớn” cho thị trường hiện nay có thể cao hơn mức 5% chính là sự “thay đổi mang tính cấu trúc” trong nền kinh tế toàn cầu, với vai trò ngày càng lớn của các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), y tế và dịch vụ.

Theo đó nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực này vẫn đang chi tiêu và mở rộng hoạt động bất chấp chi phí vay vốn ở mức cao. JP Morgan cho biết điều này có nghĩa là “kênh lãi suất truyền thống dường như ít gây tác động ràng buộc hơn đáng kể” và “ngưỡng tới hạn” (mức gây biến động mạnh) của thị trường chứng khoán có thể “cao hơn nhiều, có khả năng nằm trong khoảng 5,5% - 6,0%)”; nhận định này dựa trên quan điểm của một số nhà đầu tư lớn tại hội nghị gần đây do ngân hàng này tổ chức.

Trong khi Paul Jackson - Giám đốc toàn cầu về nghiên cứu phân bổ tài sản tại Invesco cho biết, các nhà đầu tư tập trung vào lợi suất trái phiếu chính phủ vì một lý do đơn giản: đây là chuẩn mực tài sản phi rủi ro của thế giới, và ở mức trên 5%, nhà đầu tư có thể chốt được mức lợi nhuận cao nhất từ ​​trái phiếu Mỹ kể từ năm 2007.

Các tính toán của Jackson cho thấy thị trường chứng khoán toàn cầu bắt đầu sụt giảm khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm duy trì mức trung bình 4,72% trong 12 tháng rồi sau đó tăng lên.

Hiện tại, ngưỡng tới hạn đó vẫn còn cách khá xa – mức trung bình 12 tháng đang ở khoảng 4,34% – nhưng Jackson cho biết, ông đã bắt đầu giảm tỷ trọng cổ phiếu và chuyển một phần vốn sang trái phiếu chính phủ để tận dụng mức lợi suất hấp dẫn này.

“Nếu lợi suất trái phiếu chính phủ tiếp tục tăng, sẽ có rủi ro là thị trường chứng khoán sẽ giảm điểm trong vòng 12 tháng tới”, ông nhận định.

Thời kỳ tiền rẻ đã kết thúc

Trên thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ trị giá 29 nghìn tỷ USD – vốn đóng vai trò nền tảng định giá cho hầu hết các tài sản tài chính – việc lợi suất chuyển từ mức 5% lên 6% sẽ đánh dấu một sự điều chỉnh sâu sắc đối với chi phí vốn toàn cầu.

Mức lợi suất trái phiếu chính phủ 6% sẽ hàm ý một trong các kịch bản sau: Kỳ vọng lạm phát tăng cao đáng kể, lo ngại gia tăng về tính bền vững tài khóa của Mỹ, niềm tin rằng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong nhiều năm, hoặc sự kết hợp của cả ba yếu tố này.

Các thị trường mới nổi – vốn đã có giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây – thường là những nạn nhân đầu tiên khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt.

Lợi suất trái phiếu chính phủ cao hơn thường làm đồng USD mạnh lên và khiến các tài sản định giá bằng đồng USD trở nên hấp dẫn hơn. Điều này hút dòng vốn ra khỏi các nền kinh tế thị trường mới nổi và có thể đẩy những quốc gia đang gặp khó khăn về tài chính vào khủng hoảng nếu chi phí trả nợ bằng đồng đôla tăng vọt.

Dữ liệu về dòng vốn đầu tư cho thấy tuần qua đã chứng kiến ​​đợt rút vốn mạnh nhất trong nhiều tháng khỏi các quỹ trái phiếu thị trường mới nổi, bên cạnh hàng tỷ đôla cũng bị rút khỏi các quỹ cổ phiếu. Hoạt động phát hành nợ chính phủ tại các thị trường mới nổi trong tháng này cũng ở mức thấp hơn đáng kể so với thường lệ.

“Đây không phải là bức tranh khả quan đối với các thị trường mới nổi”, Alison Shimada - Giám đốc bộ phận Cổ phiếu Thị trường Mới nổi Tổng thể tại Allspring Global Investments nhận định. Tuy nhiên bà nhấn mạnh rằng, hiện tại chưa có vấn đề gì “nghiêm trọng” xảy ra và do đó bà vẫn giữ quan điểm "tích cực".

Tuy nhiên theo các nhà phân tích, một khi các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi liệu mức lợi suất 6% có phải là mức ‘trần giới hạn’ mới hay không, cuộc thảo luận sẽ vượt xa vấn đề biến động tăng tạm thời của lợi suất. Nó chuyển thành một sự nhìn nhận lại toàn diện về khả năng kỷ nguyên thanh khoản dồi dào và tiền rẻ đã chấm dứt, buộc giá cả tài sản toàn cầu phải thích nghi với mức chi phí vốn cao hơn một cách bền vững.