58% nhân viên dùng AI, chỉ 4% doanh nghiệp có quy trình bài bản

Thông tin trên được chia sẻ tại sự kiện “Từ ứng dụng AI đến lợi thế năng suất”, do Công ty Anphabe phối hợp với OpenAI tổ chức vào ngày 23/9.

Tại sự kiện, bà Thanh Nguyễn, Giám đốc điều hành, Giám đốc truyền cảm hứng hạnh phúc tại Anphabe, đã chỉ ra nghịch lý trong ứng dụng AI tại các doanh nghiệp Việt hiện nay.

Theo khảo sát của Anphabe vào tháng 8/2026, 58% người đi làm sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi chỉ 13% doanh nghiệp có chương trình AI chính thức và 4% có quy trình phối hợp bài bản với AI.

Điều này cho thấy AI đang được ứng dụng chủ yếu ở cấp cá nhân, chưa trở thành năng lực vận hành có tổ chức. Nhân viên có thể tự tìm công cụ để viết nội dung, phân tích dữ liệu hay xử lý công việc thường ngày, nhưng doanh nghiệp chưa chắc đã có quy định rõ về dữ liệu được phép sử dụng, cách kiểm tra kết quả hay tiêu chí đánh giá hiệu quả.

Đây cũng là vấn đề góp phần dẫn đến Shadow AI, khi nhân viên sử dụng các công cụ AI bên ngoài hệ thống được doanh nghiệp phê duyệt. Theo số liệu IBM được dẫn tại sự kiện, 20% vụ rò rỉ dữ liệu có liên quan đến Shadow AI, với thiệt hại có thể lên đến 670.000 USD mỗi trường hợp. Việc thiếu môi trường AI chính thức không chỉ tạo rủi ro về dữ liệu, mà còn khiến doanh nghiệp khó kiểm soát chất lượng và cách thức ứng dụng công nghệ.

Ngoài ra, việc dùng AI cũng chưa đồng nghĩa với tăng năng suất thực chất. Khảo sát Anphabe cho thấy 62% người lao động nói AI giúp họ tăng tốc công việc, nhưng 52% phải làm lại toàn bộ đầu ra do AI tạo ra. Thời gian tiết kiệm ở khâu đầu vì vậy có thể bị bù trừ bởi công đoạn kiểm tra, chỉnh sửa.

Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ đo hiệu quả AI bằng số lượng nhân viên sử dụng hay tốc độ hoàn thành từng tác vụ, mà cần xem xét toàn bộ quy trình, từ lúc giao việc, AI tham gia xử lý, con người kiểm tra đến khi sản phẩm được đưa vào sử dụng.

Bà Thanh cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ khuyến khích sử dụng AI sang thiết kế lại quy trình, xác định rõ công đoạn nào AI đảm nhiệm, con người kiểm tra ở đâu và hiệu quả được đo bằng tiêu chí nào. Đào tạo cũng cần gắn với từng vị trí công việc, thay vì chỉ hướng dẫn sử dụng công cụ chung.

“Thay vì cấm đoán các công cụ AI cá nhân, doanh nghiệp cần cung cấp nền tảng chính thức, an toàn và phù hợp với nhu cầu thực tế. Mục tiêu không chỉ là để nhân viên dùng AI nhiều hơn, mà là biến việc ứng dụng AI thành năng suất có thể đo lường”, bà Thanh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Mark Jeffrey, Giám đốc Đối tác phụ trách khu vực Đông Nam Á và Đài Loan của OpenAI, cho rằng khoảng cách hiện nay không hoàn toàn nằm ở khả năng của công nghệ mà ở cách doanh nghiệp tổ chức khai thác AI.

Theo ông, khi nhân viên tự sử dụng công cụ để phân tích, viết nội dung hay xử lý công việc, những cách làm hiệu quả có thể chỉ dừng lại ở cá nhân và không được chia sẻ trong tổ chức. Doanh nghiệp cần biến kỹ năng này thành quy trình chung, ghi nhận và chuẩn hóa những cách làm hiệu quả để có thể áp dụng cho các nhóm khác.

OpenAI khuyến nghị doanh nghiệp không triển khai AI dàn trải ngay từ đầu, mà nên chọn một quy trình quan trọng, có giá trị rõ ràng để thử nghiệm và đo lường. Các tiêu chí có thể gồm thời gian xử lý, chất lượng đầu ra và mức độ ứng dụng, trước khi mở rộng sang các quy trình khác.

Ông Mark Jeffrey cũng cho rằng đưa AI vào doanh nghiệp cũng là cơ hội để xem lại những quy trình đã tồn tại nhiều năm, thay vì chỉ dùng AI thay thế từng công đoạn. Mục tiêu là đưa AI vào vận hành thực tế và tạo ra giá trị kinh doanh có thể đo lường.

Tại sự kiện, Anphabe cũng chính thức ký kết hợp tác, trở thành đối tác đầu tiên của OpenAI về chuyển đổi Năng suất và Năng lực AI tại Việt Nam. Ông Lê Trường Duy, Giám đốc kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng Quản lý Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM (C4IR), đánh giá sự năng động của doanh nghiệp Việt Nam là cơ sở để C4IR bắt tay với Anphabe và OpenAI nhằm nâng tầm tư duy AI cho đội ngũ lãnh đạo. Hợp tác này sẽ hiện thực hóa việc thử nghiệm, đo lường và nhân rộng các mô hình AI trong thực tiễn doanh nghiệp.