Không nhiều người biết rằng, để tìm thấy dầu khí dưới lòng đất sâu hàng nghìn mét là hành trình đầy rủi ro, tốn kém và khắc nghiệt. Trên giàn khoan PV DRILLING I giữa Biển Đông, những người thợ khoan vẫn ngày đêm làm việc trong mưa gió, dầu mỡ và tiếng máy móc không bao giờ ngơi nghỉ...

Kỳ 2: Ba giờ với PV DRILLING I

Tôi đi từ giàn khai thác Sư Tử Trắng sang giàn PV DRILLING I đúng lúc trời mưa lớn. Cũng không hiểu vì lý do gì mà ở đây đã mưa đến 2 ngày liên tiếp, mưa không lúc nào dứt hẳn, lúc thì mưa sầm sập, lúc thì mưa rả rích, lúc thì mưa lây phây…

Trên sàn khoan, hơn 10 công nhân và kỹ sư đang hối hả thực hiện công đoạn nối thêm ống khoan. Họ phải rút bộ phận nối lên, rồi nối vào đó một ống khoan dài gần 10m, nặng gần 400kg rồi lại thả xuống.

Tôi được phép đến lỗ khoan để quay phim chụp ảnh và chỉ thấy ở dưới lỗ sâu hun hút là dòng nước đen sì, đặc quánh. Khi ống khoan được rút lên, dòng nước ấy bám dính như keo và được anh em dùng dụng cụ rất đơn giản nhưng hiệu quả để gạt hết dòng dung dịch ấy xuống. Không một tiếng hò hét, không một tiếng hô, tất cả đều lặng lẽ và dường như mỗi động tác của họ đều đã được “lập trình”.

Mà cũng phải thôi, ngày nào họ cũng phải thay, phải nối thêm cả chục ống và bất kể ngày hay đêm, bất kể lúc nắng cháy da hay mưa vuốt mặt không kịp. Những người thợ khoan của PV Drilling mặc quần áo bảo hộ màu đỏ, còn mấy người thợ của Malaysia thì mặc bộ đồ bảo hộ màu trắng tinh. Và dù là màu gì, thì ai cũng lấm lem bùn khoan, dầu mỡ và hóa phẩm…

Anh Phạm Hồng Hà, đại diện nhà thầu trên giàn khoan cũng có mặt. Là người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực khoan và xử lý sự cố giếng khoan, anh luôn theo dõi sát từng việc làm của những người thợ khoan. Anh nói với tôi rằng: “Mỗi giếng khoan này sẽ khoan đến độ sâu 4.700m. Hiện nay, mũi khoan đã đi theo chiều vuông góc 90° hơn 400m. Theo thiết kế, mũi khoan sẽ khoan xiên với độ nghiêng là 15° và khoan sâu thêm 4.000m nữa; rồi sau đó sẽ lại đi vuông góc 90° khoảng 300m nữa thì sẽ tới vỉa dầu condensate và khí đốt”.

Tôi hỏi anh: “Liệu có chắc chắn là gặp dầu ở độ sâu ấy không?”.

Anh cười mà rằng: “Nghề thợ khoan dầu khí là “ăn cơm dương gian, làm việc âm phủ”. Khó có thể biết được ở dưới độ sâu hàng nghìn mét ấy là như thế nào. Mặc dù trước đó đã phải khảo sát địa chất rất công phu bằng tất cả các loại công nghệ tiên tiến nhất, nhưng rủi ro trong nghề tìm kiếm thăm dò là điều không thể tránh khỏi và không ai lường trước được”.

Điều này thì tôi biết. Khoan thăm dò dầu khí là nghề có rủi ro bậc nhất trong các loại nghề nghiệp. Người ta tính rằng, cứ trung bình 10 giếng khoan thì sẽ phát hiện ra 1 giếng có dầu hoặc khí. Nhưng 10 giếng có dầu và khí thì mới có 1 giếng cho trữ lượng thương mại. Chính vì thế, ở Việt Nam không có một tập đoàn kinh tế tư nhân nào dám bỏ tiền ra đi khoan thăm dò dầu khí; bởi chỉ cần 1 giếng khoan không tìm thấy dầu, thì có nghĩa là hàng chục, hàng trăm triệu USD (nếu ở độ sâu lớn) mất tích luôn trong lòng biển.

Và điều đó cũng lý giải cho một vấn đề, suốt hơn 40 năm qua đã có nhiều tập đoàn, các hãng thăm dò khai thác danh tiếng trên thế giới từng mất ở Việt Nam không ít tiền. Theo con số thống kê sơ bộ, các hãng đã “đổ” xuống lòng biển Việt Nam khoảng hơn 13 tỉ USD mà không thu được dầu. Cho nên, trong nghề khoan thăm dò dầu khí, yếu tố may mắn thường chiếm đến 30%.

Ở trên, tôi đã nói tới việc mũi khoan sẽ chạy nghiêng 15° rồi lại chạy vuông góc, nếu bạn đọc nào chưa hiểu về nghề khoan thăm dò thì sẽ không thể hiểu nổi, tại sao các mũi khoan cứng như thế mà lại chạy nghiêng được.

Ngày tôi mới đi viết về dầu khí, ông Ngô Hữu Hải, khi ấy là lãnh đạo của Biendong POC đã phải giải thích cho tôi lý do vì sao mũi khoan đi nghiêng được mà tôi vẫn chưa hiểu được. Cuối cùng, anh phải lấy một sợi dây rút ra từ bao xi măng, anh đưa lên, gió thổi sợi dây đung đưa. Anh bảo tôi rằng: “Nếu như anh làm một người khổng lồ, anh cầm một sợi dây bằng các ống khoan nối lại với nhau dài khoảng 4km, thì nó cũng sẽ cuộn lại quanh 1 cái trục có đường kính 40m và mềm như sợi chỉ này”. Tất nhiên, để lái được mũi khoan đi nghiêng cũng phải có một thiết bị khá đặc biệt.

Trước đây tôi đã viết một phóng sự và giả định một tình huống, là dưới đáy Hồ Gươm phát hiện mỏ dầu có độ sâu 3km. Thế thì làm sao để khai thác được dầu dưới đó mà không ảnh hưởng đến “cụ” rùa hay cảnh quan Hồ Gươm. Lúc ấy một chuyên gia nói với tôi: “Rất đơn giản, chỉ cần đặt một giàn khoan bên Long Biên, sau đó khoan nghiêng qua đáy sông Hồng và chọc vào đúng rốn dầu nằm dưới đáy Hồ Gươm”.

Nghề khoan là như thế, rủi ro phải đối diện cực kỳ lớn, nhưng một khi trúng mỏ dầu có trữ lượng lớn thì lợi nhuận không phải ít. Chính vì thế, trên thế giới, các công ty thăm dò khai thác thường liên doanh, liên kết với nhau. Mà ý nghĩa lớn nhất của việc liên doanh, liên kết này là chia sẻ rủi ro - nếu có.

Tại phòng điều khiển ngoài khoan trường, Đốc công Triệu Minh Nhựt giới thiệu với tôi kíp trưởng Nguyễn Quốc Công đang điều khiển các thiết bị trên sàn khoan.

Anh Nhựt cho hay, theo dự kiến phải mất 6 tháng để khoan hết 3 giếng; và nếu không có gì thay đổi, mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, được “trời thương” thì khoảng tháng 10-11 là PVEP-Cửu Long sẽ làm lễ First Gas.

Với tôi, giàn tự nâng thì không còn lạ gì. Thậm chí, nếu nói một cách “khoe khoang” thì tôi khá hiểu loại giàn này. Bởi lẽ, tôi đã từng đi viết về giàn tiếp trợ nửa nổi nửa chìm PV DRILLING V, đã có 7 ngày đi theo giàn khoan tự nâng PV DRILLING VI kéo từ Singapore về Vũng Tàu. Cho nên, khi lên giàn PV DRILLING I, tôi thấy “quen ngay”.

Nói một chút về giàn khoan tự nâng để các bạn có thêm thông tin.

Thường là trên thế giới có ba loại giàn khoan cơ bản ngoài biển, đó là giàn cố định, giàn nửa nổi nửa chìm và giàn tự nâng. Giàn cố định thì ta đã biết nhiều, giàn nửa nổi nửa chìm thì như loại của Hải Dương 981 mà năm 2014 Trung Quốc ngang nhiên kéo vào vùng biển chủ quyền của Việt Nam ngoài Hoàng Sa, còn giàn tự nâng thì PV Drilling đã có sáu cái.

Giàn tự nâng, nói nôm na là loại giàn khoan mà khi di chuyển trên biển thì giống như một chiếc xà lan khổng lồ, nom như một nửa con tàu biển, chỉ khác là mũi tàu không nhọn mà thẳng theo chiều ngang, với ba chiếc chân cao lênh khênh. Khi được kéo tới vị trí đã định, ba chiếc chân được hạ xuống, cắm vào lòng đất và khối thượng tầng được nâng lên, cách mặt biển chừng 10-15m. Toàn bộ sàn khoan được đẩy lùi về sau khoảng hơn 30m và tiến hành khoan. Khi xong nhiệm vụ, sàn khoan lại được kéo về đuôi xà lan, ba chiếc chân lại được rút lên và tàu kéo lại lôi đi nơi khác.

Vĩ đại nhất ở giàn tự nâng là ba chiếc chân đế. Như giàn tự nâng PV DRILLING I này, chân giàn cao 437ft (khoảng 133,2m, tương đương với ngôi nhà 35 tầng). Trọng lượng của giàn là 10.058 tấn.

Ba chân đế giàn được đặt theo hình tam giác cân trong thân giàn, được thiết kế theo hình nón cụt, đa giác và có diện tích gần 154 mét vuông. Mỗi chân đế giàn là một chiếc hộp lớn và chứa được khoảng hơn 405 mét khối nước. Chiếc hộp khổng lồ này là hầm chứa nước biển để tăng thêm sức nặng khi hạ chân đế xuống đáy biển. Dưới đáy hộp là một mũi thép nhọn cao hơn 5m để cắm vào lòng biển. Khi giàn di chuyển thì nước lại được rút ra. Mỗi chân đế giàn khoan nặng khoảng 1.100 tấn. Để nâng hạ chân đế, có hệ thống bánh răng rất ấn tượng, với mỗi răng hình tam giác có cạnh là gần 33cm.

Giàn khoan tự nâng PV DRILLING I là một trong những giàn khoan chủ lực của ngành dầu khí Việt Nam từ năm 2007 đến nay. Đây là giàn khoan biển đầu tiên của PV Drilling và là cũng là “lò” đào tạo ra nhiều thế hệ kỹ sư, quản lý khoan Việt Nam.

PV DRILLING I có khả năng thi công giếng khoan có độ sâu đến 25.000 ft (tương đương 7.600m) và cùng lúc có thể có đến 120 người cùng tham gia làm việc trực tiếp trên giàn. Giàn đã từng khoan tại các mỏ như Sư Tử Trắng, Cá Ngừ Vàng, Rồng Đôi… Và cũng từng lập kỷ lục về khoan sâu ở Việt Nam, đó là vào năm 2014, giàn đã khoan giếng SNN-3P sâu khoảng 7.300m, từng đi “chinh chiến” ở Malaysia khá lâu. Và luôn được phía Petronas đánh giá rất cao.

PV DRILLING I đã trở thành một giàn khoan danh tiếng với việc luôn duy trì hiệu suất hoạt động trên 98% cùng thành tích Zero LTI - nghĩa là chưa từng xảy ra mất an toàn - được Hiệp hội các nhà thầu khoan quốc tế (IADC) chứng nhận, ghi dấu ấn quan trọng ở thị trường khoan trong nước và khu vực Đông Nam Á.

***

Nghề khoan dầu khí là nghề lao động vô cùng nặng nhọc. Người thợ luôn luôn phải làm việc trong một trường ngập ngụa dầu mỡ, bùn đất, dung dịch khoan… Khi khoan đã bắt đầu cắm vào lòng biển thì giàn khoan hoạt động không một phút dừng, dù khi trời nắng cháy da, những đống sắt thép trên giàn bốc hơi nóng ngùn ngụt, hay khi mưa gió, bão bùng thì dù có bị mưa quất rát mặt, gió thổi xiêu người họ vẫn phải làm việc.

Anh em thợ khoan thì bảo rằng, họ là những người 3D.

Tôi thắc mắc 3D là gì thì anh em cho biết đó là 3 chữ D đầu tiên của Duty, Dirty, Dangerous (là trách nhiệm, bẩn thỉu và nguy hiểm).

Ồ, sao mà đúng thế!

Hiện nay, PV DRILLING I đang thực hiện chiến dịch khoan 3 giếng cho giàn khai thác Sư Tử Trắng trong dự án mở rộng mỏ của PVEP-Cửu Long. Và tại đây, tôi đã được chứng kiến, đã hiểu được một cách thực sự thế nào là công việc của một người thợ khoan trên giàn.

Người làm nghề thợ khoan là phải có trách nhiệm với từng công việc của mình và trách nhiệm với cả tập thể. Khi cỗ máy khoan hoạt động thì mỗi cá nhân đều là một mắt xích trong cả sợi xích… Chỉ cần bất cứ một vị trí nào bị trục trặc thì ảnh hưởng tới cả giàn. Mà nếu cỗ máy khoan đang xoáy vào lòng đất hàng kilômét phải dừng lại vì lý do nào đó, thì đó là thiệt hại không tài nào lường hết. Cho nên, anh em công nhân khoan thường bảo nhau là phải “lăn xả” vào việc. Tính cộng đồng của những người thợ khoan biển rất cao. Khi đã bắt đầu công việc, hoàn toàn không còn chỗ đứng cho cá nhân.

Còn “bẩn” ư? Có lẽ nghề thợ khoan còn bẩn hơn cả công nhân hầm lò. Khi mũi khoan đã dũi vào lòng đất, thì người thợ họ bẩn đến khó tưởng tượng nổi. Nào là dung dịch khoan, nào là hóa phẩm khoan, rồi bùn đất, dầu mỡ bê bết, quần áo lúc nào cũng nồng nặc mùi dầu…

Còn về mức độ nguy hiểm, khoan dầu khí ngoài khơi chắc chắn là một trong những nghề có yêu cầu an toàn khắt khe nhất. Trên giàn khoan, hầu hết thiết bị, vật tư đều có tải trọng tính bằng tấn. Những ống khoan dài hàng chục mét, các cuộn cáp thép, hệ thống tời kéo, cần trục và máy móc hạng nặng luôn vận hành liên tục. Sức người gần như không thể thao tác trực tiếp mà phải phụ thuộc vào các thiết bị nâng hạ chuyên dụng.

Môi trường làm việc cũng vô cùng khắc nghiệt. Đó là những cơn mưa biển quất rát mặt, những đợt gió mạnh ngoài khơi, hay cái nắng khiến các khối thép trên giàn nóng bỏng tay. Trong điều kiện ấy, chỉ một phút lơ là, một thao tác không đúng quy trình cũng có thể dẫn đến những sự cố nghiêm trọng. Chính vì vậy, ý thức an toàn luôn được đặt lên hàng đầu.

Cường độ làm việc trên các giàn khoan và giàn khai thác cũng rất cao. Người lao động làm việc theo ca 12 giờ liên tục, luân phiên giữa ca ngày và ca đêm. Khi chiến dịch khoan đang diễn ra, gần như không có khái niệm cuối tuần, ngày lễ hay tết. Công việc vận hành phải được duy trì liên tục 24 giờ mỗi ngày để bảo đảm tiến độ và hiệu quả của giếng khoan.

Điều khiến tôi ấn tượng hơn cả là tính kỷ luật trên giàn. Rượu bia bị cấm tuyệt đối. Thuốc lá chỉ được sử dụng tại những khu vực được quy định nghiêm ngặt. Mọi hoạt động sinh hoạt đều phải tuân thủ quy trình an toàn. Có những quy định tưởng như rất nhỏ, nhưng đều xuất phát từ mục tiêu duy nhất: bảo đảm an toàn cho con người, thiết bị và môi trường.

Giữa biển khơi, nơi mọi sai sót đều có thể phải trả giá đắt, kỷ luật không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà đã trở thành một phần trong cuộc sống thường ngày của những người thợ khoan.

Ông Tony Hornby, Giàn trưởng PV DRILLING I, là người Mỹ, có dáng người “to như con tượng”, vì cao đến 1m85, nặng 120kg, cùng nụ cười đôn hậu, cởi mở. Ông đã có hơn mười năm làm việc tại các giàn khoan của PV Drilling.

Sau vài câu chuyện giao đãi, ông hào hứng lấy điện thoại khoe tôi hình ảnh một cô gái Việt Nam rất “mỏng mày hay hạt”, vóc dáng mảnh mai và bảo đây là người vợ thứ 4 của ông. Tôi cũng không dám hỏi con cái của ông thế nào, nhưng cứ nhìn nụ cười của ông thì rõ ràng là ông rất mãn nguyện; bởi chỉ khi bằng lòng với người vợ của mình thì người đàn ông mới khoe ảnh vợ.

Ông đã kể cho tôi nghe về những công việc đang phải làm trong chiến dịch khoan lần này và trong câu chuyện của mình, ông ca ngợi những người thợ khoan của PV Drilling hết lời. Ông khẳng định những người thợ PV Drilling có tác phong làm việc chuyên nghiệp vào bậc nhất thế giới, có tính kỷ luật cũng vào bậc nhất và sự thông minh, sáng tạo trong công việc thì khó nơi nào có thể sánh bằng.

Ông cười khà khà và bảo tôi rằng: “Công việc của tôi trên giàn này rất nhàn nhã, bởi tôi chẳng phải lo lắng gì. Mọi việc đã có đội ngũ kỹ sư, thợ kỹ thuật của PV Drilling chịu trách nhiệm. Có những lúc tôi thấy mình hơi “thừa”.

Đánh giá của ông Tony có lẽ là lời khen hay nhất về những người thợ khoan trên giàn PV DRILLING I.

Trong số các giàn khoan mà PV Drilling đang sở hữu, PV DRILLING I là giàn có tuổi đời lâu nhất - gần 20 năm; và cũng là giàn lập nhiều “chiến tích” nhất. Đây là giàn đã từng khoan tới độ sâu 7.300m ở Việt Nam, cũng là giàn kiếm nhiều tiền nhất cho PV Drilling và cũng là giàn có số giờ có hiệu số an toàn cao nhất trong các giàn ở Việt Nam.

(Xem tiếp kỳ sau)

Nguyễn Như Phong (petrotimes.vn)