Hà Nội sẽ chỉnh trang 131 vòm cầu đường sắt dọc phố Phùng Hưng, nhằm bảo tồn di sản, nâng cấp không gian công cộng và phát triển văn hóa, thương mại.
UBND phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) đang chuẩn bị lập Đồ án thiết kế đô thị riêng tỷ lệ 1/500 đối với khu vực vòm cầu - phố Phùng Hưng. Đồ án hướng đến mục tiêu chỉnh trang, tái thiết không gian đô thị, bảo tồn giá trị di sản kiến trúc, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa, thương mại và dịch vụ đặc trưng của khu vực.Theo kế hoạch, phạm vi nghiên cứu rộng khoảng 10 ha, trong đó diện tích khu đất khoảng 8,77 ha, trải dài trên tuyến có tổng chiều dài gần 1.716 m.Hệ thống 131 vòm cầu đá kéo dài từ phố Phùng Hưng đến phố Gầm Cầu được người Pháp xây dựng trong giai đoạn 1900-1902 để phục vụ tuyến đường sắt xuyên qua trung tâm Hà Nội.Các ô vòm được ghép bằng đá hộc, mỗi ô có diện tích khoảng 16 m², bề rộng tương đồng, còn chiều cao dao động từ 2-6 m tùy từng vị trí.Trải qua hơn một thế kỷ, phần lớn các ô vòm đã được bịt kín nhằm bảo đảm an toàn và an ninh trật tự. Hiện chỉ còn 6 ô được mở phục vụ giao thông, trong đó hai ô vẫn giữ nguyên hiện trạng là ô số 122 nối phố Nguyễn Thiếp và ô số 9 nối ngõ Hàng Hương với phố Phùng Hưng.Theo phương án đề xuất, toàn bộ tuyến 131 vòm cầu từ ga Long Biên đến nút giao Trần Phú - Ngõ Trạm sẽ được chia thành 6 phân đoạn gồm A, A1, B, C, D và E. Mỗi phân đoạn được định hướng phát triển theo chức năng riêng, từ không gian văn hóa - nghệ thuật cộng đồng, khu thủ công mỹ nghệ, khu ẩm thực, chợ truyền thống đến công viên công cộng.Trong đó, đoạn E kéo dài từ phố Nguyễn Thiếp đến ga Long Biên được quy hoạch thành công viên công cộng kết hợp bảo tồn ga Long Biên cũ, hình thành không gian xanh và kết nối tuyến đi bộ dọc hệ thống vòm cầu.Đoạn từ phố Cửa Đông đến phố Lê Văn Linh được định hướng phát triển thành không gian thủ công mỹ nghệ; đoạn phố Lê Văn Linh - phố Hàng Cót trở thành không gian văn hóa, nghệ thuật cộng đồng; còn đoạn phố Hàng Cót - phố Hàng Giấy sẽ là khu ẩm thực, nơi bố trí các nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng đặc sản và không gian phục vụ du khách, giới thiệu các món ăn truyền thống của Hà Nội.Hiện nay, dọc phố Phùng Hưng hướng về phố Hàng Cót, gần 20 ô vòm được trang trí bằng các tác phẩm thuộc dự án phố bích họa Phùng Hưng do các họa sĩ Việt Nam và Hàn Quốc thực hiện từ cuối năm 2017, hoàn thành vào đầu năm 2018.Tuy nhiên, sau nhiều năm khai thác, nhiều hạng mục cùng các bức tranh đã xuống cấp.Trong khi đó, đoạn vòm cầu chạy dọc phố Gầm Cầu dài khoảng 500 m, nơi các ô vòm cao khoảng 6 m, hiện tập trung dày đặc cửa hàng kinh doanh và quán ăn dù mặt đường chỉ rộng khoảng 4 m.Khu vực dưới các ô vòm còn được kẻ vạch làm bãi đỗ xe, nhiều hộ dân tận dụng để tập kết hàng hóa, đỗ phương tiện, khiến cảnh quan trở nên nhếch nhác.Đáng chú ý, ô vòm số 93 tại nút giao Gầm Cầu - Hàng Giấy từng được Hà Nội thí điểm mở từ năm 2019. Tuy nhiên đến nay, phía đường Gầm Cầu vẫn được quây tôn, còn phần diện tích bên ngoài chủ yếu được sử dụng cho hoạt động kinh doanh.Việc cải tạo toàn bộ tuyến vòm cầu được kỳ vọng sẽ hồi sinh công trình hạ tầng mang đậm dấu ấn lịch sử của Hà Nội, vừa bảo tồn giá trị kiến trúc hơn 100 năm tuổi, vừa hình thành chuỗi không gian công cộng, văn hóa, thương mại và du lịch đặc sắc, góp phần phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội khu vực trung tâm Thủ đô.
