Triệu Chí Lăng là truyền nhân của huyền thoại võ thuật Hoàng Phi Hồng. Ông cũng là người đã dạy võ cho ngôi sao võ thuật Hồng Kim Bảo.

Trong giới võ lâm, ông là chắt nội môn (tằng đồ tôn) của danh sư Hồng Gia Quyền Hoàng Phi Hồng, có tới 200.000 môn sinh trên toàn cầu; còn trên màn ảnh, ông vừa biết chọc cười vừa giỏi đánh đấm, để lại ấn tượng khó phai. Với độc giả thế hệ 9X, Triệu Chí Lăng (sinh năm 1943) là người thợ may ẻo lả nhưng một mình chiến đấu với băng Lưỡi Búa trong bộ phim Tuyệt đỉnh Kungfu của Châu Tinh Trì.

Vai diễn để đời trong Tuyệt đỉnh kungfu

Với những khán giả lớn tuổi hơn, chắc chắn họ sẽ nhớ đến ông qua hình ảnh “Triệu sư phụ” thường xuyên góp mặt với tư cách khách mời trong thời kỳ hoàng kim của phim hành động Hồng Kông thập niên 70-80. Triệu Chí Lăng chính là truyền nhân đời thứ ba của Hoàng Phi Hồng phái Hồng Quyền, là cháu đích tôn về mặt sư môn (đồ tôn) của truyền nhân đời thứ nhất Lâm Thế Vinh và là con trai út của truyền nhân đời thứ hai Triệu Giáo.

Triệu Chí Lăng là truyền nhân của Hoàng Phi Hồng
Triệu Chí Lăng là truyền nhân của Hoàng Phi Hồng

Cha của ông là Triệu Giáo. Thời thanh niên, Triệu Giáo cùng bạn bè di cư sang Malaysia mưu sinh. Thời đó kiếm sống ở xứ người không dễ dàng, để tránh bị ức hiếp, mọi người thường học lấy một môn võ phòng thân. Qua sự giới thiệu của bạn bè giang hồ, Triệu Giáo đã bái Hoàng Thế Vinh - chú của Hoàng Phi Hồng - làm sư phụ để học Hồng Gia Quyền.

Sau này, ông chuyển đến Hồng Kông (Trung Quốc), kết hôn với người vợ cũng có niềm đam mê võ thuật giống mình. Hay tin đệ tử của Hoàng Phi Hồng là Lâm Thế Vinh đang mở võ quán thu nhận đồ đệ tại đây, hai vợ chồng liền cùng nhau bái Lâm Thế Vinh làm thầy, tiếp tục tu tập Hồng Gia Quyền và chẳng bao lâu sau trở thành trợ giáo của Lâm Thế Vinh.

Về sau, Triệu Giáo mở võ quán, chiêu mộ đông đảo môn sinh. Triệu Chí Lăng được rèn giũa từ trong nôi, nhỏ tuổi đã được mọi người gọi là “sư huynh”. Ngay từ năm lên 3 tuổi, ông đã cùng anh trai luyện công đứng tấn Tứ Bình Mã. Cha ông dạy dỗ theo lối nghiêm khắc của thế hệ cũ: động tác làm không chuẩn là đánh, tuyệt đối không vì là con ruột mà dung túng hay nuông chiều. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, Triệu Chí Lăng đã phải luyện các kỹ pháp eo, tấn, kiều thủ, cước pháp; tập Tam Tinh Thủ, chém cọc gỗ, đồng thời học đủ loại biến hóa bộ pháp như Điếu Mã, Tam Giác Mã, Kỳ Lân Bộ…

Triệu Chí Lăng nổi tiếng với vai thợ may trong phim Tuyệt đỉnh kungfu
Triệu Chí Lăng nổi tiếng với vai thợ may trong phim Tuyệt đỉnh kungfu

Về nguồn gốc võ học, Hồng Quyền sản sinh ra nhiều bậc đại sư như Hoàng Thái, Hoàng Kỳ Anh, Hoàng Phi Hồng, Lâm Thế Vinh. Về binh khí, Hồng Quyền sở hữu hệ thống vũ khí đa dạng và mang chiều sâu lịch sử, phần lớn bắt nguồn từ nông cụ dân gian như Tử Mẫu Song Đao, Xuân Thu Đại Đao, Ngũ Lang Bát Quái Côn, cuốc, đinh ba chín răng…

Về quyền lý, môn phái có Ngũ Hình Quyền, Hổ Hạc Song Hình Quyền... kết hợp giữa cái cương mãnh của hổ và sự nhu nhuyễn của hạc, hàm chứa âm dương bát quái, ngũ hành, nội công lẫn ngoại công, bao quát ý nghĩa căn bản của các môn quyền thuật Trung Hoa khác. Triệu Chí Lăng cho biết Hồng Quyền có quá nhiều nội dung cần học và luyện, đòi hỏi nhiều thời gian thẩm thấu, người tập khó lòng thông thạo tất cả trong thời gian ngắn, vì vậy số người đủ khả năng truyền dạy Hồng Gia Quyền không nhiều.

Triệu Chí Lăng tinh thông các tuyệt kỹ của Hoàng Phi Hồng
Triệu Chí Lăng tinh thông các tuyệt kỹ của Hoàng Phi Hồng

“Hội Thể thao Hồng Quyền Quốc tế Triệu Chí Lăng” do ông sáng lập có hơn 200.000 môn sinh trải rộng khắp toàn cầu. Làm thế nào mà ông có thể đưa Hồng Quyền phát triển rộng khắp như vậy? Ông kể rằng năm xưa cha từng dặn dò tuyệt đối không được nhận người phương Tây làm đệ tử, vì thời đó sợ người ngoại quốc học được Hồng Quyền sẽ quay lại bắt nạt người Trung Quốc. Tuy nhiên, Triệu Chí Lăng suy ngẫm rằng trong thời đại ngày nay, muốn phát dương quang đại võ thuật hay văn hóa ra toàn thế giới thì phải truyền thụ kỹ thuật Hồng Quyền cho môn sinh khắp nơi.

Dạy Hồng Quyền cho Hồng Kim Bảo

Đúng vào giai đoạn đầu đóng phim và bắt đầu có chút danh tiếng, võ quán của ông nhờ được quảng bá đã trở thành điểm thu hút khách du lịch, nhiều du khách tìm đến bái sư học nghệ. Dù vậy, ông luôn chọn lọc kỹ lưỡng, phải xem xét phẩm hạnh của đồ đệ, bởi nếu truyền dạy cho kẻ xấu sẽ làm hoen ố quốc túy. Suốt mấy chục năm qua, ông đi khắp các quốc gia tổ chức hội thảo để quảng bá Hồng Quyền, giao lưu võ nghệ với nhiều lưu phái khác nhau, mở các lớp đào tạo huấn luyện viên và thiết lập hệ thống thi lên đai mang tính toàn cầu; nếu ai tự thấy mình chưa đủ trình độ, một hai năm sau vẫn có thể quay lại học nâng cao.

Hiện nay, môn sinh của ông đã có mặt ở Nepal, Mexico, Thụy Điển, Đức, Brazil... Ông cũng định kỳ đưa các đệ tử từ khắp thế giới trở về Trung Quốc để tế bái Hoàng Phi Hồng và tổ sư. “Tôi hy vọng mỗi truyền nhân ở đất nước của mình sẽ phát dương quang đại Hồng Quyền, lưu truyền lời dạy và đạo đức của sư phụ từ đời này sang đời khác”.

Triệu Chí Lăng từng hợp tác với Châu Tinh Trì và Hồng Kim Bảo
Triệu Chí Lăng từng hợp tác với Châu Tinh Trì và Hồng Kim Bảo

Cơ duyên nào đưa Triệu Chí Lăng đến với điện ảnh? Hóa ra năm xưa cha ông mở y quán trị thương, rất nhiều người làm trong giới điện ảnh bị chấn thương khi làm việc đã tìm đến chữa trị. Nhờ đó, ông lọt vào mắt xanh của các hãng phim và được mời đóng phim. Ban đầu ông cũng nghĩ mình không biết diễn xuất, nhưng sau đó lại bước chân vào nghiệp diễn một cách thuận lợi.

Từ thập niên 70 của thế kỷ trước, Triệu Chí Lăng đã tham gia rất nhiều tác phẩm điện ảnh như Lý Tiểu Long truyền kỳ, Truyền nhân của Rồng... và hợp tác với hàng loạt ngôi sao lớn như Hồng Kim Bảo, Châu Tinh Trì. Bản thân Triệu Chí Lăng từng tiết lộ ông đã dạy Hồng Quyền cho ngôi sao võ thuật nổi tiếng Hồng Kim Bảo.

“Tôi là người học Hồng Quyền chính tông; Hồng Kim Bảo là do tôi dạy, Châu Tinh Trì cũng từng tìm đến tôi để học hỏi”, Triệu Chí Lăng chia sẻ.

Vai diễn sư phụ thợ may hay bắt quyết ngón tay (lan hoa chỉ) và nói giọng ẻo lả của Triệu Chí Lăng trong Tuyệt đỉnh Kungfu đã để lại ấn tượng vô cùng sâu sắc. Nhắc đến Châu Tinh Trì, Triệu Chí Lăng dành không ngớt lời khen: “Châu Tinh Trì rất ham học hỏi và cực kỳ mê kungfu. Trước đây cậu ấy xem phim của Lý Tiểu Long để tự tập võ. Cước pháp của cậu ấy khá tốt, cậu ấy thường hỏi tôi: ‘Sư phụ, cú đá của con có lực không?’. Cậu ấy theo học tôi rất lễ phép, biết tôn sư trọng đạo”.

Trong chương trình HELLO Trung Quốc năm 2014, một chàng trai trẻ 19 tuổi đến từ châu Phi đã công khai đặt nghi vấn ngay tại trường quay rằng “kungfu Trung Quốc chỉ là thứ võ vẽ hoa hòe, múa may cho đẹp” và đề nghị được “giao lưu, cọ xát” với Triệu Chí Lăng. Đối mặt với thanh niên 19 tuổi vạm vỡ, khí huyết phương cương, lão võ sư 71 tuổi Triệu Chí Lăng vui vẻ nhận lời thách đấu.

Chỉ sau vài hiệp giao thủ, chàng trai châu Phi đã tâm phục khẩu phục, lập tức thốt lên “Sư phụ, xin hãy dạy Hồng Quyền cho con” và công khai bái Triệu Chí Lăng làm thầy ngay trên sân khấu.

Sơn Tùng (vtcnews.vn)