Trình Quốc hội xem xét bỏ án tử hình với 6 tội danh

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, sáng 20/8, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, trình Quốc hội hồ sơ dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Dự thảo Bộ luật gồm 3 phần với 25 chương, 415 điều. So với Bộ luật Hình sự hiện hành, dự thảo lần này bỏ 8 điều luật, bổ sung 14 điều luật mới, sửa đổi 301 điều luật và giữ nguyên 100 điều luật.

Về các quy định về hình phạt, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Bộ luật sửa đổi theo hướng thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội, chỉ giữ lại hình phạt tử hình tại 4 tội gồm: Phản bội Tổ quốc; Giết người; Khủng bố và Sản xuất trái phép chất ma túy.

Theo Bộ trưởng Bộ Công an, dự thảo Luật bỏ hình phạt cấm huy động vốn đối với pháp nhân thương mại phạm tội.

Chính phủ đề xuất cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành định tội, định khung hình phạt tại các tội danh.

Dự thảo Bộ luật mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tại khung cơ bản đối với 10 tội danh.

Một nội dung đáng chú ý khác được Đại tướng Lương Tam Quang đề cập là dự thảo Bộ luật bổ sung quy định về nhóm tội phạm có tổ chức và bổ sung tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức.

Dự thảo lần này cũng bổ sung 9 tội danh mới, bổ sung vào cấu thành của các tội danh hiện hành một số hành vi khách quan mới; đồng thời bỏ, gộp, tách một số tội danh để bảo đảm tinh gọn, thống nhất; bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự, phản ánh đúng bản chất, vai trò và mức độ nguy hiểm của từng nhóm hành vi.

Bộ trưởng Công an cho biết dự thảo Bộ luật cũng mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng công nghệ mới; thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng vũ trang.

“Do đây là dự án Bộ luật có nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến quyền cơ bản của con người, cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc thì hành Bộ luật sau khi được thông qua để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong áp dụng”, Đại tướng Lương Tam Quang nói.

Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, cho ý kiến về dự án Bộ luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất và thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10), dự kiến có hiệu lực kể từ ngày 1/3/2027.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi cơ bản, toàn diện Bộ luật Hình sự.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành bổ sung quy định tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự với các hành vi vi phạm, gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng, mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội cho địa phương, đất nước.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát các lĩnh vực có liên quan để quy định cụ thể tội danh được áp dụng chính sách khoan hồng nói trên, không áp dụng chính sách này cho tất cả tội phạm và đặc biệt, không để lợi dụng các chính sách hình sự tiến bộ này để hợp thức hóa các sai phạm về kinh tế.

Theo ông Phan Chí Hiếu, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Song, nhiều ý kiến trong Ủy ban đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội: Mua bán trái phép chất ma túy, Hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Chống loài người và Tội phạm chiến tranh.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh, việc này nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm.