Taliban cầm quyền Afghanistan, Liên Hợp Quốc nói gì?

“Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan” là tên của đất nước dưới sự cai trị của Taliban trước khi các chiến binh bị lật đổ bởi lực lượng do Mỹ dẫn đầu sau vụ khủng bố 11.9.2001.

Hãng Al Jazeera sau đó đã phát sóng đoạn phim cho thấy một nhóm chiến binh Taliban bên trong dinh tổng thống hôm 15.8.

Kabul chìm trong hỗn loạn, máy bay trực thăng quần thảo suốt ngày để sơ tán nhân viên khỏi đại sứ quán Mỹ. Lầu Năm Góc phải gửi thêm 1.000 quân đến sân bay của Kabul để hỗ trợ việc rút lui của Mỹ sau khi quốc kỳ Mỹ được hạ xuống khỏi đại sứ quán.

Trong một tuyên bố ngày 15.8, người phát ngôn Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric cho biết, Tổng thư ký Antonio Guterres đã kêu gọi Taliban và tất cả các bên tham gia kiềm chế tối đa để bảo vệ tính mạng người dân. Ông Guterres cũng bày tỏ quan ngại về tương lai của phụ nữ và trẻ em gái ở Afghanistan.

Theo lời ông Stephane Dujarric: “Liên tiếp có những báo cáo về việc vi phạm và lạm dụng nhân quyền nghiêm trọng trong các cộng đồng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc giao tranh”.

Người phát ngôn cho hay, ông Guterres “đặc biệt quan tâm đến tương lai của phụ nữ và trẻ em gái, cần phải bảo vệ những quyền lợi mà họ đã đạt được”.

"Tất cả các hành vi lạm dụng phải dừng lại. Tổng thư ký kêu gọi Taliban và tất cả các bên khác đảm bảo các quyền và tự do của tất cả mọi người phải được tôn trọng và bảo vệ" - người phát ngôn nhấn mạnh.

Dưới sự cai trị của Taliban từ năm 1996 đến 2001, phụ nữ không được làm việc, trẻ em gái không được đi học. Phụ nữ nếu muốn ra khỏi nhà phải che mặt và đi cùng với một người thân là nam giới.

Ông Guterres dự kiến trong ngày 16.8 sẽ thông báo về vấn đề Afghanistan trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Trước đó, trong một tuyên bố đồng thuận ngày 3.8, 15 thành viên Hội đồng tuyên bố rằng họ không ủng hộ việc khôi phục các Tiểu vương quốc Hồi giáo của Taliban.

Đại sứ Afghanistan tại Liên Hợp Quốc, Ghulam Isaczai - mới được bổ nhiệm hồi tháng 7 - lên tiếng cho hay: "Thông điệp mà tôi gửi tới Hội đồng Bảo an hôm nay là sẽ làm mọi thứ để ngăn chặn các hành động bạo lực hơn nữa và đảm bảo quá trình chuyển đổi có trật tự".

Liên Hợp Quốc có khoảng 3.000 nhân viên sở tại và khoảng 300 nhân viên quốc tế tại Afghanistan. Ngày 13.8, ông Dujarric cho biết một số nhân viên đã được chuyển đến thủ đô Kabul nhưng chưa có kế hoạch sơ tán họ ra khỏi Afghanistan.

"Liên Hợp Quốc vẫn quyết tâm đóng góp vào một giải pháp hòa bình, thúc đẩy quyền con người của tất cả người dân Afghanistan, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời cung cấp hỗ trợ nhân đạo cứu người và hỗ trợ quan trọng khác cho dân thường đang gặp khó khăn" - người phát ngôn Dujarric tuyên bố hôm 15.8.

Theo ông Dujarric, nhu cầu hỗ trợ đang "tăng cao khi tình hình hoạt động trở nên hạn chế hơn do xung đột leo thang". Ông Guterres kêu gọi tất cả các bên đảm bảo việc tiếp cận viện trợ nhân đạo không bị cản trở.

Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani - người đã rời khỏi đất nước trước đó vào ngày 15.8 - cho biết ông rời đi để "ngăn chặn một trận đổ máu", khi Taliban tiến vào thủ đô, mở đầu một cuộc tấn công chớp nhoáng trên khắp đất nước.

Ông Ghani tin rằng "vô số người yêu nước sẽ tử vì đạo và thành phố Kabul sẽ bị phá hủy" nếu ông ở lại.

“Taliban đã chiến thắng... và bây giờ phải chịu trách nhiệm về danh dự, tài sản và sự tự bảo vệ của những người đồng hương của họ” - ông Ghani viết trong một tuyên bố đăng trên Facebook.

Abdullah Abdullah, người đứng đầu Hội đồng cấp cao về hòa giải quốc gia Afghanistan, trước đó đã xác nhận trong một đoạn video được chia sẻ trực tuyến rằng tổng thống không còn ở Afghanistan.

Cựu tổng thống Afghanistan Hamid Karzai xuất hiện trong một đoạn video đăng trực tuyến cùng ba cô con gái.

“Chúng tôi đang cố gắng giải quyết vấn đề Afghanistan với Taliban một cách hòa bình” - AP dẫn lời ông Karzai nói.

PV (th)

Taliban - Bóng ma hay tương lai của Afghanistan?

Taliban tiếp quản Afghanistan chóng vánh, Trump kêu gọi Biden từ chức

Taliban tuyên bố chiến thắng