Sống chung với giá xăng dầu 'phi mã', doanh nghiệp vận tải gồng mình thích ứng

Với các doanh nghiệp vận tải, chi phí xăng dầu hiện chiếm khoảng 35 - 40% tổng chi phí hoạt động. Điều này đồng nghĩa cứ mỗi 1 triệu đồng doanh thu thì doanh nghiệp phải chi 350.000 - 400.000 đồng cho nhiên liệu. Gần đây, giá xăng dầu tăng dựng đứng do chiến sự Trung Đông khiến nhiều nhà xe càng chạy càng lỗ. Tuy nhiên, để thích ứng khó khăn, doanh nghiệp vận tải tìm đủ cách xoay xở nhằm hạn chế thua lỗ.

Nhà xe gồng mình bù lỗ

Anh Thanh Huy, đại diện nhà xe Minh Nghĩa chuyên chạy tuyến TP.HCM – Phan Thiết, Phan Rí, Đà Lạt (Lâm Đồng) cho biết, nhà xe của anh đang có 12 xe giường nằm và 18 xe limousine loại 9 chỗ. Từ khi giá xăng dầu tăng, nhà xe này phải gánh thêm chi phí nhiên liệu khoảng 14 triệu đồng/ngày.

“ Xe giường nằm mỗi chuyến đi tiêu tốn khoảng 180 lít dầu, với giá dầu tăng 11.000 đồng/lít là chúng tôi phải đắp vào mỗi chuyến thêm 2 triệu đồng. Áp lực chi phí là rất lớn ", anh Huy nói.

Ông Nguyễn Văn Thành, ngụ đường Cách Mạng Tháng Tám, phường Nhiêu Lộc cũng chia sẻ, công ty ông có 20 chiếc xe loại 16 và 45 chỗ chở khách hợp đồng, du lịch. Từ khi giá dầu diesel tăng gần 11.000 đồng/lít thì công ty phải căng mình gồng gánh chi phí nhiên liệu.

Theo ông Thành, mỗi ngày, 20 chiếc xe của công ty đổ bình quân khoảng 700-800 lít dầu. Với giá dầu tăng mạnh như hiện nay, công ty phải bỏ thêm từ 8-9 triệu đồng/ngày để bù vào. Chi phí đang ăn mòn hết phần lợi nhuận.

Ông Phạm Thành Lộc, đại diện một doanh nghiệp vận tải ở phường Cát Lái, TP.HCM cho biết, công ty của ông cũng đang có 15 xe đầu kéo container. Từ khi giá nhiên liệu tăng, mỗi ngày doanh nghiệp này đang phải "gồng” thêm trên dưới 20 triệu đồng/ngày. Do nhiều hợp đồng đã ký từ trước nên giá cước vận tải không thể điều chỉnh ngay.

“ Một số đối tác chia sẻ với chúng tôi thì hai bên đang thương thảo, có một số đối tác yêu cầu phải qua tháng 4/2026 mới điều chỉnh giá cước. Như vậy, chúng tôi có thể mất thêm vài trăm triệu đồng chi phí bù đắp nhiên liệu trong tháng 3 này ”, ông Lộc nói.

Đại diện Công ty TNHH Thương mại và Vận tải Sao Viêt - đơn vị khai thác nhiều tuyến xe khách như Đắk Lắk - Gia Lai, Đắk Lắk - Khánh Hòa, Đắk Lắk - TP.HCM thông tin: “ Giá xăng dầu tăng mạnh là mối lo lớn đối với doanh nghiệp vận tải. Tuy nhiên hiện tại chúng tôi chưa điều chỉnh giá vé mà đang cố gắng tiết giảm các chi phí vận hành khác để bù đắp phần chi phí nhiên liệu tăng lên ”.

Theo đơn vị này, việc tăng giá vé không thể thực hiện ngay lập tức mà cần phải tính toán kỹ lưỡng và thực hiện theo đúng quy trình. Trong trường hợp giá xăng dầu tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới, doanh nghiệp sẽ cân nhắc phương án điều chỉnh cho phù hợp.

Bà Nguyễn Thị Dung, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ vận tải Như Quỳnh (phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa), cũng cho biết, hiện mỗi ngày doanh nghiệp có 16 lượt xe chạy tuyến bến xe khách Ninh Thuận - bến xe Miền Đông (TP.HCM) và cố gắng chưa tăng giá trước tình hình biến động của giá xăng, dầu.

Theo bà Dung, từ ngày 2/3, hai tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây bắt đầu thu phí trở lại. Cùng với đó, giá xăng dầu tăng từ ngày 7/3 khiến tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp tăng đáng kể. “ Mỗi chuyến xe hiện nay chúng tôi phải chi thêm khoảng 2 triệu đồng cho cả phí đường bộ và tiền nhiên liệu. Nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng thì nhà xe sẽ tiếp tục phải bù lỗ ”, bà Dung chia sẻ.

Trước tình hình này, bà Dung đang tính toán lại toàn bộ chi phí để đề xuất cơ quan chức năng cho phép điều chỉnh giá vé nhằm đảm bảo duy trì hoạt động.

Còn nhà xe Phúc An chuyên khai thác tuyến Nha Trang - TP.HCM buộc phải cắt giảm khoảng 50% số lượng xe hoạt động nhằm giảm chi phí, hạn chế thua lỗ. “ Muốn tăng giá vé thì phải được cơ quan chức năng cho phép. Trong khi đó chi phí nhiên liệu lại tăng nhanh. Để giữ khách quen, chúng tôi cố gắng duy trì khoảng 50% công suất xe hoạt động, hy vọng tình hình sẽ sớm ổn định trở lại ” - đại diện đơn vị nói.

Ông Hồ Thanh Tuấn, đại diện hãng xe Tùng Minh 25 (phường Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị), chuyên tuyến Quảng Trị - Hà Nội cũng thông tin: “ Giá xăng dầu như hiện tại là rất khó cho doanh nghiệp, nếu tăng giá vé để bù lỗ thì phải tăng gần gấp đôi, không thể thực hiện được. Bởi chỉ tăng giá vé khoảng 10% thôi cũng là một vấn đề với hành khách rồi. Giờ chúng tôi đang cố gắng cầm chừng chịu lỗ để mong chờ giá nhiên liệu đi xuống ”.

'Thắt lưng buộc bụng', đổi mới để tồn tại

Bên cạnh bù lỗ thì nhiều doanh nghiệp vận tải cũng cố gắng tiết kiệm nhiều nhất có thể và nâng cao chất lượng dịch vụ với kỳ vọng duy trì sức cạnh tranh giữa bối cảnh khó khăn chồng chất.

Ông Lê Ngọc An, Giám đốc điều hành taxi Hoàn Kiếm, cho biết, hãng đang theo dõi sát diễn biến của thị trường nhiên liệu để có điều chỉnh phù hợp. Tuy nhiên, thời điểm này cũng là lúc doanh nghiệp bắt đầu tính bước lâu dài, bền vững bằng việc từng bước chuyển đổi sang vận tải xanh, sạch theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, của TP. Hà Nội để hướng tới phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

“Cuộc chiến giá xăng dầu, sự cạnh tranh về sử dụng nhiên liệu xanh, nhiên liệu sạch thay bằng nhiên liệu hoá thạch là cơ hội để các doanh nghiệp định hình lại mô hình kinh doanh và thích ứng. Xu hướng chuyển sang xe hybrid và xe điện sẽ là tất yếu, qua đó giảm bớt tác động từ các đợt tăng giá nhiên liệu cũng cần được tính đến trong những năm tới” , ông An nói.

Ông Đỗ Văn Bằng, Giám đốc Công ty vận tải Sao Việt cũng cho biết, việc giá xăng dầu tăng trong thời gian gần đây đang đặt ra nhiều thách thức cho ngành vận tải.

"Tuy nhiên, các doanh nghiệp chúng tôi đang chủ động điều chỉnh hoạt động, đồng thời kỳ vọng những chính sách hỗ trợ phù hợp để giảm áp lực chi phí. Xăng dầu tăng giảm vốn là chuyện thường nhưng đợt tăng lần này khác ở tốc độ và mức độ.

Chi phí bị đội lên quá nhanh, trong khi thị trường chưa kịp hấp thụ. Tăng giá sớm thì sợ mất khách, còn ghìm giá quá lâu thì doanh nghiệp phải tự bù lỗ bằng phần tích lũy vốn đã không còn dày. Vì thế, giải pháp tạm thời là cắt bớt các chuyến vắng khách, dồn khách vào các khung giờ có hệ số lấp đầy tốt hơn, hạn chế xe chạy rỗng và rà soát lại toàn bộ lịch khai thác.

Chúng tôi cũng siết tiêu hao nhiên liệu, giãn đầu tư chưa cấp bách và chấp nhận lợi nhuận rất thấp để giữ tuyến. Bên cạnh đó là ứng dụng triệt để công nghệ như: sử dụng camera để theo dõi các hành trình, thu cước xe thông qua quét mã QR của ngân hàng nhằm giảm nhân sự trên mỗi chuyến xe”, ông Bằng nói.

Ông Trần Văn Hoàng, đại diện một hãng xe khách tại phường Bình Thạnh, TP.HCM chia sẻ “ Chúng tôi đang “thắt lưng buộc bụng” để chia sẻ với khách hàng bằng cách cắt giảm các chi phí không cần thiết, thực hiện dồn các chuyến vắng khách lại. Ngoài ra, chúng tôi cũng giảm số chuyến để nâng cao hiệu quả từng chuyến xe ”, ông Hoàng nói.

Theo ông Hoàng, hiện nay, mỗi chuyến xe giường nằm phải đạt tối thiểu 80% số khách mới xuất bến. Đối với các xe trung chuyển, mỗi xe phải có tối thiểu 3-4 khách mới khởi hành. Việc này nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng nhiên liệu cho mỗi chuyến đi.

Ngoài ra, các phương tiện đã hoạt động nhiều năm, tiêu tốn nhiên liệu sẽ được giảm tần suất hoạt động hoặc thay thế. Bên cạnh đó, nhà xe cũng sẽ thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện như: kiểm tra áp suất lốp, thay nhớt định kỳ, vệ sinh lọc gió…Công tác này nhằm đảm bảo chiếc xe vận hành nhẹ nhàng nhất, giảm tiêu hao nhiên liệu tối đa.

Trong khi đó, ông Trần Văn Trung, Giám đốc doanh nghiệp vận tải Việt Trung (Đồng Tháp) cho biết, doanh nghiệp chuyên vận tải rau quả từ phía Nam ra miền Bắc tiêu thụ và vận tải vật liệu xây dựng từ phía Bắc vào.

"Với xe vận tải hàng hoá của chúng tôi, giải pháp quan trọng nhất là không để xe không quay đầu, mà cố gắng liên hệ với các đối tác sắp xếp nguồn hàng 2 chiều, giảm chi phí, tăng hiệu suất hoạt động, hiệu suất khai thác của mỗi chuyến xe. Cùng với đó, chúng tôi theo dõi hành trình của phương tiện qua camera để yêu cầu tài xế chạy đúng tải trọng, đúng tốc độ, không để xảy ra vi phạm, từ đó giảm bớt chi phí phát sinh ngoài", ông Trung nói.

Đồng tình với những đổi mới của doanh nghiệp vận tải trong bối cảnh hiện nay, ông Nguyễn Văn Quyền - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam - khuyến cáo: " Bản thân các doanh nghiệp phải tính toán để tiết giảm các chi phí khác, vận tải lấp đầy hai chiều, hợp lý hoá trong điều hành để giảm chi phí, để đảm bảo các hợp đồng đã ký kết, duy trì vận hành doanh nghiệp. Trong quá trình vận hành, các doanh nghiệp vận tải cũng sẽ thương lượng với các chủ hàng để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp vận tải ”.

Kiến nghị hỗ trợ thuế, phí, lãi suất

Một trong những khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp vận tải hiện nay là không thể dự đoán chính xác diễn biến của giá xăng dầu trong thời gian tới. Điều này khiến việc xây dựng phương án kinh doanh cũng như điều chỉnh giá vé gặp nhiều trở ngại.

Quy trình điều chỉnh giá vé thường phải trải qua nhiều bước, từ việc tính toán chi phí, xây dựng phương án giá đến gửi đề xuất cho cơ quan quản lý xem xét phê duyệt. Quá trình này có thể mất vài ngày, thậm chí lâu hơn. Trong khi đó, giá xăng dầu lại được điều chỉnh theo chu kỳ ngắn, khiến doanh nghiệp rơi vào tình thế bị động.

“ Các nhà xe đang tính toán để đề xuất tăng giá vé nhưng vẫn chưa biết giá xăng sẽ tiếp tục tăng đến mức nào. Trong khi đó việc điều chỉnh giá phải mất thời gian và cũng không thể vượt quá mức trần do cơ quan tài chính quy định ”, đại diện nhà xe Như Quỳnh cho biết.

Trong bối cảnh khó khăn hiện tại, nhiều doanh nghiệp bày tỏ mong muốn được hưởng các chính sách giãn nợ, giảm lãi suất cho vay hoặc hỗ trợ vốn xoay vòng, đồng thời được xem xét giảm thêm thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu nhằm giảm áp lực tài chính.

Bà Võ Thị Mỹ Hương - Giám đốc Công ty TNHH Vận tải và Vật liệu xây dựng Mỹ Hương (Cư Chánh 2, phường Thuỷ Xuân, TP Huế) - cho biết, hiện toàn công ty có tổng cộng 19 xe, trong đó 2 xe du lịch giường nằm tuyến Huế - Hà Nội và 17 xe đầu kéo, xe tải các loại. Tuy nhiên, từ hôm giá xăng dầu tăng, bà buộc phải cho các xe tạm dừng hoạt động.

“ Chúng tôi chủ yếu vận chuyển, cung cấp vật liệu xây dựng (cát, đá) vào các công trình, dự án và các trạm trộn bê tông. Tuy nhiên, giá xăng dầu quá cao và đối tác không bù giá nên chúng tôi buộc phải tạm dừng hoạt động, trong khi lãi suất ngân hàng đè nặng hàng tháng và vẫn phải trả lương cho hàng chục nhân viên, tài xế. Nếu tình trạng này cứ tiếp tục kéo dài thì chúng tôi cũng chưa biết xoay sở thế nào. Trước tình thế này, chúng tôi mong các ngân hàng xây dựng phương án giảm lãi suất cho các doanh nghiệp vận tải ", bà Hương kiến nghị.

Trong khi đó, theo phân tích của nhiều chuyên gia, Chính phủ đã ban hành Nghị định 72/2026 sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu. Điều này cũng sẽ làm dịu bớt giá nhiên liệu, giảm khó khăn cho các doanh nghiệp vận tải.

Giá vé vận tải nhiều nơi tăng 5 - 36%

Đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, tính đến ngày 10/3, trên địa bàn đã có 13 đơn vị vận tải thông báo điều chỉnh tăng giá trên 96 tuyến, với mức tăng từ 5% đến khoảng 36%, tùy theo cự ly vận chuyển và loại hình phương tiện.

Một số đơn vị có số lượng tuyến điều chỉnh nhiều gồm: Công ty TNHH Việt Tân Phát điều chỉnh 33 tuyến, mức tăng từ 21 - 30%; Công ty TNHH Toàn Thắng điều chỉnh 20 tuyến, mức tăng từ 17 - 36%; Công ty TNHH Vận tải Kumho Samco Buslines điều chỉnh 12 tuyến, mức tăng từ 12 - 19%; Công ty TNHH Du lịch Vận tải Tiến Oanh điều chỉnh 10 tuyến, mức tăng từ 13 -18%; Công ty TNHH Vận tải Thảo Hồng điều chỉnh 7 tuyến, mức tăng từ 16 - 30,4%.

Ngoài ra, một số đơn vị khác điều chỉnh giá trên số lượng tuyến ít hơn với mức tăng phổ biến từ 5 - 20%.

Còn theo báo cáo nhanh của Sở Xây dựng Cần Thơ, địa phương này đã có 1 đơn vị gửi bảng kê khai giá, trung bình giá cước vận tải tăng 20% do giá nhiên liệu tăng.

Theo các Sở Xây dựng, việc kê khai, điều chỉnh giá cước vận tải của các đơn vị phải thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý giá. Cơ quan quản lý Nhà nước sẽ tiếp nhận hồ sơ kê khai, theo dõi và giám sát việc thực hiện nhằm bảo đảm việc điều chỉnh giá cước phù hợp với tình hình thực tế và ổn định thị trường vận tải.