Phép thử lớn đối với thị trường AI và chuỗi cung ứng bán dẫn

Những biến động hiện nay tại NVIDIA - doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI), đã tác động mạnh mẽ tới thị trường chứng khoán, các tập đoàn công nghệ và cả mạng lưới sản xuất chip trải dài khắp thế giới.

Việc Giám đốc điều hành NVIDIA Jensen Huang rời vị trí đã gắn bó 33 năm vào ngày 12-11 khép lại một trong những giai đoạn lãnh đạo đặc biệt nhất trong lịch sử ngành bán dẫn.

Reuters cho biết, Giám đốc tài chính của NVIDIA Colette Kress được chỉ định làm CEO tạm quyền trong khi công ty tìm kiếm người kế nhiệm. Biến động này diễn ra đúng lúc cuộc đua AI bước vào giai đoạn đòi hỏi lượng vốn và năng lực sản xuất ngày càng lớn.

Thị trường tài chính phản ứng mạnh. Cổ phiếu NVIDIA có lúc giảm khoảng 14% trong phiên giao dịch ngày 12-11, kéo giá trị vốn hóa xuống dưới ngưỡng 4.000 tỷ USD. Những doanh nghiệp có quan hệ mật thiết với NVIDIA, từ các nhà cung cấp hạ tầng trung tâm dữ liệu đến nhóm cổ phiếu AI đều chịu áp lực.

Nhà đầu tư cũng không chỉ đặt câu hỏi về khả năng duy trì tăng trưởng của doanh nghiệp, mà còn đánh giá lại cả cấu trúc của “giao dịch AI” vốn đã trở thành một trong những động lực lớn nhất của thị trường chứng khoán.

Lý do là bởi NVIDIA ngày càng có vai trò giống “ngân hàng” của nền kinh tế AI, khi không chỉ bán các bộ xử lý, mà còn tham gia vào các mối quan hệ tài chính và chiến lược giúp khách hàng xây dựng trung tâm dữ liệu, mở rộng năng lực tính toán và tiếp tục mua chip.

Tác động dài hạn có thể rõ hơn ở châu Á. Hiện nay, các nhà cung cấp của NVIDIA tại Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc đang chuẩn bị cho khả năng công ty thay đổi lãnh đạo.

Trong nhiều trường hợp, quan hệ cá nhân và chiến lược của ông Jensen Huang đóng vai trò đáng kể trong việc thúc đẩy công suất sản xuất và tốc độ đưa các thế hệ sản phẩm mới ra thị trường. Vấn đề tại NVIDIA còn đặc biệt nhạy cảm bởi nút thắt của ngành AI hiện không còn chỉ nằm ở thiết kế chip.

Thực tế, NVIDIA mới đây đã công bố một loạt kế hoạch mở rộng chuỗi cung ứng. Công ty đặt mục tiêu tăng 2,5 lần công suất đế bán dẫn trong 3 năm, mở rộng công suất đóng gói tiên tiến của Amkor hơn 300% vào cuối năm 2028, đồng thời tăng gấp đôi năng lực kiểm định chip từ năm 2026 tới năm 2027.

NVIDIA cũng đã dành 1,1 tỷ USD để đặt trước công suất tại KYEC ở Mỹ và thúc đẩy SPIL mở rộng mạnh năng lực sản xuất phục vụ các công nghệ mới.

Tuy nhiên, khác biệt có thể xuất hiện từ các quyết định tiếp theo của NVIDIA. Ban lãnh đạo mới sẽ phải lựa chọn mức độ đầu tư vào công suất, cách phân bổ nguồn lực cho các đối tác, tốc độ phát triển sản phẩm và chiến lược cạnh tranh trước AMD, Broadcom cũng như những chip AI do chính các tập đoàn công nghệ lớn phát triển.

Một số ý kiến phân tích cũng cho rằng, biến động tại NVIDIA còn có thể làm tăng tốc quá trình đa dạng hóa nguồn cung. AMD và Broadcom đang có cơ hội giành thêm sự chú ý của nhà đầu tư.

Các tập đoàn công nghệ lớn cũng tiếp tục phát triển chip AI riêng nhằm giảm phụ thuộc vào NVIDIA. Tại Trung Quốc, cổ phiếu của một số nhà sản xuất GPU nội địa tăng mạnh khi thị trường kỳ vọng khoảng trống do NVIDIA để lại có thể mở rộng cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước.

Một số quan ngại cũng dấy lên về việc yếu tố địa chính trị tiềm ẩn nguy cơ làm vấn đề phức tạp hơn. Hiện nay, các doanh nghiệp AI Trung Quốc đang gấp rút tìm cách bảo đảm năng lực tính toán sử dụng chip NVIDIA ở bên ngoài Trung Quốc, trong bối cảnh Washington có thể tăng cường kiểm soát việc tiếp cận chip AI tiên tiến.

Nỗ lực này hết sức dễ hiểu khi Quốc hội Mỹ đã xuất hiện những đề xuất về kiểm soát việc theo dõi chip và hạn chế khả năng doanh nghiệp Trung Quốc thuê năng lực tính toán từ các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài đang được thúc đẩy.

Nhìn chung, biến động tại NVIDIA lần này đánh dấu một giai đoạn phát triển mới, trong đó thị trường bắt đầu đặt câu hỏi về mức độ tập trung quyền lực và vốn trong hệ sinh thái AI. Nếu NVIDIA tiếp tục duy trì vai trò điều phối, cú sốc hiện nay có thể chỉ là một cuộc khủng hoảng quản trị.

Nhưng nếu chiến lược thay đổi, cuộc đua AI có thể bước sang giai đoạn phân tán hơn, khi AMD, Broadcom, các nhà thiết kế chip riêng của các tập đoàn công nghệ và những nhà cung cấp HBM, đóng gói, máy chủ cơ cấu lại những nguồn lực từng do NVIDIA dẫn dắt.