Nắng nóng gay gắt: Ai dễ bị sốc nhiệt và biến chứng nguy hiểm?

Nắng nóng kéo dài không chỉ gây cảm giác oi bức, mệt mỏi mà còn âm thầm đẩy cơ thể vào trạng thái quá tải. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, thời tiết khắc nghiệt tác động đồng thời lên nhiều cơ quan và môi trường sống, khiến hàng loạt bệnh lý tăng nhanh chỉ trong thời gian ngắn.

Nhóm bệnh gia tăng mùa nắng nóng

Khi nhiệt độ tăng cao, cơ thể phải giãn mạch và tăng tiết mồ hôi để tản nhiệt, khiến tim hoạt động nhiều hơn. Mất nước kéo dài làm máu cô đặc, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, từ đó dễ dẫn tới nhồi máu cơ tim hoặc tắc mạch não.

Không chỉ người già hay người có bệnh nền, ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể gặp biến chứng nguy hiểm nếu lao động ngoài trời, vận động cường độ cao nhưng không bù nước đúng cách.

Bên cạnh các bệnh tim mạch, thời tiết nóng ẩm còn làm gia tăng các bệnh tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm. Nhiệt độ cao tạo điều kiện để vi khuẩn sinh sôi nhanh, thực phẩm dễ ôi thiu nếu bảo quản không đúng. Người bệnh thường nhập viện với biểu hiện đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, mất nước.

Các bệnh hô hấp cũng tăng mạnh trong mùa hè. Nhiều người có thói quen bật điều hòa nhiệt độ thấp hoặc để gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, gây khô niêm mạc đường thở, làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Trẻ nhỏ đặc biệt dễ mắc viêm họng, viêm phế quản hoặc sốt virus trong giai đoạn này.

Nắng nóng kéo dài có thể khiến nhiều người đột quỵ, sốc nhiệt, tiêu chảy, hô hấp do cơ thể mất nước.

Ngoài ra, nắng nóng kéo dài còn tạo điều kiện cho sốt xuất huyết, tay chân miệng bùng phát do muỗi và virus phát triển mạnh trong môi trường nóng ẩm. Các bệnh ngoài da như rôm sảy, viêm da, nấm da cũng xuất hiện nhiều hơn vì mồ hôi tiết liên tục khiến da luôn ẩm ướt.

Theo bác sĩ Hoàng, cơ thể con người luôn duy trì cơ chế điều hòa nhiệt để giữ thân nhiệt ổn định. Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường tăng quá cao, trung khu điều nhiệt có thể bị quá tải. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ rơi vào sốc nhiệt với thân nhiệt tăng cao, tổn thương não, tim và thận.

Một trong những dấu hiệu nguy hiểm nhất là rối loạn ý thức. Người bệnh có thể chóng mặt, đau đầu dữ dội, lú lẫn, nói khó, mất phương hướng hoặc kích thích bất thường. Ngoài ra còn có biểu hiện tim đập nhanh, khó thở, chuột rút, nôn liên tục, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu.

“Da nóng đỏ nhưng không ra mồ hôi là dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt cần cấp cứu khẩn cấp”, bác sĩ Hoàng lưu ý.

Theo chuyên gia, người cao tuổi là nhóm dễ bị tổn thương nhất do khả năng điều hòa thân nhiệt suy giảm, cảm giác khát nước kém nên dễ mất nước mà không nhận ra. Người mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, suy thận, bệnh phổi mạn tính cũng có nguy cơ biến chứng nặng hơn khi trời nóng kéo dài.

Trẻ nhỏ cũng thuộc nhóm nguy cơ cao do hệ thống điều hòa nhiệt chưa hoàn thiện. Trong mùa hè, trẻ thường mắc tiêu chảy, tay chân miệng, sốt xuất huyết hoặc bệnh hô hấp. Nếu trẻ sốt cao không hạ, li bì, bỏ ăn, nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước như môi khô, mắt trũng, cần đưa tới cơ sở y tế sớm.

Người lao động ngoài trời chịu tác động kép từ nhiệt môi trường và nhiệt sinh ra do vận động nên nguy cơ sốc nhiệt rất cao. Người béo phì, thường xuyên uống rượu bia hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch cũng dễ gặp biến chứng hơn.

Phòng bệnh mùa nắng nóng

Để hạn chế nguy cơ bệnh tật trong mùa nắng nóng, bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành nên uống khoảng 1,5-2,5 lít nước mỗi ngày tùy thể trạng và mức độ vận động. Không nên uống dồn quá nhiều nước trong thời gian ngắn mà cần chia đều trong ngày. Hạn chế nước ngọt có ga, cà phê, rượu bia vì làm cơ thể mất nước nhanh hơn.

Trong trường hợp mất nước do sốt, tiêu chảy hoặc vận động nhiều, có thể sử dụng Oresol nhưng phải pha đúng tỷ lệ. Với bệnh tiêu hóa, nguyên tắc quan trọng nhất là ăn chín uống sôi, không để thức ăn quá lâu ngoài môi trường nóng.

Chuyên gia cũng khuyến cáo nên sử dụng điều hòa ở mức 25-28 độ C để tránh chênh lệch nhiệt độ quá lớn với bên ngoài. Không tắm ngay sau khi đi nắng về mà cần nghỉ ngơi, lau khô mồ hôi trước để tránh nguy cơ sốc nhiệt.

Ngoài việc bổ sung nước, duy trì dinh dưỡng đầy đủ và giấc ngủ chất lượng cũng đóng vai trò quan trọng giúp cơ thể tăng sức đề kháng trong thời tiết khắc nghiệt. Người dân nên ăn đủ đạm, tăng rau xanh, trái cây giàu vitamin C, E và duy trì vận động nhẹ nhàng vào sáng sớm hoặc chiều mát để cải thiện tuần hoàn, tăng khả năng thích nghi với nhiệt độ cao.