Mọi hành vi ép buộc hoặc trục lợi trong hoạt động hiến tạng đều phải bị xử lý

PGS.TS Vũ Văn Giáp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai phát biểu tại Hội nghị

Trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Quốc tế Điều dưỡng Bệnh viện Bạch Mai lần thứ IV, diễn ra ngày 23 đến 24-10, chuyên đề về pháp lý, đạo đức và kỹ năng tư vấn vận động hiến tạng từ người bệnh chết não thu hút sự quan tâm của các đại biểu.

Phát biểu về chuyên đề này, TS.BS. Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cho biết, hiện nay, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được Quốc hội thảo luận, xem xét tại kỳ họp thứ 2, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý.

Riêng về khía cạnh pháp luật và đạo đức trong tư vấn vận động hiến tặng mô, tạng tại Việt Nam, TS. Nguyễn Hoàng Phúc nhấn mạnh nguyên tắc: pháp luật là giới hạn, đạo đức là chuẩn mực.

Nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động hiến tạng là sự tự nguyện. Việc hiến tặng chỉ được thực hiện vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh hoặc phục vụ nghiên cứu khoa học; nghiêm cấm mọi hình thức thương mại hóa. Pháp luật cũng đặt ra những quy định chặt chẽ nhằm bảo vệ các nhóm đối tượng yếu thế. Theo đó, người từ đủ 18 tuổi, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự mới có quyền quyết định hiến mô, bộ phận cơ thể khi còn sống.

Các hành vi ép buộc, trục lợi, mua bán mô, tạng có thể bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, với các hình thức như phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề và truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

TS Nguyễn Hoàng Phúc phát biểu tại hội nghị

TS Nguyễn Hoàng Phúc nhấn mạnh, hiến tạng là nghĩa cử cao đẹp, có thể mang lại cơ hội sống cho nhiều người bệnh. Tuy nhiên, ý nghĩa nhân đạo ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi quá trình vận động hiến tạng được thực hiện đúng quy định, bảo đảm tính tự nguyện và không tạo áp lực đối với gia đình trong thời điểm họ đang phải đối diện với mất mát.

Cũng tại hội nghị, để nâng cao hiệu quả hỗ trợ gia đình trước khi tiến hành tư vấn hiến tạng, TS.BS. Ngô Mạnh Quân, Phụ trách Phòng Công tác xã hội và Truyền thông, Trung tâm Quản lý chất lượng khám chữa bệnh, Phó trưởng khoa Truyền máu thuộc Viện Huyết học và Truyền máu Bạch Mai đề xuất khung thực hành “Bắc cầu 3B”.

Mô hình này hướng tới chuẩn hóa vai trò hỗ trợ của nhân viên y tế trong giai đoạn trước tư vấn hiến tạng, đồng thời bảo đảm ranh giới chuyên môn, không thay thế nhiệm vụ của bác sĩ trong đánh giá, giải thích và thực hiện các quy trình chuyên môn liên quan.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, công tác tuyên truyền, vận động hiến tạng sẽ tiếp tục được triển khai với tinh thần thận trọng, tôn nghiêm và tuân thủ các chuẩn mực y đức. Qua đó, mỗi nghĩa cử hiến tặng không chỉ góp phần cứu sống người bệnh mà còn lan tỏa những giá trị nhân văn, để sự sống tiếp tục được nối dài từ lòng nhân ái và sự sẻ chia.