Mở rộng “cao tốc vốn” cho giai đoạn tăng trưởng mới

Tái cấu trúc để dòng vốn đi đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng của nền kinh tế

Giảm tải áp lực cho tín dụng

Theo các chuyên gia, dòng vốn ngân hàng vẫn đang là trụ đỡ chính và đang chảy vào nền kinh tế với tốc độ khá nhanh. Theo Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) Phạm Thị Thanh Tùng, đến ngày 28/4/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 4,42% so với cuối năm 2025 và tăng 18,26% so với cùng kỳ năm trước. Động lực tăng trưởng tín dụng năm nay đến từ nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn cho giai đoạn mới.

Tuy nhiên, theo tính toán của Bộ Tài chính, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2031 khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, riêng năm 2026 khoảng 5,1 triệu tỷ đồng. Với quy mô này, bà Tùng cho biết, dù vẫn nằm trong khả năng đáp ứng của mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15%, nhưng tốc độ tăng trưởng huy động vốn luôn thấp hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng. Quy mô huy động vốn bằng Việt Nam đồng hiện thấp hơn quy mô tín dụng khoảng 2 triệu tỷ đồng, khiến áp lực tạo lập nguồn vốn ngày càng gia tăng.

Do đó, lời giải cho bài toán vốn không thể tiếp tục dựa vào việc mở rộng tín dụng theo cách truyền thống, mà cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái vốn bền vững và kỷ luật hơn. Bởi nếu nhìn vào tổng thể hệ thống tài chính, có thể thấy rõ bất cập. Thanh khoản trong hệ thống ngân hàng duy trì ở mức dồi dào; thị trường vốn đang từng bước phục hồi sau giai đoạn điều chỉnh; các kênh huy động vốn ngày càng đa dạng hơn. Tuy nhiên doanh nghiệp cần vốn dài hạn để đầu tư, mở rộng và tham gia vào các chu kỳ phát triển mới. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng chủ yếu vận hành trên nền tảng vốn ngắn hạn và chịu ràng buộc chặt chẽ về an toàn. Sự lệch pha này khiến nhiều chiến lược dài hạn khó có thể được thực thi, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn và thời gian hoàn vốn kéo dài, một chuyên gia khẳng định.

Xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa tầng

Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, nhiều chuyên gia nhấn mạnh, thị trường vốn cung cấp nguồn vốn dài hạn, hỗ trợ phân bổ vốn theo cơ chế thị trường, nâng cao tính minh bạch trong định giá tài sản, cải thiện chất lượng quản trị doanh nghiệp và đa dạng hóa kênh huy động vốn, qua đó giảm rủi ro cho hệ thống tài chính. Do đó, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái tài chính đa tầng để khơi thông “đường cao tốc vốn”, trong đó ngân hàng, thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu cùng phát triển cân bằng và bổ trợ lẫn nhau. Đặc biệt, việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch của doanh nghiệp và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư sẽ là yếu tố then chốt giúp thị trường vốn phát triển bền vững. Về dài hạn, một hệ thống tài chính đa dạng và linh hoạt không chỉ giúp giảm áp lực cho ngân hàng mà còn tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân tiếp cận nguồn vốn hiệu quả hơn, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp mạnh mẽ hơn vào tăng trưởng kinh tế.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Lê Thị Việt Nga cho biết, thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò là kênh huy động vốn quan trọng cho doanh nghiệp. Trong giai đoạn tới, để phát huy tốt hơn vai trò cung ứng vốn cho nền kinh tế, thị trường chứng khoán tập trung vào 4 trụ cột chính: phát triển ổn định, an toàn và lành mạnh; thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết; đa dạng hóa sản phẩm tài chính; và nâng cao tính minh bạch, hướng tới phát triển bền vững. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, trong đó có việc sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia thị trường. Đồng thời, các vướng mắc liên quan đến thị trường trái phiếu riêng lẻ (trong nước và quốc tế) sẽ được tháo gỡ. Đáng chú ý, từ năm 2026, định hướng thúc đẩy phát hành trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững được đẩy mạnh, mở rộng kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp.

Dưới góc độ doanh nghiệp ông Nguyễn Đức Thông, Tổng Giám đốc Chứng khoán SSI nhìn nhận, một trong những vấn đề hiện nay là thị trường đang thiếu các doanh nghiệp công nghệ đủ quy mô để thu hút dòng vốn quốc tế. Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, nhưng lựa chọn trên thị trường hiện còn hạn chế. Do vậy, doanh nghiệp cần sớm minh bạch báo cáo tài chính, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi phân phối để nâng cao khả năng tiếp cận vốn. Trong bối cảnh đó, vai trò của công ty chứng khoán không chỉ dừng ở môi giới hay thu xếp giao dịch, mà cần chuyển sang tư vấn chiến lược vốn dài hạn, chuẩn hóa doanh nghiệp theo chuẩn thị trường, thiết kế cấu trúc vốn phù hợp và kết nối doanh nghiệp với các dòng vốn dài hạn.

Song quan trọng nhất vẫn là tái cấu trúc để dòng vốn đi đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Ông Nguyễn Như So, Đại biểu Quốc hội, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề xuất, cần khắc phục “độ trễ thể chế”, coi đây là mệnh lệnh phát triển để kết nối hiệu quả đầu tư công - đầu tư tư nhân, lấy đầu tư công làm “vốn mồi” dẫn dắt vốn xã hội. Đồng thời, hình thành thị trường tái cấp vốn thứ cấp thông qua chứng khoán hóa các khoản vay và phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch, qua đó giải phóng bảng cân đối ngân hàng và mở rộng khả năng cung ứng tín dụng mới. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế “thuế âm” cho R&D (nghiên cứu và phát triển) và đổi mới sáng tạo, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn đầu tư.