Meta, YouTube thua kiện chấn động: Bị kết luận “gây nghiện” giới trẻ

Phán quyết được đưa ra ngày 25-3 trong vụ kiện được xem là thử nghiệm đầu tiên tại Mỹ nhằm ngăn trặn căn bệnh mang tên “nghiện mạng xã hội”. Theo đó, nguyên đơn cáo buộc các nền tảng do Meta và YouTube vận hành đã cố tình thiết kế thuật toán và tính năng nhằm giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, bất chấp những hệ lụy tiêu cực đối với sức khỏe tâm thần, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Bồi thẩm đoàn đồng ý rằng cách thiết kế này có thể dẫn đến hành vi sử dụng mang tính cưỡng chế, đồng thời cho rằng các công ty không cảnh báo đầy đủ về rủi ro. Tòa yêu cầu bồi thường hàng triệu USD cho nguyên đơn.

Đây là lần đầu tiên một tòa án Mỹ chính thức thừa nhận lập luận cho rằng mạng xã hội có thể gây nghiện giống các sản phẩm gây hại khác như thuốc lá hay cờ bạc. Giới chuyên gia cho rằng phán quyết có thể tạo tiền lệ cho hàng loạt vụ kiện tương tự đang chờ xét xử trên khắp nước Mỹ.

Trong những năm gần đây, Meta và YouTube liên tục đối mặt với chỉ trích vì cách thiết kế nền tảng. Các tính năng như cuộn vô hạn, đề xuất nội dung tự động hay thông báo liên tục bị cho là khai thác tâm lý người dùng để tối đa hóa thời gian sử dụng, từ đó tăng doanh thu quảng cáo.

Phía các công ty công nghệ từ lâu đã bác bỏ cáo buộc này, cho rằng sản phẩm của họ được thiết kế để kết nối và giải trí, đồng thời đã triển khai nhiều công cụ giúp người dùng kiểm soát thời gian trực tuyến. Tuy nhiên, các nguyên đơn lập luận rằng những biện pháp này chưa đủ và thường mang tính hình thức.

Phán quyết lần này diễn ra trong bối cảnh các cơ quan quản lý tại Mỹ và nhiều quốc gia đang gia tăng giám sát đối với mạng xã hội, đặc biệt là tác động đến trẻ em và thanh thiếu niên. Nhiều bang của Mỹ đã thông qua hoặc đề xuất các đạo luật yêu cầu nền tảng phải minh bạch hơn về thuật toán, đồng thời hạn chế các tính năng bị cho là gây nghiện.

Giới quan sát nhận định tác động lớn nhất của vụ kiện không nằm ở số tiền bồi thường, mà ở việc nó có thể thay đổi cách các tòa án nhìn nhận trách nhiệm của các công ty công nghệ. Nếu xu hướng này tiếp tục, các nền tảng mạng xã hội có thể phải điều chỉnh sâu rộng thiết kế sản phẩm, thậm chí đối mặt với các quy định nghiêm ngặt.

Phán quyết bước ngoặt này được dự báo sẽ mở ra làn sóng kiện tụng mới, đồng thời gia tăng áp lực siết chặt quản lý đối với các “gã khổng lồ” công nghệ trên toàn cầu.