Lãi suất cho vay khó giảm sâu trong những tháng cuối năm

Dù nhiều ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động và triển khai các chương trình vay vốn ưu đãi, mặt bằng lãi suất cho vay vẫn chịu sức ép từ nhu cầu vốn tăng, chi phí huy động và rủi ro tín dụng. Theo nhận định của các chuyên gia, dư địa giảm lãi suất trong những tháng cuối năm không còn nhiều, việc hỗ trợ cần tập trung vào những lĩnh vực và nhóm khách hàng cụ thể.

Các ngân hàng điều chỉnh lãi suất có trọng tâm

Từ cuối tháng 10 đến nay, xu hướng giảm lãi suất huy động đã xuất hiện tại nhiều ngân hàng. Khoảng 46 ngân hàng thương mại điều chỉnh lãi suất, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Mức giảm phổ biến khoảng 0,5 điểm phần trăm/năm, một số ngân hàng giảm tới 0,7 điểm phần trăm/năm. Ở chiều cho vay, nhiều ngân hàng cũng triển khai chương trình hỗ trợ lãi suất, với mức giảm từ 1,5 đến 2,5 điểm phần trăm/năm đối với các khoản vay đáp ứng điều kiện áp dụng.

Trong khi đó, Ngân hàng PVcomBank, trong ba tháng cuối năm 2026, tiếp tục đẩy mạnh gói tín dụng ưu đãi với tổng dư địa 12.600 tỷ đồng, lãi suất cho vay từ 6,29%/năm. Chương trình hướng tới doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trong các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất, phân phối hàng tiêu dùng thiết yếu, làng nghề truyền thống, nông nghiệp, du lịch và dịch vụ lưu trú. Việc thiết kế gói tín dụng theo từng nhóm khách hàng, ngành nghề nhằm hỗ trợ nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh thay vì áp dụng một mức lãi suất chung cho toàn bộ khoản vay.

Tính đến ngày 30-9-2026, dư nợ cho vay khách hàng của PVcomBank đạt hơn 171.000 tỷ đồng, tăng hơn 13% so với đầu năm. Trong đó, tiền gửi khách hàng tăng khoảng 4%. Riêng tiền gửi không kỳ hạn đạt 20.337 tỷ đồng, tăng 14,2% so với đầu năm, chiếm gần 10% tổng tiền gửi khách hàng. Những con số này cho thấy ngân hàng vừa phải mở rộng tín dụng để đáp ứng nhu cầu vốn, vừa cần chú trọng củng cố nguồn tiền gửi và cơ cấu vốn nhằm bảo đảm khả năng cung ứng vốn ổn định.

Ngân hàng Techcombank triển khai các chương trình hỗ trợ lãi suất cho vay với tổng quy mô 40.000 tỷ đồng, mức giảm tới 2 điểm phần trăm/năm đối với khách hàng đủ điều kiện. Trong đó, chương trình dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh có quy mô 20.000 tỷ đồng; chương trình dành cho khách hàng doanh nghiệp và định chế tài chính có quy mô giải ngân lên tới 20.000 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, xuất nhập khẩu, logistics, năng lượng, hạ tầng, nông nghiệp, công nghệ, y tế, thương mại và du lịch. Ngân hàng đồng thời giảm 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, áp dụng cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

Diễn biến tại các ngân hàng cho thấy nỗ lực giảm chi phí vốn và hỗ trợ khách hàng vẫn được duy trì. Tuy nhiên, các chương trình ưu đãi hiện chủ yếu giới hạn theo thời hạn, điều kiện vay, đối tượng và lĩnh vực cụ thể. Mức giảm được công bố không đồng nghĩa toàn bộ khách hàng đều được tiếp cận khoản vay với lãi suất thấp hơn tương ứng. Đây cũng là lý do mặt bằng lãi suất cho vay khó giảm đồng loạt, dù một số ngân hàng đã có động thái điều chỉnh.

Dư địa giảm lãi suất chịu sức ép từ nhiều phía

Phân tích về diễn biến lãi suất, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia cho rằng, có bốn nguyên nhân chính khiến lãi suất tăng từ cuối năm ngoái. Trước hết, mục tiêu tăng trưởng kinh tế được điều chỉnh, kéo theo định hướng tăng trưởng tín dụng cũng được nâng lên. Cùng với đó, xu hướng giảm lãi suất trên thế giới bắt đầu chững lại và phân hóa; các chủ thể trong nền kinh tế có xu hướng tích lũy vốn để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới; trong khi lạm phát cũng xuất hiện dấu hiệu nhích lên.

Theo TS. Cấn Văn Lực, những yếu tố này khiến việc kéo giảm lãi suất không dễ dàng. Lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước hiện ở mức thấp, không còn nhiều dư địa giảm thêm. Đối với lãi suất huy động, nếu giảm quá mạnh có thể khiến dòng tiền dịch chuyển khỏi hệ thống ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn, cung ứng tín dụng và bảo đảm thanh khoản. Trong khi đó, nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng, đặt các ngân hàng trước yêu cầu cân đối giữa huy động và cho vay.

Một áp lực khác đến từ biên lãi ròng (NIM) của hệ thống ngân hàng đang thu hẹp. Từ mức khoảng 3% vào cuối năm ngoái, NIM giảm còn khoảng 2,8% trong quý I và hiện ở mức khoảng 2,5%. Theo ông Lực, xét đến mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính hiện nay, đây không phải là mức cao. Nếu tiếp tục giảm lãi suất cho vay trên diện rộng, các ngân hàng sẽ phải đối mặt với thách thức lớn hơn trong cân đối chi phí vốn và kiểm soát rủi ro.

Ở góc độ ngân hàng, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) cũng cho rằng, chi phí vốn trong nước khó giảm sâu. Theo cách tính minh họa của ông, khi lãi suất USD ở mức 5%/năm, cộng thêm phần bù tỷ giá khoảng 2 điểm phần trăm, chi phí vốn quy đổi sang đồng Việt Nam đã lên khoảng 7%/năm. Nếu cộng thêm NIM khoảng 2,5 điểm phần trăm, mức chi phí này vào khoảng 9,5%/năm. Từ cách tính này, ông nhận định lãi suất cho vay khó xuống dưới 10%/năm.

Trước những sức ép trên, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, lãi suất vẫn có thể giảm nhưng cần ưu tiên các lĩnh vực trọng điểm, chưa thể giảm đại trà. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã định hướng hệ thống ngân hàng phấn đấu giảm lãi suất cho vay khoảng 1,5-2 điểm phần trăm. Tuy nhiên, việc thực hiện cần tính đến khả năng cân đối vốn, chi phí hoạt động và mức độ rủi ro của từng nhóm khách hàng.

Về giải pháp, TS Cấn Văn Lực đề xuất cần phối hợp đồng bộ nhiều công cụ thay vì chỉ trông chờ vào việc giảm lãi suất huy động. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (swap) để hỗ trợ thanh khoản; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ các dự án tồn đọng, ách tắc nhằm thúc đẩy dòng tiền luân chuyển trong nền kinh tế. Việc đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng và các khoản hoàn thuế khác cũng góp phần bổ sung nguồn lực, cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp.

Trước yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất, Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đơn giản hóa thủ tục và chia sẻ một phần lợi nhuận để phấn đấu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi bình quân, đồng thời hạ lãi suất cho vay. Đáng chú ý, trong tháng 11-2026, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các chi nhánh khu vực tổ chức thanh tra, kiểm tra chuyên đề việc thực hiện giảm lãi suất tại các tổ chức tín dụng; kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm và báo cáo kết quả trong tháng.