Khám phá bí ẩn Mắt của Sahara: cấu trúc kỳ vĩ giữa biển cát mênh mông

Giữa biển cát mênh mông của Sahara, nơi gió và nắng thiêu đốt không ngừng, hiện lên một vòng xoắn đá khổng lồ tưởng chừng như được bàn tay siêu nhiên khắc họa. Từ quỹ đạo, trong những bức ảnh do vệ tinh Copernicus Sentinel-2 của Cơ quan Vũ trụ châu Âu ghi lại, hình ảnh ấy giống như một hồng tâm khổng lồ, một “con mắt” mở ra giữa sa mạc: Richat Structure, hay còn gọi là Mắt của Sahara.

Cấu trúc Richat hiện lên như một “con mắt” khổng lồ giữa sa mạc Sahara. (Nguồn: dữ liệu Copernicus Sentinel đã chỉnh sửa, ESA 2025)

Với đường kính khoảng 50 km, cấu trúc này đủ lớn để trở thành một cột mốc dễ dàng nhận thấy từ không gian. Thế nhưng, khi đứng trên mặt đất, hình dạng vòng tròn gần như biến mất, bị che khuất bởi cồn cát, sương nóng và địa hình gồ ghề. Chỉ từ trên cao, những vòng đồng tâm mới hiện ra rõ ràng, tựa như những gợn sóng hóa đá, đông cứng trong thời gian.

Sự hoàn hảo của hình tròn này từng khiến các nhà khoa học tin rằng nó là dấu tích của một vụ va chạm thiên thạch cổ xưa. Một vòng tròn nằm giữa hư không – chẳng phải đó là miệng hố thiên thạch sao? Nhưng khi khảo sát thực địa, họ không tìm thấy dấu vết của thạch anh sốc hay đá nóng chảy, những bằng chứng không thể thiếu của một cú va chạm vũ trụ. Bí ẩn dần hé lộ: Đây không phải là vết thương từ ngoài không gian, mà là một câu chuyện địa chất sâu thẳm của Trái Đất.

Hàng triệu năm trước, một bong bóng magma khổng lồ đã trỗi dậy từ lòng đất, nâng các lớp đá trầm tích lên thành mái vòm khổng lồ. Theo thời gian, gió, nước và cát – những nghệ nhân kiên nhẫn của Sahara – đã bào mòn các lớp đá mềm, để lại những vòng tròn đồng tâm từ đá cứng như sa thạch thạch anh. Kết quả là một mặt cắt ngang tự nhiên của lớp vỏ Trái Đất, hé lộ những tầng đá cổ xưa có tuổi đời ít nhất 100 triệu năm.

Hình ảnh màu giả của Cấu trúc Richat hé lộ chi tiết thành phần hóa học bên trong. (Nguồn: dữ liệu Copernicus Sentinel đã chỉnh sửa, ESA 2025)

Trong các hình ảnh màu giả từ sứ mệnh Copernicus, cảnh quan ấy trở nên huyền bí hơn nữa. Những dải sa thạch thạch anh cứng hiện lên với sắc đỏ và hồng, vạch rõ các vòng ngoài và gờ bên trong; xen giữa là những mảng tối của đá mềm bị xói mòn; còn những đốm tím nhỏ ở phía nam cho thấy sự sống mong manh – cây cối và bụi rậm – bám dọc theo lòng sông khô cạn.

Từ góc nhìn trên quỹ đạo, Mắt Sahara như vẫn đang dõi theo nhân loại, một vòng tròn địa chất khổng lồ khắc sâu vào sa mạc, lặng lẽ kể lại lịch sử bí ẩn của Trái Đất bằng chính những lớp đá của nó.