Israel đối mặt làn sóng chỉ trích tại Liên hợp quốc

Trong bài phát biểu mở đầu phiên tranh luận ngày 22-9 theo giờ địa phương, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres lên án cuộc tấn công của Hamas nhằm vào Israel ngày 7-10-2023.

Tuy nhiên, ông đồng thời cho rằng, những gì xảy ra sau đó tại Gaza là một chiến dịch tấn công với mức độ thương vong và tàn phá mà ông chưa từng chứng kiến trong thời gian giữ cương vị Tổng Thư ký. Đối với Bờ Tây, ông cảnh báo tình trạng bạo lực, di dời người dân và mở rộng các khu định cư đang làm dấy lên nguy cơ “thanh lọc sắc tộc”.

Phát biểu tiếp sau đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cũng đưa ra những chỉ trích mạnh mẽ, đồng thời kêu gọi các nước chưa công nhận Nhà nước Palestine xem xét lại lập trường. Ông cũng thúc giục cộng đồng quốc tế gia tăng sức ép đối với Israel nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng nhân đạo ở Gaza.

Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani thậm chí cho rằng những gì xảy ra ở Gaza là “diệt chủng theo mọi nghĩa của từ này”. Ông cáo buộc một số lãnh đạo Israel công khai thúc đẩy việc người dân Gaza rời khỏi vùng lãnh thổ này dưới tên gọi “di cư”, đồng thời yêu cầu Israel chấm dứt hoạt động quân sự, rút lực lượng khỏi Gaza và dỡ bỏ các hạn chế đối với viện trợ nhân đạo. Qatar cũng nhấn mạnh trách nhiệm của cộng đồng quốc tế trong việc bảo đảm thực thi các thỏa thuận ngừng bắn và không để vấn đề viện trợ tiếp tục phụ thuộc vào tính toán của một bên.

Không chỉ các nước Arab và Hồi giáo, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng chỉ trích tình hình tại Gaza, cho rằng thế giới đang chứng kiến một cảnh tượng đáng phải “xấu hổ”. Ông đặt câu hỏi về hiệu quả của các nỗ lực ngoại giao, khi những hành lang nhân đạo vẫn chưa được mở trở lại và các tuyên bố về hòa bình chưa được chuyển thành hành động cụ thể trên thực địa.

Nhà lãnh đạo Pháp cũng cảnh báo việc tiếp tục mở rộng các khu định cư của Israel ở Bờ Tây đang khiến triển vọng thành lập một Nhà nước Palestine ngày càng khó khăn.

Lập trường này cũng được phản ánh trong bài phát biểu của Thủ tướng Anh Andy Burnham. Ông khẳng định Anh lên án mạnh mẽ cuộc tấn công của Hamas ngày 7-10-2023 và tiếp tục ủng hộ an ninh của Israel, nhưng cho rằng điều đó không thể biện minh cho các hành động của Chính phủ Israel tại Gaza và Bờ Tây.

Ông đặc biệt nhắc tới kế hoạch xây dựng khu định cư E1 ở phía Đông Jerusalem, cho rằng dự án này có thể tạo ra sự chia cắt ở Bờ Tây và đe dọa khả năng hình thành một Nhà nước Palestine có tính khả thi.

Sức ép ngoại giao nhằm vào Israel diễn ra trong bối cảnh một số nước phương Tây gần đây đã chuyển từ chỉ trích bằng tuyên bố sang các biện pháp cụ thể liên quan đến hoạt động định cư Israel. Anh, Pháp và Canada đã áp dụng hoặc công bố các biện pháp hạn chế thương mại liên quan hàng hóa từ các khu định cư ở Bờ Tây.

Tuy nhiên, Israel bác bỏ các cáo buộc và phủ nhận các nhận định cho rằng nước này đang tìm cách thay đổi vĩnh viễn cơ cấu dân cư tại Gaza hoặc Bờ Tây.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dự kiến phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc vào ngày 24-9. Trước chuyến công du New York, ông tuyên bố sẽ sử dụng diễn đàn này để bảo vệ các hành động của Israel và phản bác những cáo buộc mà ông cho là sai lệch.