Hà Nội xem xét chủ trương đầu tư dự án tái thiết không gian hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận

Qua thẩm tra và thảo luận tại hội trường, Ban Đô thị HĐND thành phố và các đại biểu đề nghị làm rõ quy mô đầu tư, phương án nguồn lực, yêu cầu bảo tồn di sản, tổ chức không gian ngầm và bảo đảm quyền lợi người dân.

Đề xuất tổng mức đầu tư sơ bộ 22.229 tỷ đồng

Trình bày tờ trình tại kỳ họp, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận là trung tâm chính trị, hành chính của thành phố, đồng thời là trung tâm văn hóa, lịch sử mang giá trị biểu tượng của Thủ đô.

Trước áp lực về hạ tầng kỹ thuật, không gian công cộng và nhu cầu hoạt động văn hóa, UBND thành phố xác định việc triển khai dự án là cần thiết nhằm bảo tồn, phát huy giá trị khu vực di sản, cải thiện cảnh quan, môi trường; đồng thời, huy động nguồn lực xã hội thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo tờ trình, dự án hướng tới hình thành không gian quảng trường quy mô lớn, kết nối hồ Hoàn Kiếm với Quảng trường Cách mạng tháng Tám, Nhà hát Lớn, Bảo tàng Lịch sử quốc gia và các khu vực lân cận. Dự án cũng nhằm mở rộng không gian công cộng, tổ chức lại hệ thống giao thông và không gian ngầm, bảo tồn, phát huy giá trị di sản, bổ sung các chức năng văn hóa, dịch vụ phù hợp.

Dự án được đề xuất thực hiện tại phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam, có sơ bộ tổng mức đầu tư 22.229 tỷ đồng, gồm 3 dự án thành phần. UBND thành phố nêu rõ tổng mức đầu tư sẽ tiếp tục được tính toán, chuẩn xác trong quá trình lập, thẩm định, phê duyệt dự án.

Dự án thành phần độc lập số 1 thực hiện giải phóng mặt bằng toàn bộ khu vực thực hiện dự án. Quy mô nghiên cứu quy hoạch khoảng 66,82ha; diện tích đất đề xuất sử dụng khoảng 30,82ha, không bao gồm các ô đất B1.6 và B4.13-HH1 được thực hiện theo dự án riêng. Sơ bộ tổng mức đầu tư 9.924 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức đầu tư công, sử dụng ngân sách thành phố, do UBND phường Hoàn Kiếm làm chủ đầu tư.

Dự án thành phần số 2 đầu tư xây dựng trung tâm thương mại ngầm tại khu vực công viên, quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm, lô B2.5, và khu vực công viên, quảng trường phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, lô B1.3. Quy mô dự kiến 4 tầng hầm, tổng diện tích sàn khoảng 82.608m², sơ bộ tổng mức đầu tư 4.611 tỷ đồng. Hình thức thực hiện là đầu tư trực tiếp theo pháp luật về đầu tư, sử dụng vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư và vốn huy động hợp pháp khác.

Dự án thành phần số 3 gồm các hạng mục xây dựng công trình, cải tạo và chỉnh trang cảnh quan hồ Hoàn Kiếm cùng khu vực phụ cận, được đề xuất thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT). Các hạng mục dự kiến gồm: Xây mới khu vực trụ sở UBND thành phố; cải tạo, chỉnh trang trụ sở HĐND thành phố; cải tạo, chỉnh trang khu vực phía Đông Nam hồ Hoàn Kiếm. Sơ bộ tổng mức đầu tư 7.694 tỷ đồng.

Trong tờ trình, UBND thành phố đề xuất Công ty cổ phần Bất động sản Mặt Trời Thủ đô thực hiện dự án thành phần số 2 và số 3.

Về phương án thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện hợp đồng BT, UBND thành phố đề xuất hai phương án: sử dụng quỹ đất kết hợp ngân sách nhà nước và nguồn thu từ khai thác, cho thuê không gian ngầm thuộc dự án thành phần số 2; hoặc sử dụng ngân sách nhà nước từ nguồn thu đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản công.

Quỹ đất dự kiến thanh toán gồm 6 quỹ đất, quy mô khoảng 7,31ha, giá trị sơ bộ khoảng 4.878 tỷ đồng. Tiền thuê đất từ khai thác, sử dụng không gian ngầm dự kiến khoảng 1.604 tỷ đồng, tạo nguồn thu ngân sách thanh toán cho dự án thành phần số 3. UBND thành phố lưu ý các quỹ đất thanh toán mới là dự kiến, việc sử dụng thực hiện theo quy định pháp luật.

UBND thành phố đề xuất hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2029; đề nghị Kiểm toán Nhà nước tham gia kiểm toán ngay từ giai đoạn triển khai để rà soát, xác định tổng mức đầu tư và các khoản chi phí, bảo đảm quản lý, sử dụng nguồn lực tiết kiệm, hiệu quả.

Đề nghị làm rõ quy hoạch, nguồn vốn và tác động của dự án

Trong Báo cáo thẩm tra, Ban Đô thị HĐND thành phố đánh giá việc nghiên cứu cải tạo, chỉnh trang, tái thiết, tái cấu trúc không gian khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận là cần thiết. Đây là khu vực trung tâm đặc biệt quan trọng, có vai trò đặc thù về lịch sử, văn hóa, chính trị, kinh tế, kiến trúc, cảnh quan và không gian đô thị.

Ban Đô thị nhấn mạnh việc đầu tư phải được xem xét tổng thể, hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử - văn hóa với tổ chức lại không gian đô thị, giao thông, không gian công cộng, không gian ngầm và bổ sung các chức năng phù hợp.

Về thẩm quyền, Ban Đô thị xác định việc quyết định chủ trương đầu tư dự án PPP trên địa bàn có sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương, nguồn vốn hợp pháp khác của địa phương thuộc thẩm quyền HĐND thành phố. Tuy nhiên, nội dung đề xuất phê duyệt nhà đầu tư thực hiện dự án không thuộc thẩm quyền phê duyệt của HĐND thành phố.

Tại thời điểm thẩm tra, Ban Đô thị cho biết hồ sơ kèm tờ trình chưa có nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố chấp thuận nội dung đề xuất về chủ trương triển khai ngay; do đó, chưa đủ căn cứ xác định cơ chế tổ chức thực hiện theo Nghị quyết số 45/2026/NQ-HĐND.

Về quy hoạch, tại thời điểm thẩm tra, các điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu liên quan đang được thẩm định, chưa được phê duyệt. Ban Đô thị đề nghị làm rõ tổng thể sức chịu tải của khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, gồm diện tích sàn nổi, ngầm, chiều cao, khối tích, mật độ chức năng, lượng người, phương tiện, nhu cầu hạ tầng và tác động đến cảnh quan, di sản.

Cùng với đó, cần xem xét phương án hạn chế gia tăng công trình quy mô lớn, phân bố một số chức năng tại các trung tâm phát triển mới; làm rõ phương án bố trí chức năng tại khu vực lõi lịch sử, giảm thiểu các khu vực thương mại trong phạm vi nghiên cứu và bảo vệ các di tích lịch sử, di tích cách mạng.

Đối với nguồn lực, Ban Đô thị đề nghị làm rõ cơ sở xác định tổng mức đầu tư, các hạng mục, chỉ tiêu quy hoạch, tổng diện tích sàn xây dựng; đối chiếu sự khác nhau giữa tờ trình và báo cáo thẩm định về số lượng, diện tích, giá trị quỹ đất dự kiến thanh toán. Đồng thời, rà soát sự trùng lặp với các chương trình, dự án đã có chủ trương hoặc quyết định đầu tư.

Ban Đô thị đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của dự án đến cảnh quan, môi trường và đời sống người dân; thực hiện công khai, minh bạch chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người dân, với điều kiện tái định cư bằng hoặc tốt hơn nơi ở hiện tại.

Trong quá trình lập dự án, cần tiếp tục tiếp thu ý kiến các tổ chức nghề nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học. Đối với nội dung có tác động lớn, lâu dài, cần tổ chức phản biện chuyên sâu, đánh giá giá trị hiện hữu, sự cần thiết của công trình mới; so sánh phương án xây mới với cải tạo, tái sử dụng hoặc bố trí tại địa điểm khác.

Quan tâm bảo tồn di sản, an toàn không gian ngầm

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Trung Nam (Tổ đại biểu số 18) đề nghị rà soát chính xác các chỉ tiêu quy hoạch, tính toán dự phòng rủi ro khi thị trường bất động sản biến động. Đại biểu lưu ý phương án sử dụng quỹ đất thanh toán hợp đồng BT cần bảo đảm nguyên tắc ngang giá, không ảnh hưởng tiến độ dự án.

Đại biểu Vũ Gia Luyện (Tổ đại biểu số 13) đề nghị rà soát quy mô trụ sở UBND thành phố trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy; xem xét chiều cao công trình tại các khu đất thương mại quanh hồ để bảo đảm hài hòa cảnh quan, đầu tư đúng nhu cầu, tránh lãng phí.

Đối với các công trình ngầm tiếp giáp di tích, đại biểu Vũ Gia Luyện đề nghị khảo sát kỹ điều kiện địa chất, thủy văn và các yếu tố khảo cổ; ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) để kiểm soát rủi ro ngay từ khâu thiết kế, đồng thời xác định phạm vi bảo tồn nghiêm ngặt đối với cảnh quan và mặt nước hồ.

Đại biểu kiến nghị thực hiện đầy đủ việc đánh giá tác động môi trường theo quy định trước khi triển khai dự án; đồng thời, quan trắc tự động mực nước ngầm và chất lượng nước hồ, công khai kết quả để người dân giám sát. Đồng thời, đề xuất thành lập hội đồng tư vấn khoa học độc lập đồng hành trong quá trình thiết kế, thi công.

Đại biểu Phạm Tuấn Long (Tổ đại biểu số 1) đề nghị xác định rõ ranh giới giữa không gian ngầm công cộng, gồm giao thông, lối đi bộ, bãi đỗ xe do Nhà nước đầu tư, với không gian thương mại, dịch vụ do doanh nghiệp vận hành. Việc xác định tiền thuê đất ngầm phải chặt chẽ, tính đúng, tính đủ, tránh thất thoát ngân sách.

Đại biểu cũng lưu ý yêu cầu kết nối đồng bộ tầng hầm thương mại, giao thông ngầm với đường sắt đô thị, bãi đỗ xe ngầm và công trình nổi; đáp ứng nghiêm ngặt tiêu chuẩn về phòng cháy, chữa cháy, thoát nạn và an ninh đô thị.

Giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết tổng mức đầu tư sơ bộ sẽ tiếp tục được chuẩn hóa, cụ thể hóa sau khi lập quy hoạch chi tiết. Phương án thanh toán phải tuân thủ pháp luật về đầu tư PPP và các nghị định của Chính phủ.

Đồng chí Dương Đức Tuấn thống nhất với các đề xuất về kiểm soát địa chất, khảo cổ, ứng dụng BIM. Đồng thời, khẳng định yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt các khu vực di tích, trong đó nhấn mạnh mặt nước hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn.

Đồng chí Dương Đức Tuấn nhấn mạnh việc phát triển không gian ngầm phải đồng bộ với tái thiết không gian nổi; xác định rõ ranh giới giữa phần giao thông, công cộng và phần thương mại, dịch vụ, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Điều hành thảo luận, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Trần Thế Cương ghi nhận sự thống nhất của các đại biểu về định hướng sắp xếp hệ thống trụ sở cơ quan thành phố tại khu vực hồ Hoàn Kiếm. Đồng thời, các đại biểu đề nghị UBND thành phố rà soát kỹ quy mô, tổng mức đầu tư, phương án vốn, ranh giới không gian ngầm công cộng - thương mại, giá thuê đất ngầm, phòng cháy, chữa cháy và kết nối đường sắt đô thị.

Theo chương trình dự kiến, tại phiên làm việc buổi chiều 28-10, HĐND thành phố sẽ xem xét, thông qua nghị quyết sau khi nghe UBND thành phố báo cáo giải trình, làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm.