Hà Nội khơi thông cơ chế, đa dạng hóa loại hình nhà ở

Qua đó, thành phố từng bước mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và tạo nền tảng cho phát triển đô thị bền vững.

Thi công Dự án nhà ở xã hội Kim Chung (xã Thiên Lộc). Ảnh: Phạm Hùng

Thêm cơ hội lựa chọn cho người lao động

Thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về bảo đảm an sinh xã hội và để người lao động nói chung, người thu nhập thấp nói riêng có thêm cơ hội tiếp cận nhà ở, Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc khơi thông cơ chế nhằm mở rộng cách tiếp cận vấn đề nhà ở.

Nghị quyết cụ thể hóa các quy định của Luật Thủ đô năm 2026, trong đó có cơ chế phát triển nhà ở và sử dụng ngân sách thành phố để đầu tư hạ tầng thiết yếu phục vụ các dự án nhà ở. Đặc biệt, Nghị quyết không chỉ hướng tới tăng nguồn cung mà còn tạo cơ chế phát triển đa dạng loại hình nhà ở như cho thuê, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của từng nhóm đối tượng.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết bao gồm cơ chế đầu tư, phát triển và hỗ trợ nhà ở; chính sách ưu đãi đối với nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà lưu trú và các loại hình nhà ở khác; việc sử dụng ngân sách thành phố đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu; cùng chính sách hỗ trợ nhà ở đối với cán bộ, công chức, viên chức làm việc tại các cơ quan, đơn vị của thành phố và cơ quan trung ương trên địa bàn Hà Nội.

Đáng chú ý, chính sách nhà ở được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn, không chỉ tập trung hỗ trợ người dân mua nhà mà còn thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê, ưu tiên các nhóm có nhu cầu cấp thiết. Qua đó, thành phố mở rộng lựa chọn cho những người chưa đủ điều kiện sở hữu nhà nhưng cần nơi ở ổn định để sinh sống và làm việc lâu dài tại Thủ đô.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là cơ chế đầu tư, phát triển và quản lý nhà ở cho thuê. Theo đó, UBND thành phố quyết định vị trí quy hoạch phát triển loại hình nhà ở này tại khu vực đô thị, nông thôn, các khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), nơi tập trung đông dân cư, gần trung tâm hành chính hoặc trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao.

Việc bố trí nhà ở cho thuê tại những khu vực có nhu cầu thực tế thể hiện định hướng gắn nơi ở với nơi làm việc và các đầu mối phát triển đô thị. Qua đó, người lao động có thêm lựa chọn chỗ ở phù hợp, đồng thời giảm áp lực đi lại khi nơi cư trú kết nối thuận tiện với không gian việc làm và hệ thống giao thông.

Đối với dự án nhà ở cho thuê không sử dụng vốn đầu tư công, Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND quy định cơ chế lựa chọn chủ đầu tư theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Theo đó, việc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không qua đấu giá, đấu thầu được thực hiện theo các điều kiện, trình tự và thẩm quyền tương ứng.

Bên cạnh các yêu cầu về tỷ lệ nhà ở phục vụ chính sách, thành phố đưa ra cơ chế ưu đãi để khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê. Cụ thể, chủ đầu tư được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất xây dựng nhà ở cho thuê và hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án.

Đồng thời, chủ đầu tư được dành tối đa 50% tổng số căn hộ để bán theo hình thức nhà ở thương mại, nhưng diện tích sàn nhà ở thương mại không vượt quá 60% tổng diện tích sàn nhà ở của dự án. Phần diện tích xây dựng nhà ở thương mại phải thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định.

Dự án Nhà ở xã hội Thanh Lâm - Đại Thịnh 2 (xã Quang Minh). Ảnh: Phạm Hùng

Xác định rõ nhóm đối tượng, thiết lập thứ tự ưu tiên

Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND không chỉ tạo cơ chế phát triển nguồn cung mà còn xác định cụ thể các nhóm đối tượng được thuê nhà và tiếp cận chính sách hỗ trợ nhà ở. Các nhóm được thuê nhà ở trong dự án gồm: Người đủ điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội theo pháp luật về nhà ở; cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang làm việc tại các cơ quan, đơn vị thuộc thành phố hoặc cơ quan trung ương trên địa bàn Hà Nội; chủ sở hữu nhà ở, người sử dụng đất bị thu hồi để thực hiện các dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất; nhân lực chất lượng cao; người thờ cúng liệt sĩ đang sinh sống tại Hà Nội và gặp khó khăn về nhà ở theo quy định.

Đáng chú ý, Nghị quyết quy định thứ tự ưu tiên thuê nhà đối với các nhóm chính sách. Theo đó, người có nhà ở, đất ở bị thu hồi thuộc diện quy định được ưu tiên trước; tiếp đến là nhân lực chất lượng cao, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách nhà nước; người thuộc diện chính sách nhà ở xã hội đã trả lại nhà công vụ; công nhân, người lao động làm việc tại khu công nghiệp và người lao động từ 35 tuổi trở xuống.

Các hình thức hỗ trợ nhà ở cũng được đa dạng hóa, từ mua, thuê mua, thuê nhà ở xã hội; thuê nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp; bố trí nhà ở tái định cư đến thuê nhà tại các dự án nhà ở cho thuê. Riêng với nhân lực chất lượng cao, thành phố có thể hỗ trợ thông qua việc mua hoặc thuê mua nhà ở thương mại để bố trí chỗ ở.

Đối với chủ sở hữu nhà ở, người sử dụng đất bị thu hồi, trường hợp không có nhu cầu bố trí tái định cư, người thuộc diện quy định có thể lựa chọn mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội tại các dự án trên địa bàn thành phố mà không phải bốc thăm, không phải đáp ứng các điều kiện về nhà ở, đối tượng và thu nhập theo pháp luật về nhà ở. Tương tự, người thờ cúng liệt sĩ thuộc diện quy định được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở tại dự án nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm và không phải đáp ứng các điều kiện nêu trên.

Một nội dung đáng chú ý khác là chính sách nhà ở dành cho cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại các cơ quan của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc thành phố hoặc cơ quan trung ương trên địa bàn Hà Nội. Theo Nghị quyết, những người đáp ứng điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội có thể tiếp cận nhà ở công vụ, nhà ở xã hội hoặc nhà ở cho thuê theo quy định.

Đáng chú ý, tỷ lệ căn hộ nhà ở xã hội dành cho cán bộ, công chức, viên chức mua hoặc thuê mua không qua bốc thăm được xác định ở mức tối đa 20% tổng số căn hộ nhà ở xã hội tại mỗi dự án. Khi phát sinh nhu cầu, UBND thành phố xem xét, quyết định điều chỉnh tỷ lệ này đối với từng dự án cụ thể.

Quy định trên tạo thêm kênh tiếp cận nhà ở cho nhóm đối tượng được xác định trong Nghị quyết, đồng thời vẫn gắn với các điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội theo quy định.

Với cơ chế phát triển đa dạng loại hình nhà ở và chính sách hỗ trợ theo từng nhóm đối tượng, Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND tạo thêm cơ sở để Hà Nội huy động nguồn lực xã hội, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người lao động. Việc triển khai hiệu quả các quy định này sẽ góp phần giải quyết nhu cầu nhà ở, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.

Nhà ở cho thuê cần hài hòa lợi ích giữa các bên

TS Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho rằng, việc bổ sung cơ chế phát triển nhà ở cho thuê là cần thiết trong bối cảnh nhu cầu thuê nhà tại các đô thị lớn ngày càng tăng. Để chính sách phát huy hiệu quả, cần hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, đồng thời tạo môi trường đầu tư ổn định, thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển phân khúc này.

Việc Hà Nội lựa chọn phát triển nhà ở cho thuê không chỉ nhằm giải quyết bài toán thiếu nguồn cung chỗ ở trước mắt. Đây còn là bước chuẩn bị cho một đô thị có khả năng thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế. Khi người lao động, chuyên gia hay người trẻ có thể dễ dàng tiếp cận một nơi ở ổn định với chi phí hợp lý, sức cạnh tranh của đô thị cũng được nâng lên.