El Nino đạt ngưỡng rất mạnh, Việt Nam ảnh hưởng thế nào?

Hà Nội mưa lớn diện rộng khiến mức lũ sông Bùi đang vượt lịch sử năm 2024. Ảnh: Kim Nhuệ

Theo thông tin cập nhật ngày 19-9 của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, El Nino 2026-2027 đang tiếp tục mạnh lên. Đến tuần thứ hai tháng 9-2026, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực NINO3.4 cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 2 độ C, đạt ngưỡng cường độ rất mạnh.

Từ tuần đầu tháng 8-2026, mức chênh lệch này khoảng 1,7 độ C; trong 4 tuần tiếp theo tăng nhẹ, duy trì quanh 1,8 độ C, sau đó lên khoảng 2 độ C vào tuần thứ hai tháng 9. Diễn biến trên cho thấy El Nino có xu thế tăng cường rõ rệt.

Các dự báo khí hậu cho thấy, trong giai đoạn tháng 10 đến tháng 12-2026, El Nino gần như chắc chắn tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh và có khả năng đạt cực đại. Sang tháng 1 đến tháng 3-2027, hiện tượng này nhiều khả năng vẫn ở cường độ rất mạnh, dù xác suất và cường độ có xu hướng giảm dần. Hiện chưa loại trừ khả năng El Nino tiếp tục duy trì đến nửa đầu mùa hè năm 2027.

Mùa đông ấm hơn, nắng nóng có thể đến sớm

Đối với Việt Nam, tác động của El Nino có thể rõ hơn trong những tháng tới, trước hết là sự gia tăng nguy cơ nền nhiệt cao, nắng nóng, khô hạn và thiếu hụt nguồn nước, đặc biệt trong mùa khô.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định, mùa đông 2026-2027, không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu hơn bình thường. Rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và ít hơn so với trung bình nhiều năm. Nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 1 đến 2,5 độ C.

Sang đầu năm 2027, nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm trên phạm vi toàn quốc. Trong các tháng mùa hè năm 2027, nắng nóng có thể diễn ra với cường độ mạnh, số ngày nắng nóng nhiều hơn trung bình nhiều năm và nhiều hơn năm 2026. Cơ quan khí tượng chưa loại trừ khả năng xuất hiện những giá trị nhiệt độ vượt các giá trị lịch sử.

Cùng với nền nhiệt cao, lượng mưa từ nay đến cuối năm 2026 có xu thế thiếu hụt trên phần lớn cả nước. Tình trạng này rõ nhất tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, với mức thiếu hụt phổ biến khoảng 20-40%. Mùa mưa tại các khu vực trên cũng có khả năng kết thúc sớm.

Đáng lưu ý, trong những tháng đầu năm 2027, các khu vực này tiếp tục có khả năng ít mưa. Nền nhiệt cao và nắng nóng xuất hiện sớm làm gia tăng nhu cầu sử dụng nước cũng như lượng bốc thoát hơi, khiến áp lực đối với nguồn nước lớn hơn.

Vì vậy, trong các tháng mùa khô đầu năm 2027, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ được đánh giá ở mức rất cao.

Ít bão hơn vẫn phải đề phòng mưa lũ cực đoan

Sự thay đổi của hoàn lưu khí quyển trong điều kiện El Nino có thể làm biến đổi phân bố mưa cũng như hoạt động của bão, áp thấp nhiệt đới. Dự báo từ nay đến hết năm 2026, số lượng bão, áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông cũng như ảnh hưởng đến đất liền nước ta có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm.

Tuy nhiên, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia lưu ý, ít bão không đồng nghĩa với không có bão mạnh; ít mưa trên diện rộng cũng không đồng nghĩa với không xuất hiện mưa cực đoan.

Trong những năm El Nino mạnh, vẫn có thể xảy ra các đợt mưa rất lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất hoặc bão diễn biến phức tạp. Những hiện tượng này chịu tác động đồng thời của các hình thế thời tiết quy mô khu vực và điều kiện khí quyển trong từng thời điểm.

El Nino là hiện tượng khí hậu quy mô lớn, không thể sử dụng riêng tín hiệu này để dự báo chính xác một thiên tai cụ thể tại một địa phương. Mức độ tác động còn phụ thuộc vào sự tương tác với các hệ thống khí quyển, đại dương và hình thế thời tiết theo từng thời kỳ, từng mùa trong năm.

Trong bối cảnh El Nino đã đạt ngưỡng rất mạnh và còn có xu hướng tăng cường, các địa phương cần chủ động chuẩn bị ứng phó với cả hai nhóm nguy cơ. Bên cạnh nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn có khả năng kéo dài trong mùa khô 2026-2027, vẫn phải đề phòng mưa lớn, bão, lũ và các hiện tượng thiên tai cực đoan xuất hiện ở những thời điểm cụ thể.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đang tiếp tục theo dõi diễn biến El Nino, cập nhật các mô hình dự báo khí hậu quốc tế và trong nước; đánh giá cụ thể tác động đến nhiệt độ, lượng mưa, bão và nguồn nước để cung cấp thông tin dự báo, cảnh báo phục vụ công tác phòng, chống thiên tai.