Điều gì khiến doanh nghiệp 'xuống tiền' đầu tư vào TP.HCM, Đồng Nai hay Cần Thơ?

Phát biểu tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh phía Nam diễn ra tại TP.HCM, ông Đinh Hồng Kỳ - Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), Chủ tịch HĐQT Công ty Secoin, cho rằng ranh giới hành chính không tồn tại trong hoạt động kinh tế. Doanh nghiệp đầu tư theo chuỗi giá trị, chứ không đầu tư theo địa giới hành chính.

Cần nhìn TP.HCM và 7 địa phương như một không gian đầu tư liên kết

Theo doanh nhân Đinh Hồng Kỳ, trong 8 tháng của năm 2026, TP.HCM thu hút hơn 10 tỷ USD FDI; Đồng Nai gần 1,9 tỷ USD. Cà Mau có hơn 32.000 tỷ đồng vốn đăng ký từ các dự án mới. Nhưng phía sau những con số đầu tư đó là một nghịch lý: 70% hàng xuất khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vẫn phải đi qua TP.HCM và các tỉnh Đông Nam Bộ, khiến chi phí logistics của vùng chiếm khoảng 20-25% giá thành sản phẩm.

Đây vừa là điểm nghẽn, vừa cho thấy một thực tế rất rõ: nền kinh tế đã liên kết vùng trước cả khi các địa phương chính thức nói về liên kết vùng. Một sản phẩm có thể được nuôi trồng tại Cà Mau, chế biến ở Cần Thơ, sử dụng bao bì hoặc thiết bị của doanh nghiệp tại Đồng Nai, được tài trợ vốn từ TP.HCM và cuối cùng xuất khẩu qua hệ thống cảng của Đông Nam Bộ.

Điều này gửi đến một thông điệp khá rõ: vấn đề không còn nằm ở việc mỗi địa phương thu hút được bao nhiêu vốn, mà quan trọng hơn là những dòng vốn đó được kết nối và bổ trợ cho nhau như thế nào để tạo ra giá trị lớn hơn cho cả vùng.

Theo doanh nhân Đinh Hồng Kỳ, cần nhìn TP.HCM và 7 địa phương trong vùng như một không gian đầu tư thống nhất, nơi doanh nghiệp có thể thực sự đầu tư, sản xuất và kinh doanh trên một không gian kinh tế liên kết, thay vì bị giới hạn bởi ranh giới hành chính.

Và điều cần là làm thế nào để một đồng vốn đầu tư vào một địa phương có thể tạo thêm giá trị cho nhiều địa phương khác.

Ông Kỳ lấy ví dụ, trong 8 tháng năm 2026, Cà Mau có 38 dự án mới với tổng vốn đăng ký hơn 32.000 tỷ đồng. Nhưng sau khi dòng vốn được đưa vào địa phương, điều doanh nghiệp cần không chỉ là cơ hội đầu tư tại Cà Mau, mà còn là khả năng kết nối những dự án này với thị trường, nguồn vốn, công nghệ, logistics và chuỗi cung ứng của toàn vùng.

TP.HCM có lợi thế về tài chính, dịch vụ, khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trường và mạng lưới doanh nghiệp. Các địa phương còn lại cũng sở hữu những lợi thế riêng, từ công nghiệp, nông nghiệp, nguyên liệu, năng lượng, logistics, cửa khẩu đến quỹ đất và không gian phát triển.

Nếu kết nối được những lợi thế đó, các địa phương có thể hình thành những chuỗi giá trị liên tỉnh, thay vì mỗi nơi tự xây dựng một hệ sinh thái khép kín cho riêng mình. Khi đó, doanh nghiệp có thể tận dụng lợi thế của nhiều địa phương trong cùng một chuỗi sản xuất, từ nguyên liệu, chế biến đến logistics và xuất khẩu.

Điều gì khiến doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư vào một địa phương?

Địa phương nào cũng có tiềm năng, cũng có danh mục dự án kêu gọi đầu tư, và cũng mong muốn dành những điều kiện tốt nhất cho nhà đầu tư, nhưng theo Phó Chủ tịch HUBA, từ “quan tâm” đến “xuống tiền” là một khoảng cách rất lớn, bởi tư duy đầu tư của doanh nghiệp đang thay đổi.

Trước đây, khi lựa chọn địa bàn đầu tư, doanh nghiệp thường quan tâm nhiều đến giá đất, chi phí lao động, ưu đãi thuế và khoảng cách tới thị trường.

Nhưng hiện nay, doanh nghiệp phải nhìn đồng thời vào hạ tầng logistics, năng lượng, nguồn nhân lực, chuỗi cung ứng, khả năng chuyển đổi số, yêu cầu môi trường, phát triển bền vững và khả năng kết nối với thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Với một khoản đầu tư có vòng đời 10 năm, 20 năm hoặc dài hơn, doanh nghiệp không chỉ hỏi hôm nay đầu tư ở đây có lợi không? Mà phải hỏi 5 năm, 10 năm nữa, địa phương này sẽ đứng ở đâu trong chuỗi giá trị.

Vì vậy, cạnh tranh thu hút đầu tư trong giai đoạn tới không đơn thuần là cạnh tranh về ưu đãi, đó là cạnh tranh về chất lượng của cả hệ sinh thái kinh doanh.

Điều doanh nghiệp đặc biệt cần để xuống tiền đầu tư là sự chắc chắn, nhất quán hơn những lời hứa ưu đãi.

Ông Kỳ cho biết điều doanh nghiệp sợ nhất là sự bất định.

Một dự án có thể chấp nhận chi phí đất cao hơn một chút, nhân công cao hơn một chút, thậm chí ưu đãi ít hơn một chút, nếu doanh nghiệp biết rõ thủ tục mất bao lâu, ai chịu trách nhiệm, hạ tầng khi nào hoàn thành và những cam kết nào có thể thực hiện.

Ngược lại, dự án dù được giới thiệu rất hấp dẫn, nhưng nếu doanh nghiệp không biết phải mất 6 tháng, 12 tháng hay 2 năm để hoàn thành thủ tục, thì chi phí của sự bất định có thể lớn hơn rất nhiều khoản ưu đãi nhận được.

Vì vậy, thay vì hỏi có thể dành thêm ưu đãi gì cho nhà đầu tư? Hãy hỏi có thể giảm thêm bao nhiêu sự bất định cho nhà đầu tư? Địa phương nào trả lời tốt câu hỏi thứ hai sẽ có lợi thế rất lớn.

Ngoài ra, đại diện cộng đồng doanh nghiệp TP.HCM đề xuất TP.HCM cùng 7 địa phương nghiên cứu xây dựng một danh mục cơ hội đầu tư liên vùng, không chỉ giới thiệu từng dự án riêng lẻ, mà chỉ ra được mối liên hệ trong chuỗi giá trị.

Khi một nhà đầu tư đến TP.HCM, họ không chỉ được giới thiệu cơ hội của TP.HCM. Tương tự với Cần Thơ, Đồng Tháp hay Cà Mau, nhà đầu tư đến cũng được giới thiệu những mắt xích của chuỗi cung ứng tại TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, hoặc các địa phương khác.

Xa hơn, có thể tiến tới xây dựng một cửa sổ thông tin đầu tư chung của toàn Vùng, nơi nhà đầu tư có thể nhìn thấy cơ hội không phải trên 8 bản đồ hành chính riêng biệt, mà trên một bản đồ chuỗi giá trị chung. Đó mới thực sự là xúc tiến đầu tư Vùng.

Hội nghị đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long thu hút sự tham dự của đông đảo hiệp hội ngành hàng cùng lãnh đạo các tập đoàn hạ tầng lớn và khối doanh nghiệp FDI.

Cấu trúc liên kết kinh tế Vùng được định vị dựa trên sự bổ trợ chiến lược giữa 3 không gian kinh tế lớn. TP.HCM giữ vai trò cực tăng trưởng dẫn dắt lan tỏa, trung tâm tài chính quốc tế, nơi hội tụ công nghệ cao và kết nối quốc tế.

Đông Nam Bộ là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số và logistics quốc tế. Đồng bằng sông Cửu Long là trung tâm kinh tế nông nghiệp hiện đại, bền vững, kinh tế biển và năng lượng tái tạo, với Cần Thơ là cực tăng trưởng.

Giai đoạn 2026-2030, các địa phương thống nhất chuyển từ xúc tiến dự án riêng lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái toàn vùng, chuyển từ cạnh tranh thu hút nguồn lực sang cùng mở rộng quy mô nguồn lực, và chuyển từ ký kết cam kết sang quản trị bằng hành động và kết quả cụ thể.