Đằng sau những thông tin hù dọa về VNeID

Tuy nhiên, lợi dụng những vấn đề liên quan đến dữ liệu cá nhân và bảo mật thông tin, một số đối tượng tung tin sai lệch, thổi phồng rủi ro nhằm gây hoang mang dư luận. Nhận diện và tỉnh táo trước những thông tin này là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

1. VNeID là ứng dụng định danh điện tử quốc gia do Bộ Công an phát triển, góp phần tích hợp giấy tờ cá nhân, cung cấp tiện ích số và hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính thuận tiện, minh bạch.

Tuy nhiên, lợi dụng tâm lý lo ngại về an toàn dữ liệu và quyền riêng tư, một số đối tượng đã tung ra những thông tin giật gân, thiếu căn cứ, thổi phồng nguy cơ nhằm gây hoang mang dư luận, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với quá trình chuyển đổi số.

Mới đây, tài khoản Facebook mang tên “Lê Chí Thành” đăng tải thông tin cho rằng: “VNeID là phần mềm có thể nghe lén, định vị theo dõi toàn bộ hoạt động và thông tin của bạn, chỉ cài khi cần dùng, và gỡ bỏ khi xong việc”. Đây là cáo buộc nghiêm trọng, song nội dung đăng tải không đưa ra được bằng chứng kỹ thuật đáng tin cậy để chứng minh.

Việc quy kết một ứng dụng định danh điện tử quốc gia có khả năng nghe lén, theo dõi toàn bộ hoạt động của người dùng khi chưa có căn cứ xác thực dễ gây tâm lý hoang mang, làm sai lệch nhận thức của người dân.

VNeID là ứng dụng định danh điện tử do Bộ Công an phát triển và quản lý, được triển khai trong khuôn khổ pháp luật về định danh và xác thực điện tử. Những vấn đề liên quan đến quyền truy cập dữ liệu, bảo vệ thông tin cá nhân và an toàn hệ thống phải được xem xét trên cơ sở quy định pháp luật, tài liệu kỹ thuật và kết quả kiểm chứng khách quan, thay vì những suy diễn thiếu căn cứ trên mạng xã hội.

Đáng chú ý, những thông tin thiếu căn cứ như trên có thể gây tâm lý hoang mang, làm suy giảm niềm tin của người dân đối với các ứng dụng số và hoạt động cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Hậu quả lâu dài là tạo thêm rào cản đối với việc triển khai các chủ trương, chính sách chuyển đổi số quốc gia, làm giảm hiệu quả đầu tư hạ tầng công nghệ và nguồn lực xã hội.

Quan trọng hơn, người dân có thể bỏ lỡ những tiện ích thiết thực, những quyền lợi hợp pháp mà các dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng định danh điện tử mang lại.

Không chỉ dừng lại ở việc đưa ra những cảnh báo thiếu căn cứ về quyền riêng tư, một số tài khoản, trang mạng còn lan truyền những thông tin chưa được kiểm chứng, gây lo ngại về việc thu thập và sử dụng dữ liệu sức khỏe cá nhân. Chẳng hạn, các nội dung như: “Nhóm máu và các thông tin sức khỏe của bạn được lưu trên VNeID”; “VNeID định vị được bạn, tạng của bạn…” hay câu hỏi mang tính ám thị: “Các bạn biết vì sao vừa rồi toàn dân được khám sức khỏe miễn phí, nhóm máu, các chỉ số sẽ được lưu trên VNeID chưa?”.

Đây hoàn toàn không phải là những phản ánh bộc phát do thiếu hiểu biết, mà là chiến dịch thao túng tâm lý được tính toán. Khởi đầu thường là những bài đăng mang danh nghĩa “cảnh báo cộng đồng” xuất hiện rải rác trên các tài khoản cá nhân hoặc trong các hội nhóm mạng xã hội. Ngay sau khi tín hiệu được kích hoạt, các trang thành viên trong cùng hệ thống lập tức đồng loạt dẫn lại, tạo nên một hiệu ứng “vết dầu loang” để đánh lừa thuật toán và thu hút sự chú ý của dư luận.

Bước tiếp theo, các trang mạng được tổ chức quy mô hơn sẽ “vào cuộc” bằng việc tổng hợp, trích dẫn lại chính các bài đăng cá nhân đó để tạo ra cảm giác về một “làn sóng có thật”. Đồng thời, một lượng tài khoản “chim mồi” sẽ ùa vào phần bình luận, tung hứng nhằm kích động tâm lý hoang mang và lôi kéo những người thiếu thông tin cùng tham gia tranh luận.

Không khó để nhận diện mối liên kết sâu sắc giữa các tài khoản cá nhân và các trang tổ chức này. Chỉ bằng vài thao tác kiểm tra kỹ thuật đơn giản, bất kỳ ai cũng có thể thấy rõ các tài khoản này thực chất đều nằm trong cùng một mạng lưới bạn bè, tương tác qua lại và cùng thực hiện “chiêu trò” giống nhau.

Toàn bộ nội dung được xuất bản trên các trang này đều tuân theo một mẫu số chung, từ bóp méo thực tế, quy chụp sai lệch cho đến trực tiếp bôi nhọ Đảng, Nhà nước và cán bộ lãnh đạo. Tất cả đều hướng tới mục tiêu duy nhất là phá hoại các chủ trương, chính sách phát triển của đất nước.

2. Thực tiễn cho thấy, để ngăn chặn và đẩy lùi thông tin sai lệch, xuyên tạc, điều quan trọng không chỉ là nâng cao khả năng nhận diện, kiểm chứng thông tin mà còn phải củng cố niềm tin của nhân dân bằng những kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Niềm tin ấy không thể được xây dựng bằng những lời khẳng định chung chung mà phải được bồi đắp từ hiệu quả lãnh đạo, quản lý, sự minh bạch trong thực thi chính sách và tinh thần trách nhiệm phục vụ nhân dân.

Từ công cuộc chuyển đổi số, triển khai ứng dụng VNeID đến các chương trình an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, mọi chính sách đều phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.

Đối với những thông tin giật gân, những cảnh báo thiếu căn cứ về VNeID và các chương trình chuyển đổi số, mỗi người cần tỉnh táo đặt câu hỏi về nguồn phát tán, mục đích thông tin và bằng chứng được đưa ra. Không nên vội vàng tin tưởng, chia sẻ những nội dung chưa được kiểm chứng, nhưng cũng không vì thế mà bỏ qua các phản ánh chính đáng về an toàn dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Nhận diện đúng thông tin sai lệch phải đi đôi với thái độ tiếp nhận phản biện có trách nhiệm, tôn trọng sự thật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Củng cố niềm tin không phải bằng cách né tránh những vấn đề còn tồn tại, mà bằng việc thẳng thắn nhìn nhận hạn chế, kịp thời khắc phục bất cập và không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Khi người dân được tiếp cận thông tin chính xác, được bảo đảm quyền riêng tư, được thụ hưởng những tiện ích thiết thực và có cơ chế phản ánh, giám sát hiệu quả, niềm tin xã hội sẽ được củng cố vững chắc.

Đó cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai lệch và góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu chuyển đổi số quốc gia.

3. Tuy nhiên, cùng với sự chủ động của cán bộ, đảng viên và người dân trong đấu tranh, phòng ngừa với thông tin xấu độc, các cơ quan chức năng cần phải triển khai một hệ thống giải pháp đồng bộ, kết hợp chặt chẽ giữa quản lý nhà nước, công nghệ, truyền thông báo chí và sự chủ động vào cuộc của hệ thống chính trị.

Các cơ quan chuyên trách về an ninh mạng cần ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để kịp thời phát hiện, khoanh vùng các nguồn phát tán tin giả, các tài khoản mạng xã hội chuyên tung tin hù dọa, ngay từ khi mới xuất hiện.

Đồng thời, cơ quan chức năng cần áp dụng triệt để Luật An ninh mạng và các quy định pháp luật liên quan để khởi tố, xử lý hình sự hoặc xử phạt hành chính đích đáng những cá nhân, tổ chức cố tình sản xuất, lan truyền thông tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận. Việc xử lý công khai, nghiêm minh sẽ tạo sức răn đe mạnh mẽ đối với các đối tượng cơ hội chính trị.

Đặc biệt, cần tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân, tiên phong của tổ chức Đảng và cán bộ, đảng viên. Cấp ủy các cấp cần chủ động đưa việc nhận diện các thủ đoạn xuyên tạc, hù dọa trên không gian mạng thành một chuyên đề sinh hoạt thường xuyên.

Chi bộ phải là nơi định hướng tư tưởng, cung cấp “vũ khí lý luận” cho đảng viên trước các luồng thông tin phức tạp. Tổ chức Đảng tại các địa phương, cơ quan, đơn vị phải bám sát địa bàn, kịp thời phát hiện những băn khoăn, hoài nghi của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân liên quan đến việc chuyển đổi số hay khai báo y tế để giải thích, tháo gỡ ngay từ sớm, không để tin đồn có môi trường phát tán.

Đối với cán bộ, đảng viên, mỗi người phải là một tuyên truyền viên thực thụ cho chủ trương chuyển đổi số của Đảng, Nhà nước. Là những tấm gương trên không gian mạng và tại địa bàn, đảng viên không được giữ thái độ trung lập, né tránh hay “vô cảm” khi thấy tin xấu, độc.

Khi xuất hiện các chiêu bài hù dọa nhằm phá hoại các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trên mạng xã hội hoặc trong sinh hoạt đời sống, đảng viên phải chủ động lên tiếng, dùng lý lẽ sắc bén và thông tin chính thống để phản bác, giải thích, giúp người dân hiểu rõ bản chất vấn đề.

Đáng lưu ý, các cấp, các ngành cần tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về kỹ năng an toàn thông tin, hướng dẫn người dân thói quen kiểm chứng nguồn tin trước khi đọc và chia sẻ. Khi mỗi công dân có tư duy phản biện, văn hóa trách nhiệm và tinh thần cảnh giác, những chiêu bài hù dọa sẽ khó còn đất để sinh sôi, tác oai tác quái.

Bảo vệ tiến trình chuyển đổi số quốc gia, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, khắc chế thông tin xấu độc chính là giữ gìn, nuôi dưỡng nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước và hạnh phúc của nhân dân.