Có thể tiết kiệm tỷ USD, vì sao xăng E10 vẫn bị thờ ơ?

Yếu tố khiến người tiêu dùng e ngại 

Chưa từng sử dụng xăng sinh học E5 trước đây hay E10 hiện nay, chị Phan Thị Thu Hồng (TPHCM) cho biết, việc lựa chọn nhiên liệu cho xe của chị bị tác động bởi hai yếu tố.

Một là tâm lý đám đông. Khi đến bất kỳ cây xăng nào, chị thấy đa phần người dân chọn trụ bơm xăng RON95. Vì vậy, chị cũng chọn đổ loại xăng này. Hai là do thông tin truyền miệng. Một người trong gia đình chia sẻ lại với chị rằng, việc sử dụng xăng sinh học nói chung và xăng E10 nói riêng có thể ảnh hưởng tới động cơ xe.

“Mỗi ngày, quãng đường cả đi và về từ nhà đến công ty của tôi khoảng 35km, tôi chọn đổ xăng truyền thống để đảm bảo lộ trình di chuyển không gặp trục trặc ngoài ý muốn về động cơ xe”, chị bộc bạch.

Tương tự, anh Phạm Quang Điện (Hà Nội) cho hay, anh đang sử dụng một chiếc xe máy Honda Dream được mua từ năm 2012. Sau 14 năm sử dụng xăng khoáng, xe của anh vẫn chạy tốt, đảm bảo nhu cầu di chuyển. Ngoài ra, anh cũng nghe thông tin truyền miệng về việc sử dụng xăng E10 hao nhiên liệu hơn xăng truyền thống. 

Đó là lý do, dù biết giá xăng sinh học rẻ hơn, anh Điện vẫn không có nhu cầu chuyển sang sử dụng loại xăng này nếu không có sự ép buộc.

Chính những tâm lý lo ngại mơ hồ như trên khiến người tiêu dùng thờ ơ với xăng sinh học E10. Tại TPHCM, từ ngày 1/8/2025, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đã triển khai bán xăng E10 tại các cửa hàng bán lẻ xăng dầu của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đại diện một cửa hàng xăng dầu thuộc Petrolimex Sài Gòn thông tin, lượng xăng E10 đang bán ra chỉ khoảng 800 lít/ngày. Con số này gần như không có sự thay đổi từ khi cửa hàng bắt đầu bán xăng E10 hơn 8 tháng trước. Lượng khách sử dụng loại xăng này gần như không tăng.

Bà Ngô Ngọc Nga, Cửa hàng trưởng Cửa hàng xăng dầu số 36 của Petrolimex Sài Gòn, đánh giá, người dân còn rất e dè với xăng E10. Hiện, sản lượng E10 bán ra tại cửa hàng chỉ đạt khoảng 1.000 lít/ngày, bằng 5% so với lượng xăng RON95 được tiêu thụ trong ngày.

Trong dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư 50 về lộ trình phối trộn nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương cho biết xăng E5 từng chiếm khoảng 40% thị phần nhưng hiện giảm còn 15-20%. Nguyên nhân chủ yếu do chênh lệch giá giữa xăng sinh học và xăng truyền thống còn thấp, cùng với tâm lý e ngại của người tiêu dùng.

Vì vậy, theo bộ này, để khuyến khích việc tiêu thụ xăng nhiên liệu sinh học thì chính sách phải đủ mạnh, tạo chênh lệch giá rõ ràng. Ngoài ra, truyền thông đóng vai trò quan trọng trong quá trình triển khai.

Về ảnh hưởng đến động cơ xe, cơ quan soạn thảo Thông tư khẳng định, các nghiên cứu cho thấy nhiên liệu E10 tương thích với hơn 90% phương tiện hiện nay và không cần cải tiến động cơ. Đồng thời, E10 còn góp phần giảm phát thải, trong đó khí CO giảm khoảng 20-30% và hydrocarbon (HC) giảm 10-20%.

Làm gì để người dân an tâm?

Theo TS Đào Lê Trang Anh, giảng viên cấp cao ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam, việc Việt Nam đẩy nhanh lộ trình áp dụng xăng E10 trong năm 2026 là một quyết định mang tính chiến lược nhằm tái cấu trúc thị trường năng lượng theo hướng bền vững, giảm phụ thuộc nhập khẩu. 

Từ góc độ kinh tế vĩ mô, các phân tích cho thấy E10 có thể giúp Việt Nam tiết kiệm khoảng 700 triệu USD đến gần 1 tỷ USD mỗi năm nhờ giảm nhập khẩu xăng dầu, đồng thời cải thiện cán cân thương mại năng lượng. 

Ngoài ra, chính sách này còn tạo liên kết ngược với khu vực nông nghiệp khi ethanol được sản xuất từ sắn và mía, qua đó thúc đẩy thu nhập nông thôn và phát triển công nghiệp sinh học. 

Dẫu vậy, bà Trang Anh cho rằng, thành công của chính sách triển khai xăng E10 không chỉ phụ thuộc vào quyết định hành chính, mà nằm ở mức độ đồng bộ của các điều kiện thị trường và thể chế, gồm:

Thứ nhất, đảm bảo nguồn cung ethanol ổn định và có tính cạnh tranh về chi phí. Đây là điều kiện nền tảng. Với nhu cầu ethanol khi triển khai E10 toàn quốc có thể đạt khoảng 1,2-1,3 triệu m3/năm, nếu không đảm bảo nguồn cung ổn định với chi phí hợp lý, giá E10 sẽ mất lợi thế so với xăng khoáng, làm suy giảm hiệu quả chính sách. 

Thứ hai, thiết kế cơ chế giá và thuế phù hợp để bảo vệ phúc lợi người tiêu dùng. Chính sách cần duy trì ưu đãi thuế môi trường hoặc thuế tiêu thụ đặc biệt để đảm bảo E10 có lợi thế giá.

Thứ ba, đầu tư đồng bộ vào hạ tầng và hệ thống phân phối. Việc triển khai cung cấp xăng E10 rộng rãi đòi hỏi nâng cấp hệ thống phối trộn, lưu trữ và logistics tại các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu.

Đây là khoản chi phí vốn đáng kể trong ngắn hạn. Nếu doanh nghiệp không có sự chuẩn bị kỹ, có thể xảy ra gián đoạn nguồn cung hoặc tăng chi phí phân phối. Do đó, cơ quan quản lý cần có cơ chế hỗ trợ tài chính hoặc lộ trình rõ ràng để doanh nghiệp điều chỉnh dần.

Cuối cùng là quản trị kỳ vọng và niềm tin của người tiêu dùng. Dù các thử nghiệm thực tế cho thấy xăng E10 không gây ảnh hưởng đáng kể đến động cơ, người tiêu dùng vẫn có thể lo ngại về hiệu suất hoặc độ bền.

Vì vậy, truyền thông minh bạch và nhất quán đóng vai trò quyết định trong việc thay đổi hành vi tiêu dùng. Điều này bao gồm việc cơ quan chuyên môn cần công bố tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, kiểm định chất lượng và truyền thông dựa trên bằng chứng khoa học.