Nghị quyết số 72-NQ/TƯ ngày 9-9-2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, xác định: Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là một giải pháp đột phá trong nâng cao năng lực hệ thống y tế.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh cùng với thực trạng tai nạn, thiên tai và rủi ro xã hội ngày càng gia tăng, việc tháo gỡ những điểm nghẽn của hệ thống cấp cứu ngoại viện ngày càng trở nên cấp thiết.
Nhân lực chưa chuẩn hóa
Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) Hà Anh Đức cho biết, cấp cứu ngoại viện là “tuyến đầu của tuyến đầu”, nơi quyết định trực tiếp khả năng sống còn của người bệnh trong những phút đầu tiên. “Đây không chỉ là hoạt động chuyên môn y tế mà còn gắn chặt với an ninh con người, an ninh kinh tế và an sinh xã hội”, ông Hà Anh Đức nhấn mạnh.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy hệ thống cấp cứu ngoại viện tại Việt Nam vẫn còn nhiều khoảng trống, từ tổ chức mạng lưới, chất lượng nhân lực, phương tiện, công nghệ điều phối đến hành lang pháp lý. Những hạn chế này đang khiến “thời gian vàng” - yếu tố then chốt trong cấp cứu, chưa được bảo vệ hiệu quả.
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở nhân lực. Đa phần nhân viên tham gia cấp cứu ngoại viện chưa được đào tạo theo chương trình chuẩn hóa. Trong khi đó, nhiều năm qua, hệ thống y tế vẫn phải sử dụng bác sĩ, điều dưỡng từ các khoa lâm sàng đi theo xe cấp cứu, vừa gây quá tải cho bệnh viện, vừa không phù hợp với yêu cầu xử trí nhanh, linh hoạt tại hiện trường.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, cấp cứu ngoại viện cần được nhìn nhận như một mạng lưới phối hợp đa ngành. Trên cơ sở kinh nghiệm từ các mô hình tiên tiến ở Pháp, Anh, Mỹ, Nhật Bản, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Ngọc Thành chỉ rõ, Việt Nam cần lựa chọn mô hình đào tạo phù hợp với điều kiện thực tiễn, đồng thời sớm hoàn thiện hành lang pháp lý và đầu tư nguồn lực, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận cấp cứu của người dân ở mọi khu vực.
Về mặt chính sách, Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 đã tạo bước ngoặt khi lần đầu tiên công nhận “cấp cứu viên ngoại viện” (Paramedic) là chức danh chuyên môn độc lập. Đây được coi là nền tảng quan trọng để hình thành lực lượng cấp cứu ngoại viện chuyên nghiệp, giảm phụ thuộc vào bác sĩ lâm sàng và tiệm cận các mô hình quốc tế.
Nâng cao hiệu quả phối hợp đa lực lượng
Nếu nhân lực là “xương sống”, thì công nghệ và điều phối chính là “mạch máu” của hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại. Các chuyên gia cho rằng, cấp cứu ngoại viện cần một cơ chế điều phối thống nhất, đủ mạnh để kết nối các nguồn lực y tế và xã hội trong thời gian ngắn nhất.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bản đồ số cùng các mô hình phương tiện linh hoạt, như xe cấp cứu mô tô tại các đô thị lớn, đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường. Kết hợp với Telemedicine, bác sĩ tại bệnh viện có thể theo dõi tình trạng người bệnh ngay từ khi xe cứu thương lăn bánh, đồng thời chuẩn bị chủ động các phương án can thiệp.
Một giải pháp mang tính đột phá khác là xây dựng Tổng đài quốc gia cấp cứu ngoại viện, tích hợp các đầu số khẩn cấp hiện nay thành một đầu số thống nhất. Theo Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh Hà Anh Đức, mô hình này không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý thông tin mà còn nâng cao hiệu quả phối hợp đa lực lượng, đặc biệt trong các tình huống thảm họa, thiên tai - những rủi ro ngày càng gắn chặt với an sinh xã hội.
Nhấn mạnh vai trò của lực lượng phản ứng nhanh, tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Cấp cứu ngoại viện tại Việt Nam và yêu cầu đặt ra đối với công tác đào tạo cấp cứu ngoại viện cho lực lượng Công an nhân dân”, được tổ chức ngày 30-12-2025 tại Hà Nội, Trung tướng Đặng Hồng Đức, Thứ trưởng Bộ Công an, nhấn mạnh: Cấp cứu ngoại viện là khâu đầu tiên, mang tính quyết định trong việc giảm thiểu thương vong và bảo đảm ổn định xã hội. Với lợi thế có mặt sớm tại hiện trường, lực lượng Công an nhân dân cần được trang bị kỹ năng cấp cứu ngoại viện như một yêu cầu tối thiểu. Thứ trưởng Đặng Hồng Đức đề nghị nghiên cứu đưa nội dung này vào chương trình đào tạo tại các học viện, trường học Công an nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Thiếu tướng Lê Minh Thảo, Giám đốc Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh, cũng nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của các lực lượng thường xuyên có mặt sớm tại hiện trường. Việc nâng cao năng lực chuyên môn về cấp cứu ngoại viện cho đội ngũ y tế trong Công an nhân dân và xây dựng đội y tế phản ứng nhanh tại các địa phương không chỉ là yêu cầu cấp thiết mang tính thực tiễn, mà còn là nhiệm vụ chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trong những tình huống đặc biệt.
Theo Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, Bộ Y tế đặt mục tiêu: 100% tỉnh, thành phố kiện toàn hệ thống cấp cứu ngoại viện; 100% nhân viên có giấy phép hành nghề; ít nhất 3 triệu người dân được đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản; thời gian tiếp cận hiện trường dưới 8 phút tại đô thị và dưới 15 phút tại khu vực nông thôn.
Xét cho cùng, cấp cứu ngoại viện không chỉ là câu chuyện của ngành Y tế mà còn là thước đo năng lực bảo vệ con người của cả hệ thống an sinh xã hội. Khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, “thời gian vàng” được bảo vệ, niềm tin của người dân vào sự an toàn, tính nhân văn, nhân đạo của xã hội sẽ được củng cố vững chắc hơn.
https://hanoimoi.vn/cap-cuu-ngoai-vien-lo-hong-an-sinh-can-lap-day-729114.html
