Cách vua chúa, quan lại và thường dân Trung Quốc cổ đại chống nóng mùa hè

Vào mùa hè, nhiệt độ lên cao khiến mọi người khó chịu. Để làm mát, chúng ta có thể bật điều hòa và hoặc quạt điện, vậy người cổ đại làm cách nào để chống chọi với cái nắng nóng có lúc rất khủng khiếp?

Theo các tài liệu cổ của Trung Quốc, để sinh tồn và thích nghi, từ hoàng tộc đến dân thường nước này đã sáng tạo ra hàng loạt phương thức chống nóng đáng ngạc nhiên.

Người Trung Quốc cổ đại sử dụng nhiều cách đáng ngạc nhiên để chống nóng.

Từ thời nhà Đường (618-907), các hoàng đế, quan lại đã xây các điện nghỉ hè gần nguồn nước. Họ sử dụng hệ thống bánh xe, bơm nước lên trên mái nhà, tạo thành màn nước, giúp cản nhiệt và làm mát không khí. Hệ thống này cũng có các quạt hút gió để đưa hơi ẩm vào trong nhà.

Các hoàng đế và giới quan lại, nhà giàu có còn xây dựng các hầm sâu dưới đất để cất trữ băng thu gom từ mùa đông. Theo các tài liệu ghi chép, ở Tử Cấm Thành từng có 5 hầm băng lớn, mỗi hầm chứa tới 25.000 khối băng. Vào mùa hè, họ đặt những tảng băng lớn này trong phòng, kết hợp với quạt thổi gió để tạo ra không khí mát mẻ.

Trong hậu cung, các tảng băng này đôi khi còn được chạm khắc thành hình núi non. Phi tần thường sai người đặt trái cây lên đó ướp lạnh và thoải mái thưởng thức chúng trong khi các thị nữ đứng bên cạnh quạt mát. Ờ thời kỳ này, băng đá không chỉ là dụng cụ làm mát, mà còn còn trở thành biểu tượng của quyền lực và sự giàu có.

Các phi tần trong Tử Cấm Thành ăn dưa hấu ướp lạnh trong mùa hè.

Từ thời Chiến quốc, người Trung Quốc đã tạo ra một dụng cụ giống như "tủ lạnh di động". Đó là chiếc bình bằng đồng gồm 2 lớp. Lớp trong chứa rượu hoặc đồ ăn cần làm mát, lớp ngoài đặt đá lạnh bao quanh.

Tới thời nhà Hán, người ta tạo ra loại quạt cơ học gồm 7 cánh lớn, mỗi cánh dài hơn 2m. Những cánh quạt này được gắn vào một trục quay do người điều khiển, tạo ra gió.

Chiếc "tủ lạnh mini" của người Trung Quốc cổ đại.

Không có điều kiện như tầng lớp vua chúa, quan lại, những người dân Trung Quốc bình thường trong thời cổ đại lại nghĩ ra nhiều cách chống nóng rất hiệu quả. Họ thiết kế những ngôi nhà có lỗ thông xuống không gian ngầm để dẫn khí mát vào nhà.

Họ còn sử dụng những chiếc gối làm từ sứ có lớp men, tạo cảm giác mát mẻ, hoặc những chiếc gối tre, gối vải bên trong đặt hoa cúc, vỏ kiều mạch, trà, hạt quế và các loại thảo mộc truyền thống khác có tác dụng tạo cảm giác mát mẻ.

Người Trung Quốc cổ đại dùng gối sứ để làm mát.

Để làm nhà chống nóng, người Trung Quốc cổ đại ở khu vực phía bắc Thiểm Tây chọn các sườn núi có lớp đất hoàng thổ dày, kết cấu đặc quánh, khô ráo và chịu lực tốt để tránh tình trạng sạt lở. Sau đó, họ khoét sâu vào vách núi để làm nhà theo hướng Nam.

Các mái vòm bằng đất nén dày mang lại khả năng cách nhiệt tự nhiên tuyệt vời, giúp không gian bên trong luôn ấm vào mùa đông và mát mẻ vào mùa hè.

Những ngôi nhà ăn sâu vào vách núi để tránh nóng.

Người dân ở vùng Quảng Đông khi xây nhà thường làm những chiếc mái cao để không khi dễ dàng lưu thông. Các ngôi nhà truyền thống Quảng Đông thường chia mặt trước làm năm phần, ba gian nhà và hai “hẻm lạnh” xen kẽ. Con hẻm này sẽ được lát đá, kéo suốt chiều dài ngôi nhà.

Con hẻm hẹp và ánh sáng mặt trời không thể chiếu trực tiếp vào sàn bên trong. Khi gió tự nhiên thổi, hẻm lạnh có diện tích nhỏ, giúp đẩy nhanh luồng gió và đưa không khí nóng ra khỏi các tòa nhà ở hai bên.

Hai con hẻm nhỏ được kéo dọc theo chiều dài ngôi nhà có tác dụng làm mát.

Những con hẻm được lát gạch mát.

Vào mùa hè, giới thượng lưu thường mặc trang phục làm từ lụa tơ tằm mỏng nhẹ, trong khi nông dân mặc áo không tay làm từ sợi gai dầu nhẹ và rất thấm hút mồ hôi.

Thời nhà Tống đã xuất hiện các món như chè đậu xanh, sữa đông lạnh, rượu dừa ướp lạnh, nước mai chua (ô mai) giải khát. Đến thời nhà Nguyên, việc thêm sữa vào đá bào đã tạo ra mô hình sơ khai của kem ngày nay.