Các nước châu Á chạy đua đảm bảo nguồn nhiên liệu giữa xung đột Trung Đông

Cuộc xung đột leo thang tại Trung Đông khiến nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhập khẩu năng lượng rơi vào tình trạng căng thẳng. Tại nhiều nơi, cảnh xếp hàng dài tại trạm xăng, giá nhiên liệu tăng mạnh và nguy cơ thiếu hụt bắt đầu xuất hiện.

Nhiều doanh nghiệp trên khắp khu vực bắt đầu điều chỉnh hoạt động để ứng phó với tình trạng thiếu nhiên liệu, từ phân bổ lại nguồn năng lượng đến cắt giảm sản xuất.

Nhiên liệu khan hiếm, sản xuất đối mặt rủi ro

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cùng những đòn đáp trả sau đó làm gián đoạn sản xuất dầu khí và khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng vận chuyển năng lượng từ Trung Đông ra thế giới - gần như bị đình trệ. Diễn biến này nhanh chóng tác động tới châu Á, khu vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới.

Chỉ sau vài ngày căng thẳng, nhiều doanh nghiệp tại khu vực bắt đầu cảm nhận rõ sức ép. Nguồn dự trữ của các nhà phân phối điện và nhà máy lọc dầu tại một số nước giảm nhanh từ giữa tuần, buộc họ phải cắt giảm sản lượng. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu dành cho khách hàng công nghiệp cũng tăng mạnh.

Tại Pakistan, các nhà máy dệt phụ thuộc vào khí đốt cho biết chi phí đầu vào tăng khoảng 35%, trong khi nguồn cung nhiên liệu có nguy cơ cạn kiệt trong vài ngày tới. Một số doanh nghiệp cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, toàn bộ chuỗi sản xuất có thể bị đình trệ.

“Nếu tình hình này tiếp diễn trong một tuần, toàn bộ ngành công nghiệp có thể bị đình trệ” , ông Zafar Iqbal Sarwar, chủ sở hữu công ty ZIS Textiles tại trung tâm công nghiệp Faisalabad của Pakistan nói.

Hệ quả của sự gián đoạn nguồn khí đốt có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác. Tại Ấn Độ và Pakistan, ngành sản xuất phân bón vốn phụ thuộc nhiều vào khí tự nhiên bị gián đoạn, làm dấy lên lo ngại giá lương thực tăng trong thời gian tới. Trong khi đó, nông dân ở miền bắc Thái Lan phải xếp hàng dài để mua dầu diesel phục vụ mùa thu hoạch lúa.

“Ở khu vực thành phố, giá dầu diesel được dự báo sẽ tăng khoảng 15%. Chính phủ Thái Lan tạm thời giữ nguyên giá trong hai tuần, nhưng tình hình vẫn còn nhiều bất định. Nhiều nông dân đã đến các trạm xăng và mang theo các thùng chứa. Hiện nhiều trạm xăng thậm chí còn không có xăng” , ông Abhi Agarwal, đồng sáng lập công ty nông nghiệp Living Roots tại Chiang Mai, cho biết.

Nhiều nước gấp rút tìm giải pháp

Trước nguy cơ thiếu hụt năng lượng, các quốc gia châu Á đang triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp nhằm ổn định nguồn cung và hạn chế tác động đến nền kinh tế.

Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu phần lớn dầu mỏ và phụ thuộc vào eo biển Hormuz cho gần một nửa lượng dầu nhập khẩu, là một trong những nền kinh tế chịu tác động nặng nề nhất.

Trước đó, nước này giảm mua dầu từ Nga và chuyển sang nguồn cung từ Trung Đông. Tuy nhiên, xung đột khiến các chuyến hàng bị đình trệ, chi phí tăng cao và đồng nội tệ suy yếu.

Washington sau đó cho phép Ấn Độ tạm thời mua dầu của Nga trong 30 ngày. Các nhà máy lọc dầu của nước này nhanh chóng tận dụng cơ hội, mua thêm hàng triệu thùng dầu đang trên đường vận chuyển, dù giá đã tăng cao.

Một số nhà máy lọc dầu của Ấn Độ thậm chí phải tạm dừng xuất khẩu và đóng cửa một số dây chuyền chế biến do lượng dự trữ giảm xuống mức thấp.

Trong khi đó, các tập đoàn năng lượng lớn cũng đang chuẩn bị kịch bản ứng phó. Reliance Industries - đơn vị vận hành tổ hợp lọc dầu lớn nhất thế giới - lập trung tâm theo dõi tình hình Trung Đông suốt ngày đêm để tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Ở Đông Á, những nền kinh tế phát triển như Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) đang tích cực mua thêm các chuyến hàng năng lượng từ thị trường quốc tế.

Hàn Quốc ngày 7/3 cho biết, nước này đạt thỏa thuận mua khẩn cấp hơn 6 triệu thùng dầu thô từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Theo một quan chức cấp cao thuộc Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc, khoảng 4 triệu thùng dầu sẽ được hai tàu chở dầu của nước này tiếp nhận và vận chuyển trực tiếp từ UAE theo tuyến đường tránh eo biển Hormuz. Hai triệu thùng còn lại sẽ được bổ sung từ kho dự trữ chung của Hàn Quốc.

Quan chức này cho biết lượng dầu dự trữ hiện tại của Hàn Quốc có thể đáp ứng nhu cầu trong khoảng bảy tháng. Việc mua thêm 6 triệu thùng dầu được xem là bước chuẩn bị nhằm phòng trường hợp nguồn cung bị gián đoạn trong thời gian dài.

Đài Loan (Trung Quốc) - trung tâm sản xuất chip lớn của thế giới - cũng gấp rút tìm nguồn LNG thay thế cho tháng 4, trong khi Hàn Quốc chuẩn bị các hợp đồng tương tự để tránh nguy cơ thiếu nhiên liệu cho các nhà máy điện.

Nhật Bản và Trung Quốc lại lựa chọn cách bảo vệ nguồn cung trong nước. Một số công ty điện lực Nhật Bản tạm dừng hoạt động của một số tổ máy phát điện để tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đó, Trung Quốc yêu cầu các nhà máy lọc dầu hạn chế xuất khẩu và giữ lại nguồn cung cho thị trường nội địa.

Tại Đông Nam Á, nhiều biện pháp tiết kiệm năng lượng cũng được triển khai.

Philippines rút ngắn tuần làm việc của các cơ quan nhà nước để giảm tiêu thụ nhiên liệu, còn Bangladesh hạn chế chiếu sáng đèn trang trí trong tháng Ramadan.

Tại Myanmar, chính quyền đã ban hành quy định hạn chế lưu thông đối với ô tô, bắt đầu từ thứ Bảy. Theo đó, các phương tiện có biển số chẵn và lẻ chỉ được phép lưu thông vào những ngày luân phiên. Quy định này áp dụng cho cả xe cá nhân và xe thương mại, nhưng không bao gồm xe buýt công cộng, taxi, xe chở nhiên liệu và xe điện.

Trong khi đó, Thái Lan cho biết lượng dầu dự trữ của nước này hiện đủ dùng trong khoảng 95 ngày. Chính phủ yêu cầu các doanh nghiệp năng lượng tìm thêm nguồn nhập khẩu dầu thô từ các khu vực ngoài Trung Đông để giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Bên cạnh đó, chính phủ Thái Lan cũng quyết định sử dụng ngân sách nhà nước để giữ ổn định giá bán lẻ xăng và dầu diesel ít nhất đến ngày 17/3.

Ngoài ra, nhu cầu điện tại Nam và Đông Nam Á dự kiến tăng mạnh vào mùa nóng sắp tới, khi nhiệt độ tăng cao khiến nhu cầu sử dụng điều hòa làm mát tăng vọt.

Nếu nguồn cung nhiên liệu tiếp tục bị hạn chế, nguy cơ thiếu điện và giá năng lượng tăng cao có thể trở thành thách thức lớn đối với nhiều nền kinh tế trong khu vực. Thái Lan, Bangladesh đang tích cực tìm kiếm nguồn cung cấp điện cho tháng 3 và tháng 4.