Bùng nổ dịch vụ bán kim cương online, ship tận nơi: Chuyên gia cảnh báo rủi ro

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Điện tử VTC News, nhiều cửa hàng kinh doanh kim cương tại TP.HCM vẫn trong tình trạng tạm đóng cửa. Tuy nhiên trên không gian mạng, hoạt động mua bán lại diễn ra bình thường.

Ship kim cương tận nơi

Tại cửa hàng kinh doanh kim cương H.T ở phường Bến Thành, thông báo tạm nghỉ vẫn còn. Nhưng fanpage có tích xanh với hàng triệu người theo dõi lại đăng tải hình ảnh, video giới thiệu các sản phẩm kim cương cùng thông tin nhận giao hàng trên toàn quốc.

Khi nhắn tin đến fanpage, phóng viên ngay lập tức nhận được phản hồi tư vấn về sản phẩm, giá cả, loại nào có kiểm định, loại nào không.

Phóng viên tiếp tục gọi điện đến số điện thoại liên hệ đăng trên fanpage, nhân viên cho biết cơ sở đang tạm đóng cửa để sắp xếp những khâu cuối cùng và sẽ sớm hoạt động trở lại. Trong thời gian này, cửa hàng vẫn tư vấn khách qua fanpage và các ứng dụng nhắn tin.

Nhân viên này còn cho biết việc mua bán vẫn diễn ra bình thường. Khách hàng chỉ cần lựa chọn mẫu qua hình ảnh, cửa hàng sẽ giao tận nơi và khách chuyển khoản thanh toán.

Đối với những sản phẩm có mã số khắc trên cạnh viên kim cương, nhân viên sẽ soi mã và quay video gửi khách xem trước khi giao hàng. Nếu chưa yên tâm, sau khi cửa hàng hoạt động trở lại, khách có thể mang sản phẩm đến đối chiếu mã số.

Với các trường hợp muốn đổi sản phẩm cũ lấy sản phẩm mới, khách gửi hình ảnh để nhân viên định giá trước rồi bù phần chênh lệch. Tuy nhiên, nếu muốn trực tiếp thử sản phẩm, nhân viên khuyên nên chờ cửa hàng mở cửa trở lại.

Không chỉ các fanpage của các cửa hàng, hoạt động mua bán kim cương trên các hội nhóm Facebook cũng diễn ra nhộn nhịp. “Hội mua bán kim cương” có khoảng 295.300 thành viên, mỗi ngày xuất hiện hàng chục bài đăng rao bán, tìm mua, trao đổi sản phẩm với hàng chục, hàng trăm bình luận.

Trong khi đó, “Hội ghiền kim cương” có khoảng 490.500 thành viên cũng liên tục cập nhật các bài đăng mua bán, thanh lý và tư vấn sản phẩm.

Nhiều bài đăng giới thiệu đa dạng các loại kim cương từ viên rời đến trang sức thành phẩm như nhẫn, bông tai, dây chuyền...Kèm theo đó là hình ảnh, video cận cảnh sản phẩm, thông tin về kích thước, giấy kiểm định và mức giá. Người bán thường để lại số điện thoại hoặc yêu cầu khách hàng nhắn tin riêng để được tư vấn, thương lượng giá và chốt đơn.

Tiềm ẩn nhiều rủi ro

Theo chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu, mua bán kim cương trên mạng xã hội tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Kim cương là loại đá quý có giá trị cao, việc mua bán phải đi kèm giấy chứng nhận kiểm định, phổ biến là giấy của Viện Ngọc học Mỹ (GIA). Nếu không có giấy chứng nhận hoặc người mua không có chuyên môn thì rất khó phân biệt đâu là kim cương thật, đâu là kim cương giả.

Theo ông Hiếu, giấy chứng nhận GIA thể hiện đầy đủ các đặc tính của viên kim cương như kích cỡ, độ sáng và các tiêu chí theo tiêu chuẩn 4C (trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt). Mỗi viên kim cương còn có mã số được khắc bằng laser trên cạnh viên đá. Mã này mắt thường không thể nhìn thấy mà phải sử dụng kính hiển vi phóng đại mới quan sát được.

“Tuy nhiên, khi mua trên mạng, người tiêu dùng rất khó kiểm chứng những giấy chứng nhận này. Nếu người bán cung cấp giấy chứng nhận thì cũng có nguy cơ đó là giấy chứng nhận giả“, ông Hiếu cảnh báo.

Theo vị chuyên gia, nếu vẫn quyết định mua, người tiêu dùng cần bảo đảm viên kim cương đã được kiểm định, có giấy chứng nhận và đặc biệt mã laser trên viên kim cương phải trùng khớp với mã trên giấy chứng nhận, không bị mài hoặc tẩy xóa.

“Tuy nhiên, người bình thường rất khó tự kiểm chứng tất cả những điều đó. Muốn xác minh chính xác phải có chuyên gia hoặc người có chuyên môn hỗ trợ. Vì vậy, dù là cửa hàng bán hàng online thì rủi ro vẫn rất lớn“, ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo ông, để giảm thiểu rủi ro, người mua nên lựa chọn các cơ sở kinh doanh uy tín, có giấy phép hoạt động hợp pháp và còn hiệu lực. Người mua hoàn toàn có thể yêu cầu được xem giấy phép của cơ sở kinh doanh.

Bên cạnh giấy kiểm định của các viện ngọc học uy tín, người mua cũng cần kiểm tra mã laser trên viên kim cương có trùng khớp với giấy chứng nhận hay không. Nếu không có đủ điều kiện kiểm tra, nên nhờ chuyên gia hoặc kỹ thuật viên có thiết bị chuyên dụng hỗ trợ xác minh.

Một yêu cầu quan trọng khác là mọi giao dịch phải có hóa đơn, chứng từ.

Theo ông Hiếu, hóa đơn là căn cứ pháp lý rất quan trọng. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc người bán giao hàng không đúng cam kết, đây sẽ là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của người mua.

“Có giấy kiểm định nhưng không có hóa đơn thì người mua vẫn thiếu cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình khi xảy ra tranh chấp“, ông lưu ý.

Ở góc độ thị trường, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính cấp cao Công ty CP Tư vấn Đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, cho rằng thị trường kim cương là một trong những thị trường có mức độ bất đối xứng thông tin rất cao.

Theo bà, người bán thường nắm gần như toàn bộ thông tin về nguồn gốc, chất lượng, định giá và chính sách thu mua lại, trong khi người mua chủ yếu dựa vào thông tin do doanh nghiệp cung cấp.

“Ngay cả khi mua ở thương hiệu lớn và có giấy kiểm định thì điều đó cũng không đồng nghĩa mọi rủi ro đã được loại bỏ“, bà Hương nhận định.

Bà Hương cũng chỉ ra 3 bất lợi mang tính cấu trúc của thị trường.

Thứ nhất, kim cương không có giá tham chiếu như vàng. Không có sàn giao dịch hay cơ quan nhà nước công bố giá chuẩn nên giá bán, đặc biệt là giá mua lại, gần như do doanh nghiệp quyết định.

Thứ hai, cam kết mua lại phần lớn chỉ là thỏa thuận dân sự giữa doanh nghiệp và khách hàng, không phải nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Vì vậy, quyền lợi của người mua phụ thuộc rất lớn vào những nội dung được thể hiện bằng văn bản.

Thứ ba, nhiều người nhầm lẫn giữa giấy kiểm định và giấy tờ chứng minh nguồn gốc. Theo bà Hương, giấy kiểm định chỉ xác nhận các đặc tính của viên kim cương như trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết...chứ không chứng minh nguồn gốc nhập khẩu hay tính hợp pháp của viên đá.

Theo bà, pháp luật hiện hành vẫn bảo vệ người tiêu dùng nếu doanh nghiệp cung cấp thông tin sai lệch hoặc sản phẩm không đúng cam kết. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi của mình, người mua phải có đầy đủ chứng cứ như hóa đơn, hợp đồng, cam kết mua lại, tài liệu quảng cáo hoặc nội dung tư vấn.

Trong khi đó, liên quan đến việc nhiều cửa hàng kim cương tạm ngừng hoạt động, ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TP.HCM (SJA), cho biết thời gian qua, sau những biến động của thị trường kim cương và việc một số doanh nghiệp bị khởi tố, bắt tạm giam liên quan đến hoạt động buôn lậu kim cương, tâm lý người tiêu dùng bị ảnh hưởng đáng kể.

Nhiều khách hàng đồng loạt mang kim cương đi bán lại khiến doanh nghiệp chịu áp lực lớn về dòng tiền và thanh khoản. Trong khi lượng khách bán tăng mạnh thì lượng mua mới rất ít, buộc một số doanh nghiệp phải tạm thời đóng cửa.

Theo ông, đây chỉ là tình trạng tạm thời và các doanh nghiệp sẽ phải hoạt động trở lại. Vì vậy, những khách hàng đã mua kim cương tại các doanh nghiệp đang tạm ngừng hoạt động nên bình tĩnh chờ doanh nghiệp mở cửa để thực hiện việc bán lại hoặc đổi sản phẩm theo cam kết.