Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang khiến khối ngành công nghệ trở thành lựa chọn hấp dẫn với nhiều học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, trước sự đa dạng ngành học, phương thức tuyển sinh và yêu cầu năng lực ngày càng cao, việc chọ

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra làn sóng quan tâm mạnh mẽ đối với khối ngành công nghệ. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2025 có tới 222.454 thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học), tăng hơn 41.000 so với năm trước. Riêng ngành khoa học máy tính và công nghệ thông tin có hơn 54.000 thí sinh đăng ký, trong khi ngành trí tuệ nhân tạo cũng thu hút hàng nghìn thí sinh, cho thấy sức hút ngày càng lớn của lĩnh vực này.

Các chuyên gia nhận định xu hướng này phản ánh sự thay đổi của nền kinh tế khi công nghệ trở thành nền tảng của nhiều lĩnh vực. TS. Nguyễn Tuấn Cường, giảng viên khoa học dữ liệu và hệ thống thông tin Trường Đại học Việt Đức, cho rằng sự quan tâm của học sinh đối với các ngành công nghệ xuất phát từ mong muốn làm chủ công nghệ và tham gia vào quá trình phát triển các lĩnh vực chiến lược như AI hay bán dẫn. Ông cho biết khoa học máy tính và điện - điện tử hiện là hai ngành có chỉ tiêu tuyển sinh cao nhất tại trường.

Không chỉ trong giáo dục, nhu cầu nhân lực công nghệ trên thị trường lao động cũng đang gia tăng nhanh chóng. Ths. Dương Thành Phết, Phó khoa Công nghệ thông tin Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, nhận định nhu cầu tuyển dụng nhân lực công nghệ thông tin dự báo tiếp tục tăng trưởng mạnh trong khoảng 10 năm tới, đặc biệt ở các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn hay an toàn thông tin.

Theo các chuyên gia, AI và dữ liệu đang trở thành hạ tầng của hầu hết ngành nghề. TS. Trương Thành Công, Trưởng khoa Khoa học dữ liệu Trường Đại học Tài chính - Marketing, cho rằng công nghệ không chỉ tạo việc làm trong lĩnh vực kỹ thuật mà còn mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế, tài chính, marketing hay quản trị. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh đây là ngành đòi hỏi người học phải có tư duy tốt và khả năng tự học suốt đời để thích nghi với sự thay đổi liên tục của công nghệ.

Bên cạnh đó, tính toàn cầu hóa của ngành công nghệ cũng tạo ra nhiều cơ hội nghề nghiệp. Theo Ths. Nguyễn Thị Diệu Anh, Phó trưởng khoa Công nghệ thông tin Trường Đại học Văn Hiến, sinh viên công nghệ có thể làm việc trong môi trường quốc tế hoặc tại các tập đoàn đa quốc gia ngay sau khi tốt nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, sản xuất và dịch vụ ngày càng phổ biến khiến nhu cầu nhân lực công nghệ liên ngành tăng mạnh.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhiều doanh nghiệp không chỉ cần nhân sự biết sử dụng công nghệ mà còn cần những người có khả năng phát triển phần mềm, xây dựng hệ thống và giải quyết các vấn đề thực tiễn. Điều này khiến khối ngành công nghệ trở thành lựa chọn tiềm năng cho những thí sinh muốn theo đuổi các lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh và cơ hội nghề nghiệp rộng mở.

Đa dạng ngành học và phương thức tuyển sinh

Sự phát triển của công nghệ cũng kéo theo sự đa dạng trong chương trình đào tạo tại các trường đại học. Nếu trước đây khối ngành công nghệ chủ yếu xoay quanh công nghệ thông tin và kỹ thuật phần mềm thì hiện nay nhiều chuyên ngành mới đã được mở ra như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, thiết kế vi mạch hay công nghệ giáo dục.

Tiến sĩ Lê Quang Minh, Trưởng bộ môn xử lý ảnh, Khoa Công nghệ thông tin Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh, cho biết nhà trường hiện đào tạo nhiều ngành công nghệ như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, khoa học máy tính. Những năm gần đây, chỉ tiêu tuyển sinh ở các ngành này cũng được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường.

Trong khi đó, Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh cũng triển khai nhiều ngành liên quan như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, an toàn thông tin và an ninh mạng. Theo Ths. Dương Thành Phết, số lượng thí sinh đăng ký vào khối ngành công nghệ tại trường luôn ở mức cao, chứng tỏ sức hút lớn của lĩnh vực này đối với người học.

Các trường cũng không ngừng cập nhật chương trình đào tạo để phù hợp với xu hướng công nghệ mới. Ths. Nguyễn Đặng Thế Vinh, Khoa Kỹ thuật và Khoa học máy tính Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn, cho biết sinh viên của trường có thể tham gia các dự án thực tế ngay từ năm thứ hai. Chương trình đào tạo cũng được xây dựng dựa trên tham khảo từ các trường đại học lớn trên thế giới nhằm giúp sinh viên tiếp cận công nghệ mới nhất.

Cùng với sự đa dạng ngành học, phương thức tuyển sinh cũng ngày càng linh hoạt. Nhiều trường sử dụng kết hợp nhiều phương thức như xét điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, điểm học bạ, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực hoặc các bài thi riêng. Chẳng hạn, Trường Đại học Việt Đức sử dụng 5 phương thức xét tuyển, trong đó có bài thi TestAs bằng tiếng Anh nhằm đánh giá khả năng toán học và tư duy logic của thí sinh.

Theo các chuyên gia, việc đa dạng hóa phương thức tuyển sinh giúp thí sinh có thêm cơ hội trúng tuyển, đồng thời tạo điều kiện để các trường lựa chọn được những sinh viên phù hợp với đặc thù đào tạo của từng ngành.

Ngoài ra, nhiều trường cũng triển khai các chương trình đào tạo khác nhau như chương trình chuẩn, chương trình chất lượng cao hoặc chương trình tiên tiến giảng dạy bằng tiếng Anh. Những chương trình này thường tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận môi trường học tập quốc tế, nâng cao khả năng ngoại ngữ và mở rộng cơ hội nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Thí sinh cần chuẩn bị gì để theo học ngành công nghệ?

Dù có nhiều cơ hội, các chuyên gia cho rằng học ngành công nghệ không phải lựa chọn dễ dàng. Đây là lĩnh vực đòi hỏi người học phải có nền tảng kiến thức và kỹ năng phù hợp.

Theo TS. Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực Đại học Duy Tân, sự phát triển của AI đang tác động mạnh tới nhiều lĩnh vực từ tự động hóa, ô tô, công nghệ sinh học đến khoa học sức khỏe. Vì vậy, các trường đại học đang tái cấu trúc chương trình đào tạo hoặc mở thêm các ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo để đáp ứng nhu cầu xã hội.

Tuy nhiên, khi lựa chọn ngành học, thí sinh không nên chỉ chạy theo xu hướng. Ths. Vương Văn Khởi, Giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh, cho rằng công nghệ đang làm thay đổi cấu trúc của lực lượng lao động, khiến nhiều công việc đơn giản được tự động hóa. Do đó, người học cần trang bị tư duy sáng tạo, khả năng kết nối liên ngành và tinh thần học tập suốt đời để thích nghi với sự thay đổi.

Một yếu tố quan trọng khác là nền tảng kiến thức. Theo các chuyên gia, sinh viên ngành công nghệ cần có khả năng tư duy logic, học tốt các môn toán và khoa học tự nhiên. Những kỹ năng như lập trình, phân tích dữ liệu, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập và làm việc sau này.

Bên cạnh đó, việc chủ động học tập và thực hành thực tế cũng được xem là yếu tố quyết định. Ths. Trương Quang Trị, Phó trưởng phòng Công tác sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng công nghệ giúp giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn của xã hội như dự báo xu hướng kinh tế, tối ưu hệ thống giao thông hay quản lý năng lượng. Vì vậy, sinh viên cần rèn luyện khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tế thay vì chỉ học lý thuyết.

Trước những lo ngại rằng AI có thể thay thế lập trình viên hay các công việc công nghệ khác, các chuyên gia khẳng định công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ. Theo Ths. Vương Văn Khởi, AI có thể giúp lập trình nhanh hơn nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như sai sót trong các đoạn mã phức tạp hay rủi ro về bảo mật. Do đó, những người có khả năng sáng tạo và tư duy giải quyết vấn đề vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong ngành công nghệ.

TS. Võ Thanh Hải cũng khuyến khích sinh viên không nên để công nghệ dẫn dắt mà cần sử dụng công nghệ như một công cụ để tạo ra giải pháp tối ưu. Ông cho rằng nếu biết khai thác công nghệ đúng cách, người học có thể mở ra nhiều cơ hội phát triển trong tương lai.

Chọn ngành đúng để tận dụng cơ hội của thời đại số

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đang mở ra nhiều cơ hội cho thế hệ trẻ. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những yêu cầu ngày càng cao về năng lực và khả năng thích ứng.

Các chuyên gia cho rằng để tận dụng cơ hội trong thời đại AI, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, phương thức tuyển sinh, nhu cầu nhân lực cũng như khả năng của bản thân trước khi đưa ra quyết định. Việc lựa chọn ngành học phù hợp không chỉ giúp sinh viên học tập hiệu quả mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp lâu dài.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra trên phạm vi toàn cầu, khối ngành công nghệ được dự báo sẽ tiếp tục phát triển mạnh trong nhiều năm tới. Nếu được chuẩn bị tốt về kiến thức, kỹ năng và tư duy sáng tạo, thế hệ sinh viên hôm nay hoàn toàn có thể trở thành lực lượng nòng cốt dẫn dắt sự phát triển của nền kinh tế số trong tương lai.

Đức Thuận (thoibaonganhang.vn)