Bỏ bữa sáng, ăn bữa đêm, mê nước ngọt, người trẻ 'tích bệnh' từ tuổi 30

Liên tục ợ chua, nóng, đau rát vùng ngực sau khi tăng cân, khó nuốt, anh Hùng (29 tuổi, TP.HCM) đi khám phát hiện tiền ung thư thực quản.

Bác sĩ khai thác nhịp sinh hoạt của bệnh nhân cho thấy, nhịp sống công việc gấp rút, khối lượng công việc lớn khiến anh Hùng thường xuyên gọi thức ăn nhanh, đồ ăn chế biến sẵn để vừa ăn vừa tranh thủ làm việc. Nhiều ngày anh gộp bữa sáng và bữa trưa thành một, uống nhiều cà phê và hút thuốc lá để duy trì tỉnh táo. Sau hơn một năm, anh tăng gần 30kg, từ 68kg lên 95kg.

Ba tháng trước, anh bị ợ chua, ợ nóng. Lúc đầu các triệu chứng này chỉ thỉnh thoảng xuất hiện sau khi ăn no nhưng dần dần tần suất ngày càng nhiều. Mỗi ngày anh bị ít nhất 2-3 lần, kèm đau rát vùng ngực. Triệu chứng ngày càng nghiêm trọng hơn, như hay nghẹn, khó nuốt, khàn giọng, cơn đau tức ngực tăng nhanh, hay buồn nôn, thỉnh thoảng nôn ra chất có màu như bã cà phê.

Kết quả nội soi thực quản dạ dày cho thấy, anh Hùng bị loét thực quản diện rộng, trào ngược dạ dày thực quản độ B. Với kích thước niêm mạc tổn thương lớn hơn 3cm, người bệnh được chỉ định sinh thiết, kết quả cho thấy anh bị Barrett thực quản, biến chứng của trào ngược dạ dày thực quản thời gian dài. Đây là tổn thương tiền ung thư, làm tăng nguy cơ phát triển thành ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Người bệnh được nội soi để khoanh vùng và cắt bỏ tế bào tổn thương, đồng thời có chỉ định giảm cân để giảm các cơn trào ngược. Lúc này, anh Hùng béo phì độ 2, mỡ nội tạng vượt gấp 2,5 ngưỡng an toàn, tỷ lệ mỡ cơ thể chiếm gần 50%.

Anh Dương Ngọc Tuấn (27 tuổi, Hà Nội) cũng có thói quen ăn uống thất thường. Chưa lập gia đình nên anh sống và sinh hoạt một mình. Ngủ dậy muộn sát giờ đi làm, anh thường xuyên bỏ bữa sáng nhưng lại “nghiện” nước ngọt có ga. Bữa trưa anh gọi cơm trên các ứng dụng, tối thường xuyên đi nhậu hoặc gọi đồ ăn nhanh.

Không chỉ ăn uống thiếu khoa học, anh còn ít vận động. Những ngày áp lực công việc, anh có thể ngồi liên tục 8-10 tiếng. Ban đầu, anh không nhận thấy vấn đề sức khỏe rõ rệt ngoài cảm giác mệt mỏi, khó tập trung. Tuy nhiên, trong một lần khám sức khỏe định kỳ, anh bất ngờ phát hiện men gan tăng, gan nhiễm mỡ và chỉ số đường huyết ở mức cảnh báo.

Bác sĩ cho biết dù chưa béo phì, anh vẫn có nguy cơ tiến triển rối loạn chuyển hóa nếu tiếp tục duy trì lối sống hiện tại.

“Tôi nghĩ chỉ người thừa cân mới bị gan nhiễm mỡ, tiểu đường. Khi bác sĩ nói các chỉ số sức khỏe thay đổi, tôi mới nhận ra những thói quen hằng ngày tưởng nhỏ nhưng kéo dài lại ảnh hưởng lớn đến cơ thể”, anh Tuấn chia sẻ.

Người trẻ ‘tích lũy’ nguy cơ bệnh tật

TS.BS Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết lối sống hiện đại khiến nhiều người trẻ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ bệnh tật sớm hơn. Điểm chung ở nhiều trường hợp người trẻ mắc bệnh sớm là quá trình tích lũy nguy cơ diễn ra âm thầm. Cơ thể có thể chịu đựng trong một thời gian dài, nhưng những tổn thương chuyển hóa, viêm mạn tính hay rối loạn chức năng cơ quan vẫn từng bước hình thành.

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng dẫn đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Khi niêm mạc thực quản liên tục bị axit dạ dày tấn công trong thời gian dài, các tế bào tại đây có thể biến đổi thành dạng giống niêm mạc ruột, hình thành Barrett thực quản.

Theo bác sĩ Hoàng, một số nghiên cứu cho thấy chỉ cần tăng trên 5 kg trong vòng một năm có thể làm nguy cơ xuất hiện các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản tăng gấp 2,7 lần. Đây là bệnh lý rất phổ biến, ảnh hưởng tới khoảng một phần ba dân số nói chung và lên tới 70% người béo phì nặng.

Không chỉ dừng lại ở triệu chứng khó chịu, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy béo phì liên quan mật thiết với các biến chứng nguy hiểm của trào ngược kéo dài như viêm thực quản ăn mòn, Barrett thực quản và ung thư biểu mô tuyến thực quản.

Ở người béo phì thường tồn tại nhiều rối loạn sinh lý như rối loạn vận động thực quản, suy giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới, tăng nguy cơ thoát vị hoành, tăng áp lực trong ổ bụng và dạ dày, thay đổi các hormone do mô mỡ tiết ra như adiponectin và leptin. Những yếu tố này phối hợp với nhau làm tăng nguy cơ hình thành Barrett thực quản và thúc đẩy quá trình tiến triển thành ung thư.

Bên cạnh tình trạng thừa cân, các thói quen sinh hoạt thiếu khoa học cũng góp phần khiến bệnh diễn tiến nhanh hơn. Theo chuyên gia, ăn quá nhanh khiến thức ăn không được trộn đều với nước bọt, buộc dạ dày phải co bóp mạnh và tiết nhiều axit hơn để tiêu hóa. Điều này làm gia tăng nguy cơ đầy hơi và trào ngược axit.

Ngoài ra, việc ít vận động, nằm ngay sau ăn, ăn uống không đúng giờ, vừa ăn vừa làm việc hoặc thường xuyên căng thẳng đều là những yếu tố thúc đẩy bệnh trào ngược dạ dày thực quản khởi phát hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, đặc biệt ở người trẻ.

Bác sĩ Hoàng cho rằng điều đáng lo là nhiều người trẻ chỉ thay đổi lối sống khi cơ thể đã xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.

“Tuổi trẻ là giai đoạn có khả năng phục hồi tốt, nhưng không có nghĩa là có thể bỏ qua các nguy cơ. Kiểm soát cân nặng, ăn uống đúng giờ, duy trì vận động, ngủ đủ và khám sức khỏe định kỳ là cách ngăn bệnh từ sớm”, bác sĩ khuyến cáo.