Biến đổi khí hậu gây mất ngủ, gia tăng bất bình đẳng kinh tế

Nghiên cứu mới do các nhà khoa học Đại học Nam Kinh (Trung Quốc) công bố cho thấy biến đổi khí hậu không chỉ gây mất ngủ, mà còn có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng kinh tế toàn cầu.

Công trình do các nhà khoa học Đại học Nam Kinh phối hợp với nhiều tổ chức quốc tế như Đại học Harvard, Đại học Chicago (Mỹ) và Đại học Monash (Australia) thực hiện, công bố trên tạp chí khoa học Nature Sustainability ngày 21/3.

Theo nghiên cứu, nhiệt độ quá cao có thể làm giảm chất lượng và thời lượng giấc ngủ, trong khi mức nhiệt lý tưởng cho giấc ngủ ngon của con người trong khoảng 15 - 19°C.

Trẻ em đặc biệt nhạy cảm với nhiệt độ cao. Việc thiếu ngủ có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, trí thông minh và tốc độ xử lý nhận thức, từ đó tác động đến tiềm năng thu nhập trong tương lai.

Nhóm nghiên cứu mô phỏng dữ liệu tại 198 quốc gia và vùng lãnh thổ, sử dụng nhiều bộ dữ liệu và mô hình khác nhau. Trong đó có mô hình theo dõi trạng thái giấc ngủ cá nhân thông qua thiết bị đeo tay, kết hợp với dữ liệu nhiệt độ môi trường.

Trong kịch bản phát thải cao, khi nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, một người có thể mất trung bình 16,37 giờ ngủ mỗi năm so với giai đoạn những năm 2000.

Ngược lại, trong kịch bản tích cực phù hợp với mục tiêu của Thỏa thuận Paris ( giới hạn mức tăng nhiệt toàn cầu ở 2°C), số giờ ngủ bị mất mỗi năm giảm xuống còn 3,42 giờ.

Bằng cách phân tích tác động của việc giảm thời lượng ngủ trung bình đến phân bố chỉ số IQ ở trẻ em 5 - 14 tuổi, sau đó tính toán tổn thất năng suất lao động dựa trên sự suy giảm IQ, các nhà nghiên cứu ước tính thiệt hại kinh tế toàn cầu do thiếu ngủ có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD.

Phân tích cho thấy mức độ mất ngủ lớn nhất có thể xảy ra tại Trung Đông, Đông Nam Á và châu Phi, trong khi châu Âu và châu Đại Dương chịu ảnh hưởng ít hơn.

Trong kịch bản phát thải cao, mỗi người ở Iceland có thể mất khoảng 4,5 giờ ngủ/năm, trong khi một số khu vực ở Trung Đông và Đông Nam Á có thể vượt quá 20 giờ.

Kết quả cho thấy các khu vực kém phát triển, vốn phát thải khí nhà kính ít hơn, lại phải gánh chịu chi phí kinh lớn hơn so với các quốc gia giàu có. Điều này đồng nghĩa, biến đổi khí hậu có thể làm sâu sắc thêm khoảng cách giàu nghèo giữa các khu vực trên thế giới.

Các nhà khoa học cho rằng nghiên cứu có thể giúp xây dựng chính sách khí hậu công bằng hơn, thông qua việc cắt giảm phát thải, cải thiện khả năng làm mát ban đêm, điều kiện nhà ở và khả năng thích ứng với nhiệt độ cao, đặc biệt đối với trẻ em ở các khu vực dễ bị tổn thương.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, năm 2025 nằm trong số những năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Dự báo giai đoạn tháng 5 - 7/2026 gia tăng khả năng xuất hiện El Niño, hiện tượng làm ấm định kỳ khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Điều này có thể khiến nhiệt độ toàn cầu tăng và kéo theo các đợt nắng nóng cực đoan hơn.

Hoa Vũ (Theo Sixth Tone)