Bệnh thủy đậu ở người lớn gia tăng: Cảnh báo từ các ca biến chứng nặng

Từ một căn bệnh vốn được xem là “lành tính” ở trẻ em, thủy đậu khi xuất hiện ở người lớn có thể nhanh chóng chuyển biến nguy kịch với các biến chứng như nhiễm trùng huyết hay suy đa tạng. Đáng chú ý, phần lớn các trường hợp nặng đều chưa được tiêm phòng, cho thấy “lá chắn” vắc xin vẫn đang bị xem nhẹ, trong khi đây là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất.

Những nguy cơ không thể xem nhẹ

Thời gian qua, tại Trung tâm Hồi sức tích cực của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ đã phải chạy đua với thời gian để giành giật sự sống cho nhiều bệnh nhân mắc thủy đậu biến chứng nặng. Một trong những ca bệnh điển hình là bệnh nhân S.V.T. (39 tuổi, ở Lạng Sơn).

Trước khi nhập viện, anh T. đã được phẫu thuật tắc ruột tại cơ sở y tế địa phương do xuất hiện tình trạng đau quặn bụng, bí trung đại tiện kéo dài. Tuy nhiên, ngay sau phẫu thuật, các nốt thủy đậu bắt đầu bùng phát ở vùng bụng và nhanh chóng lan ra toàn thân. Kèm theo đó là tình trạng bụng chướng, đau dữ dội, dịch tiêu hóa rò rỉ liên tục qua dẫn lưu, khiến nguy cơ nhiễm trùng ổ bụng khó kiểm soát.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, kết quả xét nghiệm cận lâm sàng của bệnh nhân T. cho thấy chỉ số viêm CRP tăng vọt tới 348 mg/L (cao gấp hơn 70 lần mức bình thường), trong khi Procalcitonin đạt 100 ng/mL, bạch cầu giảm sâu xuống còn 1,94 G/L, phản ánh rõ tình trạng suy kiệt hệ miễn dịch và nhiễm trùng lan rộng.

Bác sĩ Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực của bệnh viện chia sẻ, đây là ca bệnh đặc biệt phức tạp khi bệnh truyền nhiễm bùng phát đồng thời với biến chứng ngoại khoa và nhiễm trùng huyết. Tương tự, bệnh nhân L.V.T. (20 tuổi, ở Lào Cai) cũng nhập viện trong tình trạng muộn do chủ quan không đi khám sớm. Khi vào viện, vi rút đã tấn công sâu vào các cơ quan nội tạng, gây suy hô hấp, suy gan cấp trên nền hội chứng thận hư nặng.

Theo các bác sĩ, điểm chung của hầu hết các ca bệnh nặng là người bệnh chưa từng tiêm vắc xin phòng thủy đậu. Sự thiếu hụt “lá chắn” miễn dịch này khiến vi rút dễ dàng tấn công mạnh mẽ, đặc biệt ở những người có bệnh nền hoặc sức đề kháng suy giảm.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, cảnh báo bệnh thủy đậu có thể gây bội nhiễm da, viêm phổi, viêm não..., đặc biệt ở người lớn, nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn nhiều lần so với trẻ em, với các biến chứng như suy hô hấp cấp, nhiễm trùng huyết, viêm gan, viêm não, thậm chí tử vong.

“Các nghiên cứu cho thấy tỉ lệ nhập viện ở người lớn mắc thủy đậu cao gấp 13 lần và tỉ lệ tử vong cao hơn khoảng 25 lần so với trẻ em. Trong đó, viêm phổi là biến chứng phổ biến nhất (chiếm từ 5 - 15%), với tỉ lệ tử vong có thể lên đến 30%. Ở phụ nữ mang thai, mức độ nguy hiểm còn cao hơn. Khoảng 20% trường hợp mắc thủy đậu có thể dẫn đến viêm phổi, trong đó tỉ lệ tử vong lên tới 40%. Nếu nhiễm bệnh trong giai đoạn từ tuần 13 đến 20 của thai kỳ, nguy cơ dị tật thai và thai chết lưu tăng cao. Nếu mắc bệnh trong 3 tháng cuối, trẻ sơ sinh có nguy cơ tử vong tới 30% và khoảng 15% có thể mắc zona thần kinh trong những năm đầu đời” - bác sĩ Bạch Thị Chính chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố miễn dịch, các bác sĩ cho rằng những sai lầm trong chăm sóc và điều trị tại nhà cũng góp phần khiến bệnh thủy đậu trở nên trầm trọng. Thói quen kiêng tắm, kiêng gió, đắp lá, tự ý dùng thuốc không theo chỉ định hoặc nặn mụn nước khiến hàng rào bảo vệ da bị phá vỡ, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến nhiễm trùng huyết và suy đa tạng.

Không nên bỏ qua “lá chắn” vắc xin

Trước những nguy cơ này, tiêm vắc xin được xác định là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và chủ động nhất. Theo các chuyên gia y tế, tiêm đủ hai mũi vắc xin có thể phòng bệnh tới 98% và gần như ngăn chặn hoàn toàn các biến chứng nặng. Nhiều quốc gia như Mỹ, Canada, Australia, Ý... đã đưa vắc xin thủy đậu vào chương trình tiêm chủng mở rộng, góp phần kiểm soát hiệu quả bệnh trong cộng đồng.

“Trong bối cảnh thủy đậu có xu hướng gia tăng theo mùa, việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch là giải pháp quan trọng để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng. Trẻ em và người lớn chưa tiêm vắc xin thủy đậu nhưng đã tiếp xúc với người bệnh có thể tiêm phòng trong vòng 3 - 5 ngày kể từ khi tiếp xúc. Trong trường hợp tiếp xúc quá 5 ngày, việc tiêm phòng vắc xin vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và nhiễm thủy đậu trong tương lai” - bác sĩ Bạch Thị Chính khuyến cáo.

Bên cạnh tiêm chủng, bác sĩ Bạch Thị Chính lưu ý người dân cần duy trì các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, sử dụng đồ dùng riêng, vệ sinh và khử khuẩn môi trường sống, đồng thời kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tim mạch, đái tháo đường, hen suyễn... để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Khi mắc thủy đậu, người bệnh cần được cách ly, điều trị đúng phác đồ, chăm sóc da đúng cách để nhanh hồi phục, hạn chế biến chứng và sẹo, đồng thời giảm nguy cơ lây lan cho người khác.