Một thay đổi mang tính lịch sử trong luật quy hoạch tại Anh sắp được ban hành, cho phép hàng triệu hộ gia đình không có gara hay sân riêng có thể sạc xe điện ngay tại nhà với chi phí rẻ hơn đáng kể.

Chính phủ Anh đang chuẩn bị một thay đổi nhỏ về quy hoạch nhưng có thể tạo ra tác động lớn đối với quá trình điện hóa giao thông, cụ thể là cho phép người dân lắp đặt các rãnh sạc âm dưới vỉa hè mà không cần trải qua thủ tục xin phép phức tạp như trước. Dự luật dự kiến được thông qua vào mùa hè năm 2026, nhằm tháo gỡ một trong những rào cản thực tế nhất đối với việc phổ cập xe điện.

Tại Anh, khoảng 40% hộ gia đình, tương đương hơn 9 triệu ngôi nhà, không có chỗ đậu xe riêng. Điều này khiến hàng triệu người dù có nhu cầu chuyển sang xe điện vẫn bị “kẹt” trong thế tiến thoái lưỡng nan, đó là không thể sạc tại nhà, trong khi chi phí sạc tại các trạm công cộng cao hơn đáng kể do chịu thuế VAT 20%.

Việc kéo dây sạc băng qua vỉa hè lại vi phạm quy định an toàn, khiến lựa chọn xe điện trở nên kém khả thi đối với cư dân sống trong các khu phố mật độ cao.

1xe-dien.jpeg
Một sợi cáp băng qua vỉa hè có thể thay đổi cuộc chơi xe điện tại Anh, mở lối cho hàng triệu người rời bỏ xe xăng. Ảnh: Pexels

Giải pháp mà chính phủ đề xuất tương đối đơn giản về mặt kỹ thuật. Các rãnh sạc là những khe nhỏ được tích hợp dưới bề mặt vỉa hè, có nắp đậy an toàn, cho phép người dân luồn dây từ trong nhà ra sát mép đường để sạc cho xe.

Cách tiếp cận này không đòi hỏi đầu tư lớn vào hạ tầng công cộng, nhưng lại mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận sạc tại nhà cho nhóm người trước đây bị loại khỏi hệ sinh thái xe điện.

Song song với đó, chính phủ cũng đang nới lỏng quy định đối với điện mặt trời áp mái và hệ thống bơm nhiệt, hướng tới hình thành một mô hình năng lượng phân tán tại cấp hộ gia đình. Khi kết hợp, các chính sách này tạo ra một cấu trúc mới, trong đó hộ gia đình không chỉ tiêu thụ mà còn tham gia vào hệ thống năng lượng sạch, từ sản xuất điện đến sử dụng cho giao thông.

Bộ trưởng Năng lượng Anh Ed Miliband cho rằng việc mở rộng tiếp cận xe điện là một phần trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu hóa thạch vốn biến động mạnh. “Mỗi chiếc xe điện lăn bánh là một bước tiến giúp chúng ta giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và bảo vệ túi tiền của người dân,” ông nói.

Động lực cho thay đổi này không chỉ đến từ mục tiêu phát thải ròng bằng 0, mà còn từ áp lực chi phí năng lượng. Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, doanh số xe điện tại Anh và châu Âu đã tăng mạnh trong tháng 4/2026. Đáng chú ý, một số mẫu xe điện mới tại Anh hiện đã có giá thấp hơn các dòng xe chạy xăng tương đương, đánh dấu một điểm chuyển quan trọng về kinh tế.

Tuy vậy, vấn đề hạ tầng sạc vẫn là nút thắt then chốt. Trong nhiều năm, các hội đồng địa phương đã tỏ ra thận trọng với các giải pháp như kéo dây qua vỉa hè do lo ngại rủi ro tai nạn và trách nhiệm pháp lý. Việc chính phủ trung ương can thiệp để chuẩn hóa và đơn giản hóa quy trình cho thấy một sự dịch chuyển rõ rệt, khi chuyển từ cách tiếp cận dựa trên hạn chế rủi ro sang chủ động tháo gỡ rào cản để thúc đẩy chuyển đổi.

Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách này có thể làm thay đổi cấu trúc tiếp cận hạ tầng sạc, chuyển từ mô hình phụ thuộc vào trạm công cộng sang mô hình phân tán tại khu dân cư. Điều đó không chỉ giúp giảm chi phí cho người dùng, mà còn có thể làm tăng tốc độ phổ cập xe điện, đặc biệt tại các đô thị nơi nhu cầu lớn nhưng hạ tầng hạn chế.

Anh Kiệt (hanoimoi.vn)