AI gỡ “nút thắt” chi phí logistics

Xung quanh nội dung này Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Chương, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam đã trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.

AI quyết định năng lực cạnh tranh

- Thưa ông, AI đang được nhắc đến như một xu hướng công nghệ quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Với ngành logistics, AI có vai trò như thế nào?

-AI trước hết là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động và hiệu quả quản trị. Công nghệ này giúp người lao động cũng như các nhà quản lý ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, từ đó giúp hoạt động doanh nghiệp ổn định và liên tục hơn.

Một lợi ích rất quan trọng của AI là giảm các chi phí trung gian trong quá trình vận hành. Khi giảm được chi phí trung gian thì doanh nghiệp sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng năng lực cạnh tranh.

Bản chất của AI là xử lý trên nền tảng dữ liệu và các quy trình lặp đi lặp lại. Những công việc mà con người phải làm thủ công nhiều lần thì máy móc hoàn toàn có thể hỗ trợ hiệu quả hơn.

Đối với logistics, AI đặc biệt phù hợp vì đây là ngành giải bài toán tối ưu. Ví dụ như tối ưu vận tải, tối ưu thời gian lưu kho hay tối ưu luồng hàng. Nếu tối ưu tốt sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện, giảm đáng kể chi phí.

Hiện nay, chi phí logistics của Việt Nam vẫn ở mức cao, một phần do hoạt động vận chuyển còn thiếu tính tối ưu. Nhiều trường hợp vận chuyển chưa hợp lý, phát sinh chi phí lớn vì doanh nghiệp chưa tận dụng tốt dữ liệu để điều phối hàng hóa.

- Theo ông, doanh nghiệp logistics Việt Nam hiện đã quan tâm nhiều đến ứng dụng AI hay chưa?

-Hiện nay các doanh nghiệp đã quan tâm nhiều hơn đến vấn đề này vì sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Đây không chỉ là cạnh tranh giữa các doanh nghiệp với nhau mà còn là cạnh tranh quốc gia.

Do đó, trong quá trình chuyển đổi số, doanh nghiệp bắt buộc phải tính tới việc ứng dụng AI trong quản lý và vận hành. Đây sẽ là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong thời gian tới.

Để ứng dụng AI hiệu quả phải có dữ liệu đồng bộ

- Theo ông, đâu là yếu tố quan trọng nhất khi triển khai AI trong ngành logistics hiện nay?

-Yếu tố quan trọng nhất là dữ liệu. Muốn ứng dụng AI thì trước hết phải có dữ liệu và muốn có dữ liệu thì phải thực hiện chuyển đổi số.

Hiện nay vấn đề đặt ra là cần xây dựng hạ tầng dữ liệu đồng bộ. Ai sẽ quản lý dữ liệu, dữ liệu được kết nối như thế nào và chia sẻ ra sao là những vấn đề rất quan trọng.

Ví dụ như trong lĩnh vực giao thông vận tải, hiện dữ liệu còn khá rời rạc giữa đường bộ, đường sắt, hàng không hay đường thủy. Theo tôi, cần có hệ dữ liệu chung cho toàn ngành giao thông vận tải cũng như dữ liệu chung về kho bãi, logistics và chuỗi cung ứng.

Khi có hệ dữ liệu liên thông, doanh nghiệp mới có thể khai thác AI hiệu quả để tối ưu vận tải, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

- Khoảng cách giữa tiềm năng AI và thực tế triển khai tại Việt Nam hiện nay ra sao, thưa ông?

-Thực tế thế giới đã đi rất xa trong lĩnh vực AI, còn chúng ta bắt đầu xây dựng các chương trình đào tạo kỹ sư AI, các trung tâm AI hay viện nghiên cứu AI, nhưng nhìn chung vẫn còn khá mới. Điều đó đòi hỏi Việt Nam phải tăng tốc nhanh hơn trong chuyển đổi số và phát triển hạ tầng số.

Hiện nay hạ tầng dữ liệu và hạ tầng số của chúng ta vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển. Đây là nền tảng quan trọng để AI có thể ứng dụng sâu rộng trong doanh nghiệp và nền kinh tế.

- Việc đào tạo nguồn nhân lực AI cho ngành logistics hiện nay đang được triển khai như thế nào, thưa ông?

-Các cơ sở đào tạo hiện nay đã bắt đầu đưa AI vào chương trình giảng dạy như một công cụ hỗ trợ nghề nghiệp. Tuy nhiên, mục tiêu không phải để AI thay thế con người mà là giúp người học biết sử dụng AI hiệu quả.

Tại các trường đào tạo logistics, trước hết đội ngũ giảng viên phải được đào tạo về AI, sau đó từng bước tích hợp kiến thức AI vào các môn học chuyên ngành.

Quan trọng nhất là người học phải hiểu được AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Muốn khai thác tốt AI thì mỗi cá nhân, doanh nghiệp hay tổ chức đều phải xây dựng hệ dữ liệu cho riêng mình.

- Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam sẽ hỗ trợ doanh nghiệp như thế nào trong quá trình này?

-Chúng tôi tập trung vào ba nhóm giải pháp chính. Thứ nhất là tư vấn công nghệ cho doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp ứng dụng AI phù hợp với nhu cầu thực tế.

Thứ hai là đào tạo nguồn nhân lực để người lao động biết ứng dụng công nghệ trong công việc. Thứ ba là chúng tôi có những chương trình đào tạo để có những sinh viên tốt nghiệp đáp ứng được ngay những yêu cầu của doanh nghiệp..

Thông qua các diễn đàn, hội thảo hay hoạt động kết nối doanh nghiệp, chúng tôi cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi mô hình ứng dụng AI hiệu quả và tìm ra giải pháp tối ưu cho mình.

- Ông có khuyến nghị gì đối với doanh nghiệp logistics trong bối cảnh hiện nay?

-Logistics là một trong những ngành ứng dụng AI hiệu quả nhất vì đây là ngành tối ưu hóa toàn bộ chuỗi vận hành.

AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận tải, tối ưu kho bãi, tối ưu luồng hàng và dự báo nhu cầu thị trường. Nếu dự báo tốt hơn, doanh nghiệp sẽ hạn chế được tình trạng vận chuyển kém hiệu quả, giảm lãng phí và tiết kiệm đáng kể chi phí logistics.

Ví dụ, nếu dự báo không tốt thì có thể xảy ra tình trạng hàng hóa vận chuyển xa nhưng tiêu thụ không hiệu quả, dẫn tới tăng chi phí vận tải và phát sinh lãng phí lớn.

Do đó, doanh nghiệp logistics cần sớm đưa AI vào chiến lược phát triển, đẩy mạnh chuyển đổi số và đầu tư cho hạ tầng dữ liệu cũng như nguồn nhân lực. Đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần giảm chi phí logistics cho nền kinh tế.

-Trân trọng cảm ơn ông!