Xung quanh tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran

Phát biểu tại Nhà Trắng trong buổi họp báo thường kỳ chiều 5/5, Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định Mỹ đã hoàn thành các mục tiêu của chiến dịch "Epic Fury". Ông đồng thời cho biết Nhà Trắng đã thông báo với Quốc hội về việc các hành động thù địch đã chấm dứt.

Theo quy định về quyền lực chiến tranh của Mỹ, các hoạt động quân sự kéo dài quá 60 ngày cần có sự phê chuẩn của Quốc hội. Việc chính quyền tuyên bố chấm dứt chiến dịch được xem là động thái nhằm tránh phải xin thêm sự cho phép của cơ quan lập pháp.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh, Tổng thống Donald Trump ưu tiên đạt được một thỏa thuận thông qua đối thoại, trong đó hai bên có thể thống nhất khuôn khổ đàm phán đề cập các vấn đề then chốt, bao gồm chương trình hạt nhân và việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz nhằm khôi phục ổn định kinh tế toàn cầu.

Ngoại trưởng Rubio cũng cho biết, chiến dịch quân sự "Epic Fury" đã kết thúc và Washington "không mong muốn leo thang thêm", nhấn mạnh Mỹ "ưu tiên con đường hòa bình".

Hiện tại, Washington đang tập trung vào "Dự án Tự do", sáng kiến do Tổng thống Donald Trump đề xuất nhằm hộ tống tàu thương mại và khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Ông Rubio cho biết đây là ưu tiên hàng đầu của Mỹ trong giai đoạn hiện nay, song cũng lưu ý rằng diễn biến tiếp theo của tình hình vẫn còn khó dự đoán.

Dù tuyên bố chiến dịch quân sự đã kết thúc, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng nối lại các cuộc tấn công nếu đàm phán thất bại hoặc Iran vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hiện tại.

Iran khẳng định sẵn sàng đối thoại trong khuôn khổ luật pháp quốc tế

Ngày 5/5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt, trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ vẫn chưa được tháo gỡ.

Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng lâm thời Iraq Ali al-Zaidi, ông Pezeshkian cho rằng chính sách "gây sức ép tối đa" của Washington đã tạo ra nghịch lý khi vừa gia tăng áp lực, vừa kỳ vọng Iran quay lại bàn đàm phán và chấp nhận các điều kiện đơn phương. Theo ông, cách tiếp cận này là "bất khả thi", đồng thời nhấn mạnh Tehran không coi xung đột hay bất ổn là lựa chọn phù hợp.

Nhà lãnh đạo Iran cũng khẳng định nước này không thể từ bỏ công nghệ hạt nhân. Ông cho biết trong các vòng đàm phán trước đây, Tehran luôn sẵn sàng hợp tác trong khuôn khổ quy định quốc tế và cơ chế giám sát toàn cầu nhằm bảo đảm tính chất hòa bình của chương trình hạt nhân.

Về phía Iraq, Thủ tướng lâm thời Ali al-Zaidi cho biết Baghdad sẵn sàng đóng vai trò trung gian nhằm thúc đẩy đối thoại giữa Iran và Mỹ, với mục tiêu kiềm chế căng thẳng khu vực.

Iran ban hành cơ chế mới đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz

Kênh truyền hình Press TV của Iran ngày 5/5 đưa tin nước này đã ban hành một cơ chế mới cho việc đi lại của các tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu có ý định đi qua tuyến đường thủy này sẽ nhận được thư điện tử (email) từ Cơ quan Quản lý eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) của Iran với thông tin về các quy tắc quá cảnh. Sau đó, các tàu phải xin phép PSGA để đi qua eo biển này.

Trước đó cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tái khẳng định lập trường của Chính phủ Iran rằng bất kỳ sự di chuyển nào của các tàu dân sự và thương mại trong eo biển Hormuz đều tuân theo một tuyến đường được chỉ định và được điều phối với Chính phủ Iran.

Trong một động thái được cho là nhằm thúc đẩy tiến trình đạt được một thỏa thuận với Iran để chấm dứt xung đột tại Trung Đông, tối ngày 5/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ tạm dừng "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz. Đáng chú ý quyết định được đưa ra một ngày sau khi dự án được triển khai.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết chiến dịch bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz sẽ được "tạm dừng trong một thời gian ngắn" để đánh giá liệu các bên có thể hoàn tất và ký kết thỏa thuận hay không.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, quyết định này được đưa ra sau đề nghị của Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời dựa trên những gì ông mô tả là "thành công quân sự lớn" của Mỹ trong chiến dịch nhằm vào Iran cũng như "những tiến triển lớn" hướng tới một "thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng" với Tehran. Tuy nhiên, Tổng thống Trump nhấn mạnh lệnh phong tỏa vẫn sẽ "được duy trì đầy đủ và có hiệu lực", cho thấy Mỹ chưa chấm dứt sức ép quân sự và kinh tế đối với Iran.

Chiến dịch "Dự án Tự do" được Washington triển khai ngày 4/5 nhằm mở hành lang hàng hải an toàn cho các tàu thương mại qua eo biển Hormuz sau khi xung đột tại khu vực leo thang, khiến hàng trăm tàu mắc kẹt và làm gián đoạn hoạt động vận tải năng lượng toàn cầu.

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2. Sau lệnh ngừng bắn hai tuần được công bố hồi tháng 4, các cuộc đàm phán giữa hai bên đã diễn ra tại Islamabad song không đạt được thỏa thuận dài hạn do còn nhiều bất đồng.