Xung đột Trung Đông củng cố vị thế USD toàn cầu

Tỷ trọng của đồng bạc xanh trong các giao dịch quốc tế tăng lên mức kỷ lục 51,1% trong tháng 3, từ 49,2% của tháng trước, theo số liệu mới nhất từ Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu, gọi tắt là SWIFT.

Đây là mức cao nhất kể từ năm 2023, khi tổ chức có trụ sở tại Bỉ điều chỉnh phương pháp thu thập dữ liệu.

Các ngân hàng toàn cầu sử dụng SWIFT để trao đổi thông tin và thực hiện giao dịch ngoại tệ. Sau USD, đồng euro chiếm khoảng 21% giao dịch, tiếp theo là bảng Anh, yên Nhật, nhân dân tệ và đô la Canada.

Một nhóm nghiên cứu của JPMorgan Chase nhận định trong báo cáo ngày 21-4: “Sự suy yếu của USD trong năm ngoái không dẫn đến sự suy giảm rõ rệt nào trong vai trò của đồng tiền này như một đồng dự trữ hay đồng tiền cơ sở của thị trường vốn.”

Trong năm 2025, một chỉ số đo sức mạnh của USD giảm 8%, xuống mức thấp nhất trong 4 năm. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột Iran bùng phát vào cuối tháng 2, đồng tiền này đã tăng khoảng 0,8%.

Thị trường tiền tệ biến động mạnh trong tháng trước sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, kéo theo làn sóng bán tháo tài sản rủi ro, giá dầu tăng và nhu cầu đối với USD – tài sản trú ẩn – gia tăng.

Chỉ số biến động kỳ vọng của USD trong một tháng tăng lên mức cao nhất trong 10 tháng vào tháng 3, trước khi hạ nhiệt khi nhà đầu tư chuyển sự chú ý sang triển vọng đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.

Ông Michael Ball, chiến lược gia vĩ mô của Markets Live, nhận định thị trường đang đặt nhiều niềm tin vào khả năng mong muốn chấm dứt chiến tranh Iran của Tổng thống Donald Trump, coi nguy cơ leo thang trở lại là thấp dù thực tế vẫn rất bất định.

"Nhà đầu tư quay lại với các yếu tố hỗ trợ như lợi nhuận doanh nghiệp vượt kỳ vọng, đầu tư AI tăng trưởng và sức mua của người tiêu dùng Mỹ vẫn ổn định trước giá xăng cao”, ông Michael Ball nói.

Giới đầu tư vẫn theo dõi chặt chẽ mức độ sử dụng USD toàn cầu và sức hấp dẫn của tài sản Mỹ, đặc biệt sau khi Tổng thống Donald Trump triển khai chương trình thuế quan quy mô lớn từ đầu năm ngoái.

Theo báo cáo từ JPMorgan Chase, xu hướng hiện nay là đa dạng hóa hơn là “phi USD hóa” hoàn toàn, và dữ liệu chưa cho thấy sự suy giảm trên diện rộng về vai trò của đồng bạc xanh.

Dữ liệu của SWIFT không phản ánh toàn bộ thị trường ngoại hối toàn cầu trị giá khoảng 9.500 tỷ USD mỗi ngày. Ngoài ra, số liệu chỉ đo lường khối lượng giao dịch theo đồng tiền, không phản ánh hướng dòng vốn giữa các ngân hàng.

Theo báo cáo thường niên, có 13,4 tỷ lệnh giao dịch được gửi qua SWIFT trong năm 2024, tăng từ 11,9 tỷ của năm trước.

Trung Quốc hiện vận hành hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới riêng mang tên CIPS, với các công cụ tương tự SWIFT. Tuy nhiên, kể từ năm 2015, mức độ phổ biến của hệ thống này trong các ngân hàng toàn cầu vẫn chưa ổn định.

Trong khi đó, tỷ trọng của đồng nhân dân tệ trong các giao dịch qua SWIFT tăng lên 3,1% trong tháng 3, dù vẫn thấp hơn mức đỉnh đạt được trong năm 2024.