Xe gom rác cũ và nỗi lo ô nhiễm môi trường

Nhiều bất cập phát sinh

Sống tại khu tập thể B4 Thanh Xuân, phường Thanh Xuân, chị Nguyễn Thị Thanh Sơn không khỏi bức xúc bởi cứ khoảng 19h00 hằng ngày khi phương tiện tham gia giao thông còn đông đúc, nhiều xe thu gom rác lại tập trung tại phố Nguyễn Quý Đức để thực hiện nhiệm vụ. “Ban ngày rác được tập hợp về đoạn đường này, tối đến xe chở rác nối đuôi nhau về đây chuyển từ xe bé sang xe to để mang đi. Nhiều hôm rác vương vãi ra đường, mùi xú uế nồng nặc khiến chúng tôi rất ngột ngạt”, chị Nguyễn Thị Thanh Sơn cho biết.

Những chiếc xe thu gom rác cũ kỹ, thùng chứa không kín, nước rỉ ra đường, rác rơi vãi trong quá trình vận chuyển là hình ảnh không hiếm tại nhiều tuyến phố, ngõ xóm trên địa bàn thành phố. “Cứ đến 5-6h chiều, nhân viên môi trường sẽ đẩy xe gom rác, gõ kẻng đi khắp các ngõ, ngách. Tổ dân phố chúng tôi có nhiều khu tập thể, đông dân nên rác thải sinh hoạt nhiều. Vì thế, chiếc xe gom rác móp méo, cũ kỹ luôn chất đầy rác, thậm chí, nhiều hôm còn rò rỉ nước thải khiến mùi hôi bốc lên nồng nặc”, bà Nguyễn Lê Hà ở tổ dân phố 13, phường Phú Diễn chia sẻ.

Chung tâm trạng, anh Trần Văn Nam, sống tại ngõ 82 phố Bạch Mai, phường Bạch Mai cho biết: “Có những đoạn ngõ vừa được quét dọn sạch sẽ, nhưng chỉ ít phút sau xe rác đi qua lại để lại mùi và nước bẩn khiến công sức giữ gìn môi trường sạch, đẹp bị giảm đi đáng kể. Chưa kể tình trạng rác bị vương vãi trong quá trình thu gom, nhất là khi xe chứa đã đầy nhưng vẫn tiếp tục chất thêm. Những túi rác không được che chắn kỹ rất dễ rơi xuống đường hoặc mắc lại ở miệng thùng xe, vừa mất vệ sinh, vừa ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị”.

Cần sự thay đổi đồng bộ

Thực tế cho thấy, đội ngũ công nhân môi trường vẫn đang rất nỗ lực để hoàn thành công việc. Nhưng khi xe thu gom không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, không bảo đảm độ kín, không phù hợp với điều kiện đô thị hiện đại thì dù họ có cố gắng đến đâu, việc giữ gìn vệ sinh môi trường cũng khó đạt hiệu quả như mong muốn.

Để khắc phục những hạn chế ấy, những năm gần đây, việc sử dụng xe gắn động cơ trong thu gom rác đã dần được một số địa phương áp dụng. Tại phường Thanh Xuân, việc sử dụng xe điện thu gom rác với thiết kế nhỏ gọn, thùng rác khép kín, có ngăn chứa rác tái chế riêng biệt đã chấm dứt cảnh rác chất cao. Ông Nguyễn Thế Đông, tổ dân phố số 6, phường Thanh Xuân cho biết: “Việc cơ giới hóa khâu thu gom đã góp phần giảm bớt sức lao động thủ công, đồng thời nâng cao hình ảnh văn minh đô thị. Tôi nghĩ cần nhân rộng mô hình này ở nhiều phường, xã trên địa bàn Thủ đô”.

Tuy nhiên, việc thay thế xe thu gom rác không thể làm theo cách đồng loạt, cơ học mà cần tính đến đặc thù hạ tầng và tổ chức vận hành. Giám đốc Công ty TNHH một thành viên môi trường đô thị Hà Nội (Urenco) chi nhánh Hoàn Kiếm Nguyễn Trường Linh cho biết, đơn vị đã sử dụng các xe cuốn ép rác tải trọng 2,5-4,7 tấn để thu rác trực tiếp, nhờ đó góp phần cải thiện hình ảnh văn minh đô thị, hạn chế việc tập kết các thùng rác dưới lòng đường, vỉa hè. Để nâng cao hơn nữa việc cơ giới hóa trong công tác thu gom rác, đơn vị đã đề xuất đưa xe điện 3 bánh để thực hiện thu gom rác, đặc biệt là tại các khu vực ngõ nhỏ, ngõ sâu tại các phường trung tâm của Hà Nội. Tuy nhiên, phương án này vẫn đang chờ các cơ quan quản lý cấp phép lưu hành.

Là người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ vệ sinh môi trường, thu gom rác thải, bà Nguyễn Thị Lan, công nhân Công ty TNHH Môi trường Thành Công cho biết: “Xe thu rác đẩy tay khiến chúng tôi mệt mỏi, nhất là khi rác nặng, trời nắng nóng, đường trơn trượt. Xe điện giúp giảm sức lao động, tăng năng suất nhưng lại phụ thuộc vào hạ tầng, đường sá vì nếu gặp ngõ sâu, ngách nhỏ có mặt cắt hẹp, quanh co, xe điện khó đi sâu vào trong ngõ, không có chỗ quay đầu, công nhân vẫn phải dừng xe ở ngoài rồi gom rác thủ công từ trong ngách ra”.

Thực tế cho thấy, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở việc thay phương tiện thu gom rác, mà còn ở yêu cầu tổ chức lại toàn bộ hệ thống theo hướng đồng bộ, khoa học. PGS.TS Bùi Thị An, nguyên Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng cho rằng, muốn xử lý rác hiệu quả phải làm tốt từ khâu thu gom, trung chuyển, phân loại đến xử lý. Nếu hệ thống thu gom vẫn lạc hậu, vận hành chắp vá thì hiệu quả chung sẽ bị hạn chế. Xe thu gom vẫn hở, rò rỉ nước, phát tán mùi thì mục tiêu xây dựng nếp sống xanh mà thành phố đã đề ra khó đi vào thực chất.

Mỗi ngày, thành phố phát sinh hàng nghìn tấn rác thải sinh hoạt. Điều đó cho thấy, Hà Nội không chỉ cần những chiếc xe mới hơn mà còn cần phương tiện thu gom phù hợp hơn, kín hơn, sạch hơn và cơ động hơn. Cùng với đó là tiếp tục rà soát, loại bỏ dần các điểm tập kết rác lộ thiên, tăng đầu tư cho hệ thống trung chuyển, hoàn thiện quy trình thu gom khép kín và hỗ trợ doanh nghiệp môi trường đổi mới phương tiện. Đây không phải là câu chuyện của riêng ngành môi trường mà là một phần trong hành trình nâng tầm chất lượng sống đô thị.