Vì sao ông Trump và ông Putin chọn Budapest để họp thượng đỉnh?

Sau cuộc điện đàm kéo dài hơn hai tiếng rưỡi hôm 16/10, Tổng thống Donald Trump thông báo sẽ gặp Tổng thống Vladimir Putin tại Budapest – cuộc gặp thứ hai trong năm, sau hội nghị tại Alaska hồi tháng 8.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin bắt tay nhau trong buổi họp báo sau cuộc gặp để đàm phán chấm dứt xung đột ở Ukraine, tại căn cứ chung Elmendorf-Richardson, ở Anchorage, Alaska, Mỹ, ngày 15/8. (Ảnh: Reuters)

Trong khi hầu hết các nước EU ủng hộ Ukraine và trừng phạt Nga, Hungary là ngoại lệ. Chính phủ của Thủ tướng Viktor Orban phản đối viện trợ vũ khí cho Kiev, nhiều lần đe dọa phủ quyết lệnh trừng phạt và tự nhận mình là “người ủng hộ hòa bình”. Lập trường này khiến Budapest trở thành nơi hiếm hoi ở châu Âu mà ông Putin có thể cảm thấy an toàn và được chào đón.

Ông Orban cũng là “bạn” của cả hai. Với ông Trump, ông là đồng minh thân cận nhất ở châu Âu, cùng chia sẻ tư tưởng dân túy. Với ông Putin, ông là đối tác gần gũi nhất trong EU khi Hungary vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng Nga và còn tăng nhập khẩu. Nhờ vậy, Budapest trở thành cầu nối hiếm hoi giữa Washington và Moscow.

Năm 2023, Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) phát lệnh bắt ông Putin, nhưng Hungary quyết định rút khỏi ICC (hiệu lực từ 2026), đồng nghĩa Budapest sẽ không bắt giữ ông. Ngoại trưởng Peter Szijjarto khẳng định: “Chúng tôi sẽ đảm bảo ông ấy đến, đàm phán và trở về an toàn”.

Dù bị phong tỏa tài sản, ông Putin không bị EU cấm nhập cảnh, vì vậy ông có thể đến Hungary hợp pháp. Trở ngại duy nhất là lệnh cấm máy bay Nga bay qua châu Âu, song với lập trường linh hoạt của Hungary, điều này không khó vượt qua.

Đăng cai thượng đỉnh Trump - Putin mang lại cho ông Orban cơ hội lớn trước kỳ bầu cử được dự báo khó khăn. Ông muốn củng cố hình ảnh “người kiến tạo hòa bình cho châu Âu”. Dù kết quả đàm phán ra sao, việc đưa được hai nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới tới Budapest đã giúp ông ghi điểm trong nước.

Phản ứng các bên

Phía Kiev cho biết không được thông báo trước về cuộc gặp. Tổng thống Zelensky bày tỏ lo ngại vận mệnh đất nước bị định đoạt “sau lưng mình”. Giới phân tích cảnh báo đây có thể là “chiến thắng hình ảnh” cho ông Putin – giúp ông xuất hiện như một nhà lãnh đạo hợp pháp và sẵn sàng đàm phán hòa bình.

Liên minh châu Âu giữ thái độ thận trọng, khẳng định “ủng hộ mọi nỗ lực vì một nền hòa bình công bằng và bền vững”, nhưng tránh bình luận về hội nghị.