Vai trò của ngựa trong lịch sử quân sự thế giới

Những bằng chứng đầu tiên về việc con người sử dụng ngựa trong tác chiến quân sự được ghi nhận tại lục địa Á - Âu từ hàng nghìn năm trước, sau khi con người thuần hóa loài động vật này và sử dụng chúng cho hoạt động quân sự.

Theo trang War History, các cỗ xe ngựa chiến (Chariot) từng xuất hiện ở khu vực Trung Á từ năm 1800 trước Công Nguyên (TCN). Những cỗ xe này được mô tả “đủ mạnh để chở 1 người điều khiển và 1 binh sĩ mang vũ khí, nhưng đủ nhẹ để chạy nhanh trên chiến trường” và mang lại lợi thế tấn công bất ngờ cho quân đội của nhiều quốc gia cổ đại như Mesopotamia (nay thuộc Iraq), Ai Cập…

Tuy nhiên, những con ngựa được sử dụng để kéo xe Chariot khi đó được cho có thân hình bé nên không thích hợp cho người cưỡi trên chiến trường. Đến khoảng thế kỷ thứ 9 - 10 TCN, con người đã thuần hóa được giống ngựa khỏe và có thân hình lớn hơn, từ đó hình thành lực lượng kỵ binh cưỡi ngựa.

Trong những thế kỷ tiếp theo, việc kỵ binh tác chiến trên lưng ngựa dần được hoàn thiện. Đến khoảng thế kỷ 1 TCN, bàn đạp yên ngựa (Stirrup) đã xuất hiện và mở ra một cuộc cách mạng mới đối với kỵ binh.

Với những bộ lạc du mục quen sống trên lưng ngựa, bàn đạp yên ngựa chỉ là một vật dụng thông thường giúp người cưỡi ngựa đảm bảo an toàn trong khi cưỡi. Song, với các chiến binh châu Âu mặc áo giáp nặng nề và quen đánh cận chiến bằng kiếm hơn là sử dụng vũ khí tầm xa như cung nỏ, bàn đạp yên ngựa là vật dụng quan trọng giúp kỵ binh khi cưỡi ngựa “có sự kiểm soát và ổn định tốt hơn”.

Đến thế kỷ 12 - 13, ngựa là yếu tố quan trọng trong chiến thuật quân sự của Đế quốc Mông Cổ, khi các kỵ binh Mông Cổ giày xéo nhiều thành trì và quốc gia trên lục địa Á - Âu. Khi đối đầu kỵ binh Mông Cổ sở hữu cung tên có tầm bắn xa và di chuyển thần tốc, những chiến mã chở theo các kỵ sĩ châu Âu mặc giáp nặng nề hoàn toàn không có cơ hội chiến thắng.

War History cho hay, trong những thế kỷ tiếp theo, sự xuất hiện của thuốc nổ và những đội hình bộ binh mang giáo dài đã khởi đầu cho sự lụi tàn của kỵ binh mặc giáp nặng nề ở châu Âu. Kỵ binh dần chuyển vai trò từ lực lượng tấn công chủ lực trở thành đơn vị hỗ trợ cho bộ binh trong các trận đánh cần sự phối hợp. Một số nhóm kỵ binh nhỏ sẽ nhận nhiệm vụ do thám tình hình chiến trường. Một số lực lượng kỵ binh nổi tiếng ở châu Âu ở thời điểm này có thể kể đến Hussar của Hungary, "kỵ binh bay" của Ba Lan… 

Đến thời kỳ Nội chiến Mỹ vào giữa thế kỷ 19, vai trò của kỵ binh chủ yếu mang tính biểu tượng hơn là tác động trên chiến trường. Chẳng hạn, Tướng Jeb Stuart của Liên minh miền Nam có biệt tài chỉ huy kỵ binh chuyên thực hiện các cuộc tấn công sâu vào hậu phương của Liên bang miền Bắc, nhằm mục đích nâng cao sĩ khí cho quân Liên minh miền Nam.

Hai cuộc chiến tranh thế giới trong thế kỷ 20 đã gần như đặt dấu chấm hết cho vai trò kỵ binh tác chiến trên thực địa. Trong giai đoạn đầu Thế chiến I, có khoảng 355.000 kỵ binh được tung ra chiến trường. Nhiều vị chỉ huy khi đó tin rằng kỵ binh cưỡi ngựa sẽ đóng vai trò quyết định, nhưng những gì xảy ra đã khiến họ vỡ mộng. 

Ở Thế chiến I, không gian cho các cuộc hành quân tốc độ cao của kỵ binh cực kỳ hạn hẹp, trong khi các cuộc tấn công trên lưng ngựa thường bị "vùi dập" vì hỏa lực pháo binh của đối phương. Do không đạt được nhiều đột phá trên chiến trường, nhiều đơn vị kỵ binh bị giải thể và chuyển sang chiến đấu trên bộ. 

Vào thập niên 1920, kỵ binh vẫn được sử dụng trong một số cuộc xung đột ở Đông Âu. Đến năm 1939, khi Thế chiến II nổ ra, kỵ binh Ba Lan đã thực hiện nhiều cuộc tấn công nhằm vào quân Đức. Trận đánh Bzura diễn ra từ ngày 9 - 22/9/1939 đã đánh dấu một trong những hoạt động quân sự cuối cùng lớn nhất từng được thực hiện trên lưng ngựa.

Cuộc sống trên hòn đảo chỉ dùng ngựa và lừa để di chuyển HY LẠP - Hòn đảo Hydra trở nên đặc biệt nhờ quy định về phương tiện di chuyển. Theo đó, ô tô bị cấm sử dụng, và người dân chỉ dùng ngựa hoặc lừa.

Câu chuyện buồn phía sau hành động trốn khỏi sở thú của chú ngựa vằn Tin tức chú ngựa vằn 3 tuổi có tên Sero trốn thoát khỏi sở thú ở Seoul đang thu hút dư luận Hàn Quốc, bởi ẩn sau hành động bất thường là một câu chuyện buồn.

Kyrgyzstan trong mùa lên men sữa ngựa Trên vùng núi Thiên Sơn của Kyrgyzstan, mùa làm sữa ngựa lên men được gọi là kumis đang diễn ra sôi động. Kumis là một phần quan trọng trong chế độc ăn uống của các bộ lạc du mục suốt nhiều thế kỷ qua.