Từ Chiến lược Dương Tử đến Phục hưng sông Hàn - nhìn lại những “kỳ tích bên sông” trên thế giới

Chiến lược Dương Tử: Tái định vị động lực tăng trưởng của Trung Quốc

Vùng Đồng bằng sông Dương Tử (Yangtze River Delta - YRD), với trung tâm là thành phố Thượng Hải, từ lâu đã giữ vai trò đầu tàu trong tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc. Được định hướng trở thành cái nôi ươm mầm các ngành công nghiệp mới, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, YRD phản ánh rõ nét các ưu tiên phát triển hiện tại và tương lai của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Kể từ khi được Quốc vụ viện Trung Quốc đề cập lần đầu vào tháng 5/2016 và được Chủ tịch Tập Cận Bình nâng tầm thành “chiến lược quốc gia” vào năm 2018, YRD ngày càng khẳng định vị thế là một trong những động lực tăng trưởng then chốt. Đến cuối năm 2019, Chính phủ Trung Quốc ban hành quy hoạch tổng thể phát triển vùng theo hướng tích hợp, đặt nền móng cho sự hình thành một siêu đô thị liên kết chặt chẽ, dựa trên trục sông ngòi làm nền tảng phát triển.

Trải rộng trên 27 thành phố thuộc Thượng Hải và ba tỉnh Chiết Giang, Giang Tô, An Huy, YRD có diện tích hơn 225.000 km², dân số trên 163 triệu người, đóng góp khoảng 20% GDP cả nước và gần 40% tổng vốn FDI. Trong cấu trúc phát triển đó, hệ thống sông Dương Tử cùng mạng lưới sông nhánh đóng vai trò huyết mạch, kết nối không gian kinh tế, logistics, đô thị và sinh thái, tạo ra một chỉnh thể phát triển liên thông hiếm có trên thế giới.

Một trong những trọng tâm của chiến lược YRD là nâng cao chất lượng môi trường, đặc biệt là môi trường nước. Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu 80% nguồn nước sông trong khu vực đạt chuẩn chất lượng, qua đó tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hiện đại, logistics đường thủy.

Việc cải thiện chất lượng nước không chỉ phục vụ sinh hoạt và sản xuất mà còn mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Hệ thống sông sạch, thông suốt giúp giảm chi phí logistics, thúc đẩy thương mại nội vùng và liên vùng, đồng thời hỗ trợ phát triển các ngành kinh tế ven sông như dịch vụ, du lịch, bất động sản và công nghiệp công nghệ cao. Qua đó, dòng sông không chỉ là không gian sinh thái mà còn trở thành tài sản phát triển chiến lược.

Hạ tầng ven sông được coi là trụ cột trong việc xây dựng siêu đô thị liên thông gồm 27 thành phố. Việc đầu tư đồng bộ vào giao thông, cảng sông, đô thị ven sông và các hành lang sinh thái giúp tối ưu hóa lợi thế từng địa phương, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng cân bằng giữa đô thị và nông thôn. Cùng với đó, YRD được đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng số, công nghệ cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong đó các trung tâm nghiên cứu, khu công nghệ và cụm công nghiệp ven sông đóng vai trò hạt nhân.

Chiến lược này không chỉ hướng tới tăng trưởng kinh tế mà còn nhấn mạnh nâng cao phúc lợi xã hội, thông qua việc kiến tạo không gian ven sông xanh, sạch, thân thiện với con người. Nhờ đó, hệ thống sông Dương Tử không chỉ là trục sinh thái mà còn trở thành trụ cột phát triển kinh tế –- xã hội, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của toàn vùng.

Phục hưng sông Hàn: Phát triển đa mục tiêu khu vực bờ sông

Với dân số khoảng 12 triệu người tại khu vực nội đô, Seoul hiện cạnh tranh mạnh mẽ với các đô thị lớn trên thế giới về du lịch, thương mại và kinh doanh. Trong thành tựu đó, dự án “Phục hưng sông Hàn” đóng vai trò then chốt, góp phần định hình lại diện mạo đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Sông Hàn là con sông lớn nhất Hàn Quốc, có tổng chiều dài khoảng 540 km. Đoạn chảy qua vùng đô thị Seoul dài khoảng 70 km, với bề rộng trung bình 1,3 km, có nơi lên tới 52 km. Trong quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng, dòng người ồ ạt về Seoul đã khiến dân số tăng mạnh, kéo theo áp lực lớn lên hạ tầng đô thị và môi trường. Rác thải sinh hoạt và công nghiệp từng bị xả trực tiếp xuống sông Hàn, làm chất lượng nước suy giảm nghiêm trọng.

Trước thực trạng đó, Chính phủ Hàn Quốc quyết định bảo vệ và tái phát triển sông Hàn. Năm 2008, dưới sự dẫn dắt của Thị trưởng Seoul khi đó là Oh Se-hoon (nhiệm kỳ 2006-2011), dự án quy mô lớn mang tên “Phục hưng sông Hàn” (Han Renaissance) được khởi động.

Ông Park Kinyang, Giám đốc Ban Tổng hợp Dự án Tương lai sông Hàn, cho biết trong giai đoạn 2008 - 2010, hai công trình phát triển bờ sông, trong đó có đảo Sevit (Civet Island), đã hoàn thành với nguồn vốn nhà nước. Seoul đặt mục tiêu xây dựng tổng cộng bảy công trình tương tự, đồng thời triển khai tám định hướng chiến lược, gồm: quy hoạch đô thị hai bên bờ, phát triển đô thị ven sông, mở rộng không gian công cộng, tăng khả năng tiếp cận sông Hàn, kết nối các công trình lịch sử, xây dựng công viên chủ đề, tạo cảnh quan sinh động và kết nối phía tây thành phố với biển bằng đường thủy.

Tăng cường hạ tầng giao thông gắn với tái sinh thiên nhiên

Sau khi Thị trưởng Seoul Oh Se-hoon rời nhiệm sở vào năm 2011, dự án tạm dừng và đến năm 2015, được điều chỉnh, đổi tên thành “Tái sinh thiên nhiên sông Hàn”, chuyển trọng tâm sang phục hồi sinh thái và phát triển bền vững. Năm 2021, thời điểm ông Oh Se-hoon tái đắc cử, dự án được tái khởi động, dự kiến hoàn thành vào năm 2030, với sự tham gia của mô hình hợp tác công - tư.

Hiện dọc theo sông Hàn có 11 công viên lớn, được trang bị đầy đủ hệ thống đường đi bộ và đường dành cho xe đạp. Phát triển hạ tầng giao thông hai bên bờ được đặc biệt chú trọng, với 74 km đường cao tốc chạy song song theo dòng sông.

Theo các nhà quản lý dự án, việc hình thành các đảo nhân tạo, mở rộng công viên và nâng cấp hạ tầng giao thông đã giúp Seoul từng bước vươn lên cạnh tranh với những thành phố hàng đầu thế giới.

Để ngăn nước thải xâm nhập sông, chính quyền Seoul đã xây dựng 4 nhà máy xử lý nước thải, trong đó 50% lượng nước sau xử lý được trả lại sông, phần còn lại phục vụ nước sinh hoạt và các mục đích công cộng. Đồng thời, 6 nhà máy xử lý nước uống cũng được đưa vào vận hành, hình thành mạng lưới xử lý nước khép kín và hiện đại. Hệ thống giúp Seoul được Liên Hợp quốc trao giải thưởng xử lý nước xuất sắc.

Cùng với mạng lưới trung tâm hội nghị, triển lãm và nhà hàng quy mô lớn, khu vực sông Hàn ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm thương mại - du lịch - văn hóa của thủ đô Hàn Quốc, trở thành minh chứng sinh động cho cách một dòng sông có thể được tái sinh để dẫn dắt sự phát triển đô thị hiện đại.